Thực tế cho thấy việc thuyết phục 6 thẩm phán Tòa án Tối cao Mỹ rằng Tổng thống Donald Trump đã vượt quá thẩm quyền khi áp đặt hàng loạt mức thuế dựa trên quyền hạn kinh tế khẩn cấp hóa ra lại là phần “dễ”. Phần khó hơn chính là làm rõ điều gì sẽ xảy ra với hàng chục tỷ USD mà các công ty Mỹ đã phải nộp sau khi ông Trump tăng thuế đối với mọi đối tác thương mại toàn cầu vào năm ngoái.
Chính quyền Trump đã cam kết sẽ hoàn trả các khoản thuế đã thu nếu Tòa án Tối cao ra phán quyết bất lợi cho họ. Tuy nhiên, cả chính quyền lẫn các thẩm phán đều chưa nêu rõ chính xác quy trình hoàn tiền sẽ được thực hiện như thế nào.
Trong ý kiến phản đối của mình, Thẩm phán Brett Kavanaugh viết: “Việc hoàn trả hàng tỷ USD sẽ gây ra những hệ quả đáng kể đối với ngân khố Mỹ. Tòa án hôm nay không nói gì về việc liệu, và nếu có thì bằng cách nào, Chính phủ nên tiến hành hoàn trả hàng trăm tỷ USD đã thu từ các nhà nhập khẩu. Quy trình đó có khả năng sẽ trở thành một mớ hỗn độn, như đã được thừa nhận trong phần tranh luận trên toà”.
Bản thân Tổng thống Donald Trump đã đặt câu hỏi vì sao các thẩm phán không nêu rõ liệu khoản thu từ thuế quan có cần phải hoàn trả hay không. “Tôi đoán chuyện này sẽ phải tiếp tục kiện tụng trong hai năm tới”, ông Trump nói với các phóng viên, rồi sau đó cho rằng quá trình này thậm chí có thể kéo dài 5 năm nữa.
Điều đó đồng nghĩa các doanh nghiệp có thể sẽ phải đấu tranh quyết liệt để có bất kỳ cơ hội nào được hoàn tiền - dù Chính phủ lưu trữ hồ sơ rất chi tiết về mọi khoản thanh toán thuế quan.
“Vụ kiện chưa bao giờ xoay quanh vấn đề hoàn tiền, và thật khó hình dung Tòa án Tối cao lại đi sâu vào chi tiết cách thức thực hiện hoàn tiền”, ông Ted Posner, luật sư thương mại và đối tác tại Baker Botts, nhận định.
“Hiện chúng tôi đang trao đổi với các doanh nghiệp về các bước tiếp theo, đồng nghĩa với việc phải tiếp tục chờ đợi, lần này là chờ Tòa án Thương mại Quốc tế. Bất kỳ quy trình hoàn tiền nào cũng sẽ đòi hỏi hồ sơ cực kỳ chi tiết, và hiện tại các doanh nghiệp, thậm chí cả các quốc gia, vẫn đang trong tình trạng lấp lửng”, ông nói thêm. Về cơ bản, từng nhà nhập khẩu riêng lẻ sẽ phải tự khởi kiện nếu muốn có cơ hội được hoàn tiền.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent trong một cuộc phỏng vấn với Reuters vào tháng trước cho biết cơ quan này có đủ tiền mặt để hoàn trả cho các nhà nhập khẩu, nhưng quá trình có thể kéo dài hơn một năm.
“Nếu phải làm thì cũng không phải vấn đề lớn. Nếu điều đó xảy ra thì đây tôi cho rằng chỉ là một trò trục lợi của doanh nghiệp”, ông Bessent nói. Ông đặt câu hỏi liệu các công ty như Costco, vốn đã chủ động kiện Chính phủ Mỹ nhằm đảm bảo phần hoàn tiền của mình, có hoàn trả lại khoản tiền đó cho người tiêu dùng hay không.
“Tôi có cảm giác là người dân Mỹ sẽ không nhìn thấy số tiền đó”, ông Bessent phát biểu 20/2 tại một sự kiện do Câu lạc bộ Kinh tế Dallas tổ chức.
Đây không phải lần đầu tiên Chính phủ Mỹ phải hoàn trả thuế quan do phán quyết của Tòa án Tối cao. Một quyết định năm 1998 đã dẫn đến việc hoàn trả 730 triệu USD tiền thuế cho các công ty Mỹ, dù quá trình này mất tới hai năm để hoàn tất.
“Vẫn còn là câu hỏi mở liệu Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ sẽ tuân theo tiền lệ lịch sử hoặc quy trình hiện hành, hay cần xây dựng một cơ chế mới để xử lý quy mô và khối lượng khổng lồ của các mức thuế theo IEEPA”, bà Alexis Early, luật sư thương mại và đối tác tại BCLP bình luận, đề cập đến chính sách thuế đối ứng mà Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ.
Còn đối với người tiêu dùng, những người đã phải trả giá cao hơn do thuế quan, khả năng nhận được tiền hoàn gần như là số 0.
“Các doanh nghiệp rất khó có khả năng sẽ giảm giá bán vì lý do được hoàn thuế. Hay như Walmart sẽ chẳng gửi cho bạn một tấm séc hoàn lại 15% tiền thuế đối với đôi giày thể thao bạn đã mua cách đây bốn tháng”, bà Stephanie Roth, Kinh tế trưởng tại Wolfe Research kết luận.
