Nguyên nhân gây khàn tiếng và cách hỗ trợ cải thiện từ thảo dược

Khàn tiếng là tình trạng rất thường gặp trong đời sống hằng ngày. Ban đầu, giọng nói chỉ hơi rè, nói nhanh mệt hoặc hụt hơi, nhưng nếu kéo dài, khàn tiếng không chỉ gây khó chịu khi giao tiếp mà còn ảnh hưởng rõ rệt đến công việc, tâm lý và chất lượng cuộc sống. Nhiều người chỉ tập trung xử lý triệu chứng mà chưa hiểu rõ nguyên nhân gốc rễ, khiến khàn tiếng dễ tái phát và khó cải thiện dứt điểm. Việc nhận diện đúng các nguyên nhân gây khàn tiếng và áp dụng biện pháp cải thiện phù hợp sẽ giúp bảo vệ giọng nói hiệu quả hơn.

KHÀN TIẾNG LÀ GÌ?

Khàn tiếng là tình trạng giọng nói bị thay đổi âm sắc, trở nên rè, đục, yếu hoặc mất độ vang tự nhiên. Nguyên nhân trực tiếp là do dây thanh và niêm mạc thanh quản bị viêm, phù nề hoặc kích ứng, khiến quá trình rung tạo âm thanh không còn trơn tru.

Thanh quản là cơ quan nằm ở vùng cổ, bên trong chứa hai dây thanh âm. Khi chúng ta nói, hai dây thanh đóng mở và rung lên để phát ra âm thanh. Nếu ví giọng nói như một bản nhạc, thì dây thanh chính là “sợi dây đàn” quyết định chất lượng âm sắc. Khi dây đàn khỏe, âm thanh phát ra trong và rõ; khi dây đàn bị khô, căng hoặc tổn thương, tiếng nói trở nên rè và méo. Chính vì vậy, bất kỳ yếu tố nào tác động lên thanh quản đều có thể gây khàn tiếng.

NGUYÊN NHÂN GÂY KHÀN TIẾNG THƯỜNG GẶP

Khàn tiếng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó không ít nguyên nhân đến từ thói quen sinh hoạt hằng ngày.

Việc nói nhiều, nói to hoặc sử dụng giọng liên tục trong thời gian dài là nguyên nhân phổ biến nhất. Giáo viên, MC, nhân viên bán hàng, tổng đài viên hay người thường xuyên thuyết trình phải dùng giọng liên tục khiến dây thanh chịu áp lực lớn. Khi không được nghỉ ngơi hợp lý, niêm mạc dễ sưng nề và gây khàn tiếng.

Hò hét, cổ vũ hoặc hát quá sức cũng khiến dây thanh bị kéo căng đột ngột, dẫn đến tổn thương và khàn tiếng sau đó.

Các yếu tố môi trường như không khí lạnh, khô, bụi bẩn hoặc ô nhiễm cũng ảnh hưởng đáng kể đến thanh quản. Ngủ điều hòa lạnh, không giữ ấm cổ họng khiến niêm mạc mất ẩm, dễ bị kích ứng và viêm.

Thói quen uống nước đá, sử dụng đồ uống lạnh thường xuyên làm niêm mạc họng và thanh quản co lại đột ngột, giảm lưu thông máu tại chỗ, từ đó làm chậm quá trình phục hồi của dây thanh.

Hút thuốc lá hoặc thường xuyên hít khói thuốc thụ động là yếu tố gây hại trực tiếp cho thanh quản. Khói thuốc chứa nhiều chất độc làm khô niêm mạc, phá vỡ lớp bảo vệ tự nhiên của dây thanh, khiến khàn tiếng kéo dài và dễ tái phát.

Ngoài ra, các bệnh lý nền như viêm họng, viêm thanh quản, viêm amidan, viêm xoang, viêm mũi dị ứng hoặc trào ngược dạ dày cũng là nguyên nhân phổ biến gây khàn tiếng. Khi các bệnh lý này không được kiểm soát tốt, tình trạng kích ứng lặp lại khiến dây thanh khó phục hồi hoàn toàn.

Tiếng khàn kéo dài gây ảnh hưởng gì?

Khàn tiếng không chỉ là vấn đề về giọng nói mà còn kéo theo nhiều hệ lụy khác.

Về mặt giao tiếp và công việc, giọng nói yếu, rè khiến người bệnh phải gắng sức khi nói, nói nhanh mệt và khó truyền đạt thông tin. Với những người làm nghề sử dụng giọng nói, khàn tiếng kéo dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất công việc và thu nhập.

