Muốn vươn ra thế giới các doanh nghiệp cần “chung lưng đấu cật”

Quý 1/2024, GDP tăng 5,66% so với cùng kỳ năm trước, vượt kịch bản đề ra và là mức tăng cao nhất trong quý 1 kể từ năm 2020 đến nay. Các động lực tăng trưởng truyền thống đều tăng tích cực; các khu vực quan trọng của nền kinh tế như nông lâm ngư nghiệp, công nghiệp - xây dựng, dịch vụ tiếp tục hồi phục. Hoạt động sản xuất kinh doanh và xuất nhập khẩu chuyển biến tốt.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, nền kinh tế Việt Nam vẫn đối mặt với khó khăn, thách thức. Điều này được chứng minh, khi trong quý 1/2024, tổng số doanh nghiệp nước ta giảm 14,1 nghìn doanh nghiệp, bình quân một tháng giảm 4,7 nghìn doanh nghiệp.

BẮT TAY THÀNH LẬP CHUỖI CUNG ỨNG

Phát biểu tại diễn đàn “Doanh nghiệp 2024: Khơi thông động lực tăng trưởng mới", GS.TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách Quốc hội cho biết, quý 1/2024 tăng trưởng kinh tế đạt kết quả tốt hơn so với cùng kỳ năm trước. Đóng góp cho tăng trưởng tích cực đó là trụ cột xuất khẩu. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại nhiều điều cản trở cho doanh nghiệp vươn ra thế giới.

Để doanh nghiệp tiếp cận thị trường thế giới, mấu chốt cần tăng cường năng lực. Theo TS. Hoàng Văn Cường, muốn doanh nghiệp có đủ năng lực tiếp cận thị trường thế giới, trước hết cần có sự hỗ trợ, hợp tác lẫn nhau giữa các doanh nghiệp, đồng thời cần có định hướng cơ quan nhà nước, ngành hàng.

Cụ thể, muốn tăng cường xuất khẩu nông sản sang thị trường Trung Quốc, Nhà nước cần có định hướng để doanh nghiệp trong nước bắt tay với nhau thành lập chuỗi cung ứng. Làm được như vậy, những nguồn lực nhỏ sẽ bổ trợ lẫn nhau tạo ra một nguồn lực lớn.

“Khi đó chúng ta mới có thể tiếp cận công nghệ cũng như biến những lợi thế của đầu tư nước ngoài thành lợi thế của mình. Đây là việc cần thiết để tạo ra một nền kinh tế độc lập tự chủ”, vị TS phân tích.

Bên cạnh đó, về vấn đề dòng tiền đầu tư, ông Cường cho hay, thời gian qua, Việt Nam đã tiếp nhận nhiều tập đoàn, doanh nghiệp lớn đầu tư. Tuy nhiên, doanh nghiệp trong nước chưa đủ năng lực để bắt tay và đồng hành, tạo sự lan tỏa của nguồn vốn.

Vì vậy, hợp tác các doanh nghiệp trong nước cùng với sự hỗ trợ từ chính sách của cơ quan quản lý góp phần nâng cao năng lực, để các doanh nghiệp trong nước trở thành những doanh nghiệp lớn có khả năng song hành với nhà đầu tư nước ngoài.

Đáng chú ý, ông Cường cho rằng, thể chế có vai trò rất quan trọng nên cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách để tạo thay đổi. Trong đó, cần đổi mới cơ chế quản lý cho các doanh nghiệp nhà nước.

Ông Cường cũng cho rằng, doanh nghiệp không nên quá trông chờ vào nguồn vốn với lãi suất thấp. Việc tiếp cận vốn thông qua thị trường trái phiếu rất quan trọng và thị trường này cần được cải cách đổi mới. Theo đó, không nên quá thắt chặt, cũng không nên quá nới lỏng. Điều này sẽ hỗ trợ rất tốt nguồn lực cho doanh nghiệp.

DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA KHÓ CHỒNG KHÓ

Cũng tại diễn đàn, ông Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội, Viện trưởng Viện Kinh tế và Phát triển Doanh nghiệp cho biết, tại Hà Nội doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc khu vực ngoài quốc doanh chiếm tỷ trọng lớn nhất, ước khoảng 98,2%.

Điều này chỉ ra rằng, doanh nghiệp nhỏ và vừa trong khu vực ngoài quốc doanh đóng góp một phần quan trọng vào kinh tế Hà Nội. Vốn sản xuất kinh doanh trung bình của các doanh nghiệp nhỏ và vừa ngoài quốc doanh đã tăng 10,2%.

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ, chiếm tỷ lệ lớn lên đến 90%. Có một phần nhỏ, chiếm 8,3% trong tổng số doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp xây dựng. Còn lại, lĩnh vực nông nghiệp chiếm tỷ trọng thấp nhất và hầu hết là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, siêu nhỏ, chiếm 1,7% tỷ lệ. Cho nên doanh nghiệp nhỏ và vừa có sự đa dạng về hoạt động và quy mô, với dịch vụ chiếm một phần lớn.

