Như Thương gia đã đưa tin, chiều 11/9, Tổng Công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) và Tập đoàn sản xuất máy bay Boeing (Mỹ) ký biên bản ghi nhớ về việc mua bán 50 máy bay thân hẹp Boeing 737 Max, trị giá 10 tỷ USD.
Hợp tác này diễn ra trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Joe Biden có chuyến thăm chính thức Việt Nam và Việt Nam - Mỹ vừa nâng mối quan hệ lên mức Đối tác chiến lược toàn diện.
Tại buổi hợp tác hai bên đã trao đổi về việc sẽ phối hợp chặt chẽ để nghiên cứu, đánh giá, sớm báo cáo các cấp có thẩm quyền xem xét, làm cơ sở thúc đẩy quá trình đàm phán, hoàn thiện các thủ tục của Vietnam Airlines.
Ông Trần Thanh Hiền, Trưởng ban Tài chính kế toán Vietnam Airlines cho biết: "Bên cạnh nguồn vốn chủ động của Vietnam Airlines, chúng tôi cũng kỳ vọng và tin tưởng vào sự hỗ trợ thu xếp tài chính của Boeing, cũng như Chính phủ Mỹ. Vietnam Airlines đã và tiếp tục làm việc với các định chế tài chính để tìm kiếm các cơ hội và giải pháp thu xếp vốn cho dự án phù hợp nhất, bao gồm cả các giải pháp ngắn, trung hạn cho khoản tiền trả trước và giải pháp thuê cho mua máy bay".
Tuy nhiên, theo tìm hiểu, tình hình tài chính của Vietnam Airlines lại đang gặp khá nhiều khó khăn với cơ cấu tài sản - nguồn vốn mất cân đối, lỗ lũy kế lớn, tổng nợ đến cuối quý 2/2023 lên đến 70.756 tỷ đồng.
Nếu quý 1/2023, kết quả kinh doanh của Vietnam Airlines tiếp tục xu hướng phục hồi thì đến quý 2/2023 mọi thứ lại đi xuống, doanh thu thuần hợp nhất đạt 20.669 tỷ, giảm so với quý 1/2023. Trong khi, giá vốn bán hàng đã chiếm tới 94,8%, tương ứng với 19.935 tỷ đồng.
Ngoài ra, lợi nhuận tài chính tiếp tục bị thua lỗ nặng và tăng so quý 1/2023, từ lỗ 407 tỷ đồng lên lỗ 630 tỷ đồng. Lợi nhuận khác cũng lỗ tới 89 tỷ đồng; biên lợi nhuận thì giảm chỉ đạt 929 tỷ đồng.
Sau khi trừ hết các chi phí, Vietnam Airlines lỗ sau thuế lên tới 1.217 tỷ đồng, giảm so với cùng kỳ, nhưng tăng tới 34,9 lần so với quý 1/2023. Đồng thời, đây cũng là quý thua lỗ thứ 14 liên tiếp kể từ năm 2020 đến nay.
Cụ thể, Vietnam Airlines đã có 3 năm lỗ liên tiếp, năm 2020 lỗ 11.178 tỷ đồng; năm 2021 lỗ 13.279 tỷ đồng; năm 2022 lỗ lỗ tiếp 10.369 tỷ đồng.
Tính đến hết ngày 30/6/2023, vốn chủ sở hữu của Tổng Công ty Hàng không Việt Nam âm 11.598 tỷ đồng, bất chấp việc tháng 9/2021, Tổng công ty này đã tiến hành tăng vốn gần 8.000 tỷ đồng thông qua phát hành cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu.
Với kết quả kinh doanh này, cổ phiếu của Vietnam Airlines đứng trước nguy cơ bị hủy niêm yết bắt buộc tại Sở Giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh (HOSE). Hiện, cổ phiếu HVN vẫn đang vào diện hạn chế giao dịch từ 12/7/2023 do chậm nộp báo cáo tài chính kiểm toán năm 2022.
Kinh doanh thua lỗ, dòng tiền từ hoạt động kinh doanh liên tục bị âm đã khiến Vietnam Airlines phải tăng cường vay nợ để bù đắp. Tính đến cuối quý 2/2023, tổng nợ đã lên tới 70.756 tỷ đồng, trong đó, nợ phải trả ngắn hạn là 57.274 tỷ đồng, (bao gồm nợ vay và thuê tài chính ngắn hạn là 15.958 tỷ đồng), còn nợ dài hạn là 13.482 tỷ đồng (nợ vay và thuê tài chính là 12.029 tỷ đồng).
So với cuối năm 2019, nợ phải trả ngắn hạn của Vietnam Airlines đã tăng 54,8% trong khi nợ vay ngắn hạn tăng 2,4 lần. Điều đáng nói, nợ vay cao, bao gồm khoản vay bằng ngoại tệ khiến Tổng Công ty này đang phải chịu áp lực không nhỏ về chi phí lãi vay, trong khi, mặt bằng lãi suất cả trong nước và quốc tế vẫn ở mức cao.
Như riêng trong năm 2022, chi phí tài chính của Vietnam Airlines tăng 2,43 lần so với cùng kỳ. Trong đó, chi phí lãi vay tăng 44%, lên 1.163 tỷ đồng; chi phí lỗ chênh lệch tỷ giá gấp 13 lần, lên tới 2.247 tỷ đồng.
Ở một diễn biến khác, Công ty Cổ phần Hàng không Vietjet (HOSE: VJC) và tập đoàn tài chính lớn của Mỹ là Carlyle hôm nay cũng đã ký kết thoả thuận tài trợ tàu bay trị giá 550 triệu USD. Theo đó, Công ty Carlyle Aviation Partners thuộc Tập đoàn Carlyle sẽ cung cấp tài chính cho loạt tàu bay 737 Max thuộc đơn hàng 200 tàu của Vietjet và Boeing.
Điều này khiến nhiều nhà đầu tư cho rằng: "Đây cũng là con đường lách để Vietnam Airlines áp dụng để xoay sở dòng tiền mua 50 máy bay Boeing 737 Max, trong lúc nguồn vốn mất cân đối, lỗ lũy kế lớn như hiện nay"?.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh thêm rằng, chính các công ty kiểm toán cũng đang nghi ngờ về khả năng hoạt động liên tục của Vietnam Airlines vì nợ quá hạn vượt quá tài sản ngắn hạn, vốn chủ sở hữu âm và khoản phải trả quá hạn lớn.
Việc duy trì được hoạt động liên tục của Tổng Công ty này đang phụ thuộc hoàn toàn vào sự hỗ trợ về tài chính của Chính phủ và việc được gia hạn thanh toán các khoản vay từ các ngân hàng, tổ chức tín dụng, các khoản phải trả cho nhà cung cấp và cho thuê...
Với diễn biến đó, thị trường đang đặt ra câu hỏi rằng: Vietnam Airlines lấy tiền đâu để 50 máy bay Boeing 737 Max?
Như vậy, nếu so với phát ngôn của ông Trần Thanh Hiền như đã nêu, để thực hiện đúng cam kết, nhiều khả năng Vietnam Airlines sẽ phải phụ thuộc khá nhiều vào sự hỗ trợ thu xếp tài chính của Boeing, cũng như Chính phủ Mỹ. Theo đó, phương án phân chia lợi nhuận với đơn vị vay cũng khá tiềm năng.
