Các hãng hàng không quốc gia Korean Air và Asiana Airlines đang liên tục tăng tần suất chuyến bay đến Trung Quốc từ đầu tháng 11, trong bối cảnh Hàn Quốc nổi lên như điểm đến thay thế hàng đầu cho du khách Trung Quốc sau khi Bắc Kinh khuyến cáo công dân tránh tới Nhật Bản giữa lúc tranh chấp song phương leo thang.
Ngay cuối tuần sau khi Trung Quốc đưa ra khuyến cáo du lịch ngày 14/11 nhằm đáp trả phát ngôn của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi về vấn đề Đài Loan, du khách Trung Quốc đã cân nhắc lại kế hoạch du lịch của họ.
Khi hai nước nới lỏng yêu cầu thị thực, du lịch Trung Quốc tới Hàn Quốc đã phục hồi mạnh trong năm 2025. Trong chín tháng đầu năm, Hàn Quốc đón 4,2 triệu khách Trung Quốc và dự kiến sẽ đạt mức đỉnh trước đại dịch hơn 6 triệu lượt vào cuối năm.
Truyền thông Trung Quốc dẫn dữ liệu từ Qunar, một trong những nền tảng du lịch lớn nhất nước này, cho biết lượng đặt vé và tìm kiếm trực tuyến sang Hàn Quốc tăng vọt, trong khi nhu cầu tới Singapore, Thái Lan và Việt Nam cũng đi lên. Đón đầu dòng khách chuyển hướng, các hãng hàng không Hàn Quốc đang mở rộng đường bay và tăng chuyến tới Trung Quốc.
Korean Air và Asiana Airlines đã đều đặn tăng số chuyến tới Trung Quốc từ đầu tháng 11, còn các hãng giá rẻ như Jeju Air và T’way mở thêm đường bay mới đến Quế Lâm và Vũ Hán.
Tuy nhiên, theo giới phân tích, bên cạnh lợi ích kinh tế ngắn hạn, căng thẳng kéo dài có thể gây ra những hệ lụy đối với an ninh khu vực, nhất là khi quan hệ giữa ba nước láng giềng Đông Bắc Á đang hướng tới giai đoạn “đóng băng”.
Thực tế, các dấu hiệu rạn nứt đã xuất hiện. Với tư cách chủ tịch luân phiên cơ chế ba bên, Nhật Bản dự định tổ chức hội nghị thượng đỉnh vào đầu năm 2026 nhưng bị Trung Quốc từ chối, viện dẫn phản ứng tiêu cực trước phát ngôn của bà Takaichi. Tại cuộc họp báo ngày 24/11, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh nói phát biểu “sai lầm” của bà Takaichi về Đài Loan đã làm tổn hại nền tảng và bầu không khí hợp tác ba bên, đồng thời khẳng định hiện chưa đủ điều kiện để tổ chức hội nghị thượng đỉnh.
Trước đó, Trung Quốc cũng hoãn cuộc họp bộ trưởng văn hóa ba nước dự kiến diễn ra tại Macau cuối tháng 11.
Dù có sự phụ thuộc lẫn nhau về kinh tế, cơ chế hợp tác ba bên vốn mong manh từ lâu vì những bất đồng lịch sử thời chiến, tranh chấp song phương tái diễn và gần đây là đại dịch Covid-19. Thượng đỉnh ba bên gần nhất tổ chức tại Seoul tháng 5/2024 sau hơn bốn năm gián đoạn do dịch bệnh và căng thẳng Hàn - Nhật cuối năm 2018 liên quan tới bồi thường lao động cưỡng bức thời chiến. Cơ chế này cũng từng bị đình chỉ năm 2012 vì tranh chấp chủ quyền giữa Trung Quốc và Nhật Bản tại quần đảo Senkaku/Diaoyu.
Quan hệ Seoul - Bắc Kinh chỉ mới bắt đầu “ấm lên” trở lại sau chuyến thăm Hàn Quốc đầu tiên của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong 11 năm hồi đầu tháng 11 và sự hiện diện của ông tại các cuộc họp APEC cuối tháng 10, sau giai đoạn xuống mức thấp nhất năm 2017 vì việc Hàn Quốc triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ.
