Tòa án liên bang Mỹ mới đây đã ra phán quyết vô hiệu hoá sắc lệnh thuế quan đối ứng của Tổng thống Donald Trump, nhấn mạnh rằng ông đã vượt quá thẩm quyền khi tự ý áp đặt các chính sách như vậy.
Hội đồng ba thẩm phán của Tòa án Thương mại Quốc tế kết luận rằng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) ban hành năm 1977, căn cứ pháp lý mà ông Trump viện dẫn để biện minh cho các mức thuế đối ứng, không cho phép tổng thống có quyền đơn phương áp đặt các loại thuế diện rộng.
“Các sắc lệnh áp thuế đối ứng ở phạm vi toàn cầu vượt quá thẩm quyền mà IEEPA trao cho Tổng thống để điều tiết hàng nhập khẩu thông qua việc áp thuế. Bên cạnh đó, lý do chống buôn lậu là không phù hợp vì chúng không trực tiếp xử lý những mối doạ được nêu ra trong sắc lệnh đó”, các thẩm phán nêu rõ.
Theo luật, việc áp thuế thường phải có sự phê chuẩn của Quốc hội. Tuy nhiên, ông Trump đã chọn cách bỏ qua cơ quan lập pháp và ban bố tình trạng khẩn cấp kinh tế quốc gia và dựa vào yếu tố này để tự mình áp đặt các mức thuế.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố các mức thuế đối ứng trên diện rộng vào ngày 2/4. Chỉ vài ngày sau, vào 9/4, ông ban hành quyết định tạm hoãn áp thuế trong 90 ngày, nhưng vẫn giữ nguyên mức cơ bản 10% đối với hầu hết các mặt hàng nhập khẩu vào Mỹ.
Một trong những vấn đề khiến hội đồng thẩm phán không đồng tình là họ không thấy được mối liên hệ rõ ràng giữa tình trạng khẩn cấp mà ông Trump viện dẫn và các hành động mà ông thực sự thực hiện, cụ thể là việc áp thuế.
Chẳng hạn, các thẩm phán đặc biệt lưu ý đến mức thuế 25% mà ông Trump áp lên hàng hóa từ Canada và Mexico. Trước đó, ông Trump lập luận rằng các mức thuế này là cần thiết vì các quốc gia nói trên đã không bắt giữ, ngăn chặn hoặc xử lý hoạt động buôn lậu ma túy và đối tượng liên quan. Tuy nhiên, tòa án nhận thấy không có mối liên hệ rõ ràng giữa mục tiêu mà Tổng thống đề ra, tức là ngăn chặn buôn lậu ma túy xuyên biên giới, và biện pháp mà ông sử dụng, đánh thuế lên các hoạt động thương mại hợp pháp.
“Việc hải quan thu thuế đối với hàng nhập khẩu hợp pháp rõ ràng không liên quan đến nỗ lực của các chính phủ nước ngoài trong việc bắt giữ, ngăn chặn hoặc xử lý các đối tượng vi phạm pháp luật trong lãnh thổ của họ”, các thẩm phán kết luận và ra lệnh hủy bỏ các mức thuế bị khiếu nại cũng như cấm vĩnh viễn việc tiếp tục thực hiện chúng.
Chính quyền Donald Trump ngay lập tức đệ đơn kháng cáo trong cùng ngày.
“Việc các quốc gia nước ngoài đối xử không tương xứng với Mỹ là nguyên nhân dẫn tới thâm hụt thương mại dai dẳng và lịch sử của chúng ta,. Những khoản thâm hụt này là một tình trạng khẩn cấp quốc gia, làm suy yếu cộng đồng Mỹ, bỏ rơi người lao động và gây tổn hại cho nền công nghiệp quốc phòng, đều là những thực tế mà tòa không hề phủ nhận. Và đây không phải là lúc các thẩm phán không do dân bầu quyết định cách ứng phó với tình trạng khẩn cấp quốc gia”, người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai tuyên bố.
Phán quyết của toà án liên bang, cùng với việc kháng cáo từ phía chính quyền Trump, nhiều khả năng sẽ dẫn đến một cuộc chiến pháp lý kéo dài, có thể kết thúc tại Tòa án Tối cao.
