Theo thông tin từ Financial Times đưa tin, Bắc Kinh đã đưa ra lệnh cấm các tập đoàn công nghệ lớn trong nước mua thêm một dòng chip AI của Nvidia, qua đó gần như loại hãng này khỏi thị trường Trung Quốc.
Giới chuyên gia nhận định động thái này phản ánh sự tự tin của Trung Quốc vào năng lực sản xuất chip trong nước, đồng thời cho thấy nỗ lực tạo đòn bẩy lớn hơn trong thương mại song phương.
Chỉ vài tháng trước, Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang từng thông báo Washington đã cho phép công ty nối lại hoạt động bán dòng chip H20 - sản phẩm được thiết kế riêng cho thị trường Trung Quốc - sau một thời gian tạm ngừng xuất khẩu. Khi đó, ông Huang cũng giới thiệu chip đồ họa RTX Pro dành cho thị trường này, hướng tới các ứng dụng nhà máy thông minh và logistics.
Tuy nhiên, đến tháng 8, báo chí đưa tin giới chức Trung Quốc đã yêu cầu các doanh nghiệp công nghệ ngừng mua H20 để phục vụ quá trình rà soát an ninh quốc gia. Đến nay, lệnh cấm đã được mở rộng sang cả chip RTX Pro 6000D, khiến Nvidia không thể bán bất kỳ sản phẩm nào cho khách hàng tại Trung Quốc.
Và gần đây nhất, chính phủ Trung Quốc tuyên bố rằng một cuộc điều tra sơ bộ đã chỉ ra rằng Nvidia vi phạm luật chống độc quyền và các cơ quan quản lý sẽ tiếp tục làm rõ vụ việc.
Dù động cơ thực sự chưa được công bố, nhưng giới phân tích cho rằng các bước đi này thể hiện sự tự tin của Bắc Kinh vào năng lực tự chủ chip AI, đồng thời tận dụng nó như một công cụ để mặc cả với Mỹ.
Lý do chính thức từng được Trung Quốc đưa ra khi đình chỉ dòng H20 là yêu cầu rà soát an ninh quốc gia, trong bối cảnh một số quan chức nước này bày tỏ lo ngại chip Nvidia có thể được tích hợp hệ thống theo dõi. Nhiều chuyên gia khi đó đánh giá đây là nỗ lực của Bắc Kinh nhằm khuyến khích doanh nghiệp AI trong nước tìm đến các lựa chọn nội địa, song dự báo lệnh cấm sẽ sớm được dỡ bỏ do nhu cầu quá lớn từ thị trường.
Trên thực tế, một số công ty AI Trung Quốc đã lên kế hoạch đặt mua hàng chục nghìn chip RTX Pro 6000D và bắt đầu thử nghiệm cùng các nhà cung cấp máy chủ của Nvidia, trước khi bị yêu cầu dừng lại, theo Financial Times tìm hiểu được.
Nguồn tin của Financial Times cũng tiết lộ giới chức Trung Quốc đã triệu tập các doanh nghiệp sản xuất chip trong nước và kết luận rằng sản phẩm của họ đạt mức hiệu năng tương đương với các dòng chip “phiên bản Trung Quốc” của Nvidia. Sau đó, quyết định chặn quyền tiếp cận chip Nvidia được ban hành.
Tuy vậy, theo nhận xét của các chuyên gia, bài toán lớn nhất của chip AI Trung Quốc không chỉ nằm ở hiệu năng mà còn ở năng lực sản xuất quy mô lớn. Ngành công nghiệp nội địa hiện chưa thể đáp ứng đủ nhu cầu. Tuy nhiên, các nhà sản xuất nội địa đang đặt mục tiêu tăng gấp ba sản lượng chip AI vào năm tới.
“Những động thái gần đây cho thấy Trung Quốc đang tự tin vào ngành công nghiệp bán dẫn trong nước hơn trước kia rất nhiều”, ông Qingyuan Lin, chuyên gia phân tích cấp cao về chất bán dẫn Trung Quốc tại Bernstein nhận xét.
Một số tín hiệu khác cũng cho thấy hệ sinh thái AI của Trung Quốc đang phát triển nhanh chóng. Huawei gần đây đã công bố hạ tầng tính toán AI mới dùng chip Ascend do hãng tự phát triển, tuyên bố đây sẽ là hệ thống mạnh nhất thế giới.
Hồi tháng 4, công ty nghiên cứu SemiAnalysis cho biết hệ thống CloudMatrix thế hệ mới của Huawei có thể vượt Nvidia trên một số chỉ số, dù mỗi chip Ascend chỉ đạt khoảng 1/3 hiệu năng của chip Nvidia. Huawei đã khắc phục bằng cách liên kết số lượng chip gấp 5 lần.
Trong khi đó, startup AI DeepSeek tiết lộ mô hình mới sẽ tương thích với thế hệ chip AI nội địa tiếp theo. Các “ông lớn” như Alibaba và Baidu cũng bắt đầu sử dụng chip tự thiết kế để huấn luyện mô hình AI, từng bước thay thế sản phẩm của Nvidia.
Dẫu vậy, nhiều chuyên gia vẫn hoài nghi khả năng Trung Quốc có thể hoàn toàn thoát khỏi sự phụ thuộc vào Nvidia. “Nói rằng Trung Quốc có thể phát triển AI chỉ với các lựa chọn nội địa mà không cần hệ sinh thái toàn diện của Nvidia là đánh giá sai lệch”, ông Ray Wang, Giám đốc nghiên cứu tại Futurum Group chia sẻ trên kênh CNBC.
Họ cũng cho rằng ngoài yếu tố công nghệ, Trung Quốc còn đang sử dụng quyền tiếp cận thị trường như một đòn bẩy trong đàm phán thương mại với Mỹ. “Động thái này có khả năng là một phần trong chiến lược đàm phán rộng hơn, bao gồm cả vấn đề thuế quan. Trung Quốc chắc chắn muốn thúc đẩy quyền tự chủ về chất bán dẫn, nhưng đồng thời cũng tìm cách để có được những con chip tốt nhất”, ông AJ Kourabi, chuyên gia của SemiAnalysis, nhận định.
Trong khi đó, phía Mỹ đã phát tín hiệu có thể cho phép Nvidia xuất khẩu các dòng chip tiên tiến hơn cả H20 vào Trung Quốc.
Dưới thời cựu Tổng thống Joe Biden, Mỹ liên tục siết chặt kiểm soát xuất khẩu chip tiên tiến với mục tiêu ngăn Trung Quốc tiếp cận công nghệ hàng đầu. Xu hướng này vốn bắt đầu dưới nhiệm kỳ đầu của ông Donald Trump, sau đó tăng tốc, và giờ đây đang có dấu hiệu đảo chiều.
Theo bà Reva Goujon, Giám đốc tại Rhodium Group, việc Bắc Kinh từ chối H20 và RTX Pro có thể là để tạo cơ hội đàm phán quyền tiếp cận với những GPU tiên tiến hơn. Bà cho rằng đây không phải sự trùng hợp, khi Trung Quốc cùng thời điểm cũng mở cuộc điều tra chống bán phá giá đối với một số dòng chip tương tự nhập từ Mỹ. “Khi Bắc Kinh thử cách tiếp cận mang tính “mặc cả” của ông Trump, thì họ cũng buộc phải tích lũy thêm công cụ để có cái mà mặc cả”, bà Goujon bình luận.
