Mới đây chính phủ Tây Ban Nha đã thông báo kế hoạch áp dụng lệnh cấm sử dụng mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi theo mô hình của Australia, như một phần trong chiến dịch mạnh tay hơn nhằm vào các tập đoàn công nghệ trước những thất bại mang tính hệ thống trong việc bảo vệ người dùng khỏi các tác hại trực tuyến.
Phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Chính phủ Thế giới ở Dubai, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez lên án những hành vi sai phạm của các nền tảng mạng xã hội. Ông cho biết thanh thiếu niên dưới 16 tuổi sẽ không còn được phép truy cập các nền tảng mạng xã hội bắt đầu từ tuần tới, trong khuôn khổ gói 5 biện pháp của chính phủ.
Bốn biện pháp còn lại của Tây Ban Nha tập trung vào việc tăng trách nhiệm pháp lý đối với các lãnh đạo doanh nghiệp nếu không gỡ bỏ nội dung độc hại hoặc chưa được kiểm soát, đồng thời hình sự hóa hành vi thao túng thuật toán và khuếch đại nội dung trái pháp luật.
“Mạng xã hội đã trở thành một “nhà nước thất bại”, nơi luật pháp bị phớt lờ, tội phạm được dung túng, nơi thông tin sai lệch được coi trọng hơn sự thật và một nửa người dùng phải hứng chịu ngôn từ thù ghét. Đó là nơi các thuật toán bóp méo không gian đối thoại công cộng, còn dữ liệu và hình ảnh của chúng ta bị thách thức và mua bán”, ông Sanchez nói.
Để thực thi lệnh cấm đối với người dưới 16 tuổi, Thủ tướng Tây Ban Nha nhấn mạnh rằng các nền tảng mạng xã hội sẽ buộc phải triển khai những hệ thống xác minh độ tuổi thực sự hiệu quả - không chỉ là các ô tích xác nhận, mà là những rào cản thực sự có tác dụng.
Ông Sanchez nói thêm: “Ngày nay, con em chúng ta đang bị phơi bày trong một không gian mà các em vốn không được thiết kế để tự mình đối mặt, đó là một không gian của nghiện ngập, lạm dụng, khiêu khích, thao túng và bạo lực. Chúng tôi sẽ không còn chấp nhận điều đó. Chúng tôi sẽ bảo vệ trẻ em khỏi “miền Tây hoang dã” của thế giới số.”
Tây Ban Nha là quốc gia Châu Âu đầu tiên chính thức áp dụng lệnh cấm này sau khi Đạo luật Sửa đổi An toàn Trực tuyến của Australia có hiệu lực vào tháng 12/2025. Đạo luật này buộc các nền tảng như Instagram của Meta, TikTok của ByteDance, YouTube của Alphabet, X của Elon Musk và Reddit phải triển khai các biện pháp xác minh độ tuổi, nếu không sẽ đối mặt với mức phạt lên tới hơn 30 triệu USD.
Hiện Tây Ban Nha vẫn chưa xác định cụ thể những công ty nào sẽ chịu tác động trực tiếp từ các quy định mới. Tuy nhiên, Thủ tướng Sanchez đã chỉ trích nhiều nền tảng lớn, trong đó có TikTok vì cho phép chia sẻ các tài liệu lạm dụng trẻ em do AI tạo ra; nền tảng X của Elon Musk vì để chatbot AI Grok tạo ra nội dung tình dục trái phép; và Instagram vì theo dõi hàng triệu người dùng Android, cùng nhiều hành vi sai phạm khác.
Thủ tướng Sanchez cũng chia sẻ rằng đã có thêm năm quốc gia Châu Âu khác thúc đẩy các quy định nghiêm ngặt hơn đối với các nền tảng mạng xã hội. Tại Pháp, Quốc hội nước này gần đây đã bỏ phiếu thông qua một dự luật hạn chế quyền truy cập mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi, song dự luật vẫn cần được Thượng viện phê chuẩn để chính thức có hiệu lực. Tương tự, Thượng viện Anh đã ủng hộ lệnh cấm mạng xã hội với trẻ dưới 16 tuổi, nhưng dự luật vẫn cần được Hạ viện thông qua.
Sau khi lệnh cấm mạng xã hội của Australia thu hút sự chú ý trên toàn cầu, thông báo mới từ Tây Ban Nha được xem là tiền lệ để nhiều quốc gia khác noi theo, đặt các tập đoàn công nghệ lớn vào thế bị động.
Meta, công ty sở hữu Instagram, Facebook và Threads, từng công khai hồi tháng 1/2026 rằng họ đã xóa 550.000 tài khoản được cho là thuộc về người dùng dưới 16 tuổi tại Australia trên các nền tảng của mình, đồng thời kêu gọi chính phủ Australia xem xét lại quyết định.
“Chúng tôi kêu gọi chính phủ Australia hợp tác mang tính xây dựng với ngành để tìm ra hướng đi tốt hơn, chẳng hạn như khuyến khích toàn ngành nâng cao tiêu chuẩn trong việc cung cấp những trải nghiệm trực tuyến an toàn, bảo vệ quyền riêng tư và phù hợp với độ tuổi, thay vì áp dụng các lệnh cấm trên diện rộng”, phía Meta nhấn mạnh.
Meta cũng cảnh báo rằng thanh thiếu niên vẫn sẽ tìm cách truy cập các ứng dụng mạng xã hội theo những con đường khác, nhưng không có được các cơ chế bảo vệ vốn dành cho người dùng đã đăng ký.
Trong khi đó, Reddit đã khởi kiện chính phủ Australia, cho rằng luật mới không hiệu quả và hạn chế các cuộc thảo luận chính trị.
“Đây là một vấn đề toàn cầu, và các chính phủ ở khắp nơi đang chịu áp lực phải đưa ra phản ứng”, bà Daisy Greenwell, đồng sáng lập tổ chức Smartphone Free Childhood (Anh), từng trả lời CNBC. Smartphone Free Childhood là một phong trào cơ sở kêu gọi phụ huynh trì hoãn việc cho trẻ em sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội.
“Chúng ta đã thấy nhiều quốc gia bắt đầu đi theo hướng này, và khi niềm tin tăng lên cùng với việc tích lũy thêm bằng chứng, sẽ còn nhiều nước khác làm theo. Không ai cho rằng hiện trạng đang có lợi cho trẻ em, phụ huynh hay xã hội - và đây là một trong những phản ứng chính sách rõ ràng nhất đang được đặt lên bàn quyết định”, bà Greenwell kết luận.