Về sức khỏe, khàn tiếng lâu ngày cho thấy dây thanh đang chịu tổn thương liên tục. Nếu không được cải thiện, dây thanh có thể dày lên, giảm đàn hồi và hình thành các tổn thương như hạt xơ hoặc polyp dây thanh. Đây là những tổn thương khó cải thiện nếu không có biện pháp chăm sóc phù hợp.

Ngoài ra, khàn tiếng kéo dài còn ảnh hưởng đến tâm lý. Người bệnh dễ mệt mỏi, lo lắng, thiếu tự tin khi giao tiếp và giảm chất lượng cuộc sống.

CẢI THIỆN KHÀN TIẾNG BẰNG VIỆC THAY ĐỔI THÓI QUEN

Để cải thiện khàn tiếng, việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt là yếu tố then chốt.

Trước hết, người bị khàn tiếng cần cho dây thanh được nghỉ ngơi. Hạn chế nói to, nói nhiều, không cố gắng phát âm khi giọng đang yếu. Khi cần giao tiếp, nên nói chậm, vừa đủ nghe để giảm áp lực lên dây thanh.

Giữ ấm cổ họng là nguyên tắc quan trọng, đặc biệt khi thời tiết lạnh hoặc khi ngủ điều hòa. Tránh uống nước đá, hạn chế đồ uống lạnh và che chắn cổ khi ra ngoài giúp giảm kích ứng thanh quản.

Uống đủ nước, ưu tiên nước ấm, giúp giữ ẩm niêm mạc và hỗ trợ dây thanh hoạt động trơn tru hơn. Việc uống nước đều đặn trong ngày sẽ mang lại hiệu quả tốt hơn so với uống nhiều trong một lần.

Súc họng bằng nước muối sinh lý giúp làm sạch khoang miệng – họng, giảm vi khuẩn và hỗ trợ giảm viêm nhẹ. Đây là thói quen nên duy trì thường xuyên, kể cả khi không có triệu chứng rõ rệt.

Ngoài ra, cần hạn chế thuốc lá, rượu bia và các thực phẩm cay nóng, chiên rán. Đồng thời, điều trị triệt để các bệnh lý nền như viêm xoang, viêm mũi dị ứng, trào ngược dạ dày để tránh kích ứng lặp lại lên dây thanh.

Giải pháp thảo dược hỗ trợ cải thiện khàn tiếng

Bên cạnh việc thay đổi thói quen, thảo dược là lựa chọn được nhiều người tin dùng để hỗ trợ cải thiện khàn tiếng theo hướng an toàn và bền vững.

Trong các thảo dược hỗ trợ giọng nói, rẻ quạt được đánh giá cao nhờ chứa các hoạt chất như isoflavonoid, flavonoid và iridal-triterpenoid. Những hoạt chất này giúp thanh nhiệt và hỗ trợ giảm các triệu chứng ho, đau họng, khàn tiếng, mất tiếng, viêm họng và viêm thanh quản.

Khi rẻ quạt được phối hợp cùng bán biên liên, bồ công anh và sói rừng, hiệu quả hỗ trợ được tăng cường nhờ khả năng làm dịu niêm mạc, hỗ trợ kháng khuẩn, kháng viêm tự nhiên và tăng sức đề kháng cho đường hô hấp trên.

Cách tác động của nhóm thảo dược này có thể hình dung như việc chăm sóc “sợi dây đàn” của giọng nói. Khi dây đàn bị khô, căng hoặc trầy xước, âm thanh phát ra sẽ rè và thiếu độ vang. Khi được làm dịu và nuôi dưỡng đúng cách, dây đàn trở nên mềm mại, rung đều hơn. Tương tự, khi niêm mạc thanh quản được hỗ trợ phục hồi, dây thanh trở nên linh hoạt hơn, giúp giọng nói trong và bền hơn.

Giải pháp này phù hợp cho người bị khàn tiếng kéo dài, người phải sử dụng giọng nói nhiều hoặc người dễ tái phát viêm thanh quản.

Khàn tiếng không chỉ xuất phát từ bệnh lý mà phần lớn liên quan đến thói quen sinh hoạt và môi trường sống. Việc nhận diện đúng nguyên nhân, thay đổi thói quen kịp thời và kết hợp hỗ trợ từ thảo dược phù hợp sẽ giúp cải thiện khàn tiếng hiệu quả, giảm nguy cơ tái phát và bảo vệ giọng nói lâu dài.

Giữ cho “sợi dây đàn - dây thanh” luôn khỏe mạnh chính là cách gìn giữ giọng nói - tài sản quý giá của mỗi người trong cuộc sống và công việc.