Tuy nhiên, rất nhiều khó khăn chồng chất lên doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo ông Quốc Anh, hiện nay có đến 52% doanh nghiệp thiếu đơn hàng; 32% doanh nghiệp khó tiếp cận vốn; 25% doanh nghiệp cho biết thủ tục hành chính còn rườm rà. Ngoài ra, một số doanh nghiệp lo ngại hình sự hóa trong hoạt động kinh tế và nhân sự chất lượng cao còn thiếu cần đào tạo bổ sung ngành công nghệ thông tin.

Vì vậy, vị Phó Chủ tịch đã đưa ra 5 đề xuất để thúc đẩy cho sự phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thứ nhất, tiếp tục chủ động tổ chức các chương trình hội nghị đối thoại doanh nhân, tổ chức khảo sát, nắm bắt, ghi nhận, tổng hợp các khó khăn, vướng mắc và đề xuất của doanh nghiệp với nhiều hình thức phù hợp. Từ đó, kịp thời giải quyết và báo cáo, đề xuất cơ quan có thẩm quyền giải quyết, đánh giá thực chất kết quả xử lý các kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp.

Thứ hai, tiếp tục đẩy mạnh triển khai có hiệu quả các kế hoạch, chương trình công tác về hỗ trợ doanh nghiệp năm 2023 và giai đoạn đến năm 2025. Tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp về thủ tục, chú trọng các dự án đầu tư lớn nguồn vốn cả trong và ngoài ngân sách.

Thứ ba, tiếp tục triển khai cải cách thủ tục hành chính về vay vốn, tạo điều kiện cho doanh tiếp cận nguồn vốn vay lãi Suất thấp với quy định hấp dẫn để doanh nghiệp hấp thu được nguồn vốn vay.

Điều này, giúp doanh nghiệp giảm bớt thời gian, chi phí thực hiện các thủ tục hành chính, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp khởi nghiệp. Nâng cao chất lượng giải quyết các thủ tục hành chính về thuế, hải quan, các thủ tục hành chính thuộc các ngành như: quy hoạch, xây dựng, đất đai, tài nguyên môi trường...

Thứ tư, các Sở, ngành thành phố Hà Nội triển khai đẩy mạnh triển khai có hiệu quả các nhiệm vụ của đề án, chương trình, kế hoạch hỗ trợ doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực sở, ngành quản lý.

Cuối cùng, để đề án xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp nhỏ và vừa được triển khai sâu rộng và mang lại giá trị cho cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa thì không thể thiếu được sự hỗ trợ, đồng hành của một số bộ, ngành liên quan, các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước. Đặc biệt, là sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa vì đây là đối tượng được thụ hưởng kết quả của đề án mang lại.

KHAI THÁC LỢI THẾ CON NGƯỜI

Doanh nghiệp muốn phát triển kinh tế, việc đầu tư nhân lực là điều rất quan trọng. Theo ông Phạm Hồng Quất, Cục trưởng Cục Phát triển thị trường và Doanh nghiệp Khoa học Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ, các quốc gia trên thế giới đang tập trung vào những động lực tăng trưởng mới như con người, trí tuệ,công nghệ…

Nhưng để những yếu tố này trở thành động lực cho tăng trưởng kinh tế vẫn còn nhiều khó khăn. Khai thác lợi thế con người thế hệ mới cũng như khơi thông động lực cho thế hệ trẻ là yếu tố quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Hiện nay, thế hệ trẻ của Việt Nam có kỹ năng, trình độ ngôn ngữ, chủ động, sáng tạo, cũng như dám đối mặt với thách thức và chấp nhận rủi ro. Do đó, ông Quất cho rằng, cần có hệ sinh thái để hỗ trợ và khuyến khích thế hệ trẻ thử nghiệm và phát triển. Trong đó, lấy doanh nghiệp và các Hiệp hội doanh nghiệp là trụ cột trong hệ sinh thái, cũng như tăng cường kết nối giữa các khu vực trong hệ sinh thái.

Bên cạnh đó, cần có sự cam kết hỗ trợ từ Chính phủ để thúc đẩy đưa các sản phẩm công nghệ nội địa ra thị trường như mua sắm công. Hơn nữa, là chính sách ưu tiên dùng các sản phẩm do doanh nghiệp trong nước sản xuất để tạo cơ hội cho các sản phẩm nghiên cứu từ các Viện nghiên cứu, trường đại học, các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Vị Cục trưởng đề xuất, Nhà nước cần tăng cường các giải pháp trong thu hút nguồn lực tài chính, hỗ trợ tiếp cận thị trường và mạng lưới hỗ trợ quốc tế để ngày càng có nhiều sản phẩm và dịch vụ sáng tạo. Từ đó giúp thế hệ trẻ Việt Nam tiếp cận với các nguồn lực, kiến thức và công nghệ tiên tiến, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo hướng bền vững và hiệu quả.