Có con, chuyện tiền bạc trong gia đình cũng bắt đầu có thêm nhiều ưu tiên. Thay vì cố tính toán để tối ưu từng đồng, một cặp vợ chồng chọn cách chia tiền thành những phần rõ ràng, khoản nào dành cho tương lai thì gần như không động tới, khoản nào để linh hoạt thì luôn sẵn sàng khi cần.
Một gia đình có con nhỏ đã duy trì cách chia tiền như vậy suốt vài năm. Nhờ vậy, thay vì tháng nào cũng tranh luận xem nên chi bao nhiêu, tiết kiệm bao nhiêu hay đầu tư vào đâu, cả hai dần có một cách phân bổ tiền mà ai cũng cảm thấy thoải mái.
CHIA TỪNG ĐỒNG TIỀN LƯƠNG ĐỂ TÍCH LŨY, ĐẦU TƯ MÀ KHÔNG AI THẤY BỊ KIỂM SOÁT
Có con, vợ chồng mình không còn tranh luận chuyện tiền bạc nữa nhờ một cách chia tiền khá đơn giản.
Nhà mình có một nguyên tắc là những khoản tiền dành cho con cái và tuổi về hưu thì gần như bất khả xâm phạm. Đã xác định là tiền cho tương lai thì không lấy ra để bù thiếu hụt hiện tại, cũng không đem đi “đánh” những kèo ngắn hạn.
Mỗi tháng chồng nhận lương về, nhà mình sẽ tách ngay 50% khoản này, vì cả hai có tạo một quