Trong một tuyên bố mới đây từ Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, Mỹ và Trung Quốc đã hoàn tất một khung thoả thuận đối với nền tảng video ngắn TikTok, một động thái có thể mở đường để TikTok chuyển sang mô hình sở hữu do Mỹ kiểm soát.
Ngoài ra, ông Bessent còn tiết lộ thêm rằng kết quả cuối cùng sẽ được công bố khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp gỡ vào cuối tuần này.
Theo nguồn tin từ Reuters, Trưởng đoàn đàm phán thương mại Trung Quốc Lý Thành Cảng, người cùng làm việc với Bộ trưởng Bessent tại Madrid, đã xác nhận sự tồn tại của một khung thỏa thuận, nhưng vẫn nhấn mạnh rằng Mỹ không nên tiếp tục đàn áp các công ty Trung Quốc.
Hiện TikTok chưa đưa ra phản hồi về vấn đề này.
Khung thoả thuận mới được đưa ra trong bối cảnh mối quan hệ song phương đang ngày càng căng thẳng sau khi cả hai chính quyền liên tục đánh thuế và áp đặt nhiều biện pháp hạn chế thương mại lên nhau.
Trong khi đó, công ty mẹ của TikTok - ByteDance - đang đối diện hạn chót 17/9 để thoái vốn khỏi mảng kinh doanh tại Mỹ, nếu không sẽ bị cấm hoạt động.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết thời hạn này có thể được lùi lại để kịp ký kết thỏa thuận, nhưng sẽ không có chuyện gia hạn kéo dài vô thời hạn.
Quốc hội Mỹ trước đó đã thông qua một đạo luật cấm các cửa hàng ứng dụng như Apple và Google phân phối TikTok tại Mỹ do ứng dụng này bị cho là thuộc kiểm soát bởi đối thủ nước ngoài. Tuy nhiên, tháng 1 năm nay, ông Trump đã ký sắc lệnh tạm hoãn lệnh cấm và cho phép ByteDance thêm 75 ngày để đàm phán. Sau đó, Nhà Trắng tiếp tục gia hạn thêm hai lần vào tháng 4 và tháng 6.
Liên quan đến quyền sở hữu, Tổng thống Trump từng tiết lộ trên Fox News hồi tháng 6 rằng có một nhóm doanh nhân giàu có của Mỹ sẵn sàng mua lại TikTok, song ông chưa bao giờ công bố danh tính những cá nhân này như đã hứa. Trước đây, ông cho biết có thể cân nhắc để Chủ tịch Oracle Larry Ellison hoặc CEO Tesla Elon Musk tham gia thương vụ mua lại TikTok. Startup trí tuệ nhân tạo Perplexity và nhóm vận động internet Project Liberty của doanh nhân Frank McCourt cũng từng nộp hồ sơ mua lại, theo CNBC đưa tin hồi tháng 1.
Có rất nhiều ý kiến cho rằng khung thoả thuận được công bố mới đây tại Madrid vẫn để lại nhiều dấu hỏi, trong đó đáng chú ý nhất là vấn đề cốt lõi liệu Trung Quốc có đồng ý chuyển giao công nghệ thuật toán gợi ý - “vũ khí” làm nên sức hút toàn cầu của TikTok với 170 triệu người dùng Mỹ - hay không.
Trong các vòng đàm phán trước đây, Bắc Kinh tỏ rõ ý định không muốn xuất khẩu thuật toán gợi ý của TikTok - tài sản được coi là giá trị nhất của ByteDance. Năm 2020, khi chính quyền Trump lần đầu gây sức ép đối với ByteDance, phía Trung Quốc đã nhanh chóng cập nhật quy định kiểm soát xuất khẩu, bao gồm cả công nghệ thuật toán, nhằm giữ quyền phủ quyết đối với bất kỳ giao dịch nào.
Theo điều luật được ký vào năm 2024, ByteDance sẽ buộc phải thoái vốn TikTok hoặc bị cấm hoạt động tại Mỹ do lo ngại rằng dữ liệu người dùng có thể bị chính phủ Trung Quốc tiếp cận. Vì vậy, bất kỳ thỏa thuận nào cũng có thể phải được Quốc hội thông qua.
Một trợ lý quốc hội gần đây đã tiết lộ trên Reuters rằng các nghị sĩ sẽ xem xét kỹ thỏa thuận mới để đảm bảo phù hợp luật hiện hành. Nếu Quốc hội bác bỏ thỏa thuận, lựa chọn của ông Trump sẽ bị hạn chế.
Trong trường hợp thoả thuận được thông qua, một thắc mắc khác được đặt ra là liệu ByteDance có hoàn toàn rút khỏi TikTok Mỹ sau thỏa thuận hay không. Trả lời câu hỏi trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng, ông Trump nói: “Chúng tôi chưa quyết định, tôi sẽ thảo luận với Chủ tịch Tập vào thứ Sáu trước khi xác nhận với các bạn”.
Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện Tom Cotton từng khẳng định các nhà đầu tư Mỹ muốn mua TikTok phải cắt mọi liên hệ với Trung Quốc. Hiện các cổ đông của ByteDance bao gồm nhiều quỹ lớn của Mỹ như Susquehanna International Group, General Atlantic, KKR và Andreessen Horowitz.
Theo giới chức Mỹ, thỏa thuận cuối cùng có thể sẽ giống với phương án được đưa ra hồi tháng 4, đó là tách TikTok Mỹ thành một công ty mới đặt tại Mỹ, do các nhà đầu tư Mỹ nắm cổ phần chi phối và điều hành. Tuy nhiên, kế hoạch này trước đó bị đình trệ do Trung Quốc phản đối, nhất là sau khi ông Trump công bố áp thuế cao đối với hàng hóa Trung Quốc.