Nhà nghiên cứu Lee Dong Gyu thuộc Viện Nghiên cứu Chính sách Asan tại Seoul cho biết với tờ The Straits Times rằng Hàn Quốc sẽ hưởng lợi trực tiếp khi quan hệ Trung - Nhật xấu đi, nhưng về dài hạn, diễn biến này có thể gây tác động tiêu cực tới chính sách đối ngoại của Seoul.
“Trung Quốc đã nhấn mạnh tầm quan trọng của hợp tác ba bên nhằm xua tan lo ngại về đối đầu kiểu liên minh giữa trục Hàn - Mỹ - Nhật và trục Triều Tiên - Trung Quốc - Nga”, ông Lee Dong Gyu nói. Ông cũng nhận định Nhật Bản có nguy cơ làm tổn hại quan hệ với Mỹ nếu gây ra những xung đột không cần thiết trong bối cảnh chính quyền Trump muốn giảm căng thẳng với Trung Quốc và thúc giục các đồng minh khu vực chia sẻ trách nhiệm lớn hơn.
Ông Lee cảnh báo rằng căng thẳng Trung - Nhật có thể làm suy giảm đồng thuận khu vực về các vấn đề liên quan Triều Tiên, đặc biệt khi kỳ vọng gia tăng về khả năng diễn ra hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un vào tháng 4/2026 khi ông Trump tới thăm Trung Quốc.
“Nếu ông Trump thăm Trung Quốc vào năm tới và căng thẳng Mỹ - Trung giảm, Washington nhiều khả năng kỳ vọng Hàn Quốc và Nhật Bản đảm nhận vai trò lớn hơn trong việc kiềm chế Trung Quốc. Để đối phó, Bắc Kinh có thể tìm cách gây dựng quan hệ thuận lợi hơn với Hàn Quốc so với Nhật Bản nếu căng thẳng Trung - Nhật kéo dài. Khi đó, thế lưỡng nan chiến lược của Hàn Quốc giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ càng trầm trọng”, ông Lee nhận định.
Một số nhà phân tích khác xem phản ứng mạnh mẽ của Bắc Kinh đối với phát ngôn của bà Takaichi như lời cảnh báo ngầm gửi tới các đồng minh của Mỹ, bao gồm Hàn Quốc, về việc không nên bình luận về Đài Loan.
Tiến sĩ Andrew Yeo, nghiên cứu viên cấp cao và Chủ tịch chương trình Hàn Quốc thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Châu Á của Viện Brookings, nói với The Straits Times: “Căng thẳng giữa Tokyo và Bắc Kinh chắc chắn khiến Seoul lo ngại vì chúng làm gia tăng bất ổn ở Đông Bắc Á. Chính phủ Tổng thống Lee Jae Myung sẽ coi sự xuống dốc trong quan hệ Trung - Nhật là lý do để thận trọng hơn với vấn đề Đài Loan”.
Giáo sư Choo Jae Woo, chuyên gia về chính sách đối ngoại Trung Quốc tại Đại học Kyung Hee cũng có quan điểm tương tự, cho rằng hệ lụy dài hạn của căng thẳng Trung - Nhật sẽ khiến Hàn Quốc khó tuyên bố rõ ràng lập trường về vấn đề Đài Loan.
Tổng thống Hàn Quốc Lee nhấn mạnh lập trường bình tĩnh và tỉnh táo trước căng thẳng giữa hai nước láng giềng, khẳng định cam kết theo đuổi ngoại giao thực dụng lấy lợi ích quốc gia làm trọng tâm. Trả lời báo chí ngày 24/11, ông cho biết đã giữ thế cân bằng bằng cách tổ chức các cuộc gặp song phương riêng với bà Takaichi và Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường bên lề Hội nghị thượng đỉnh G20 tại Johannesburg (Nam Phi).
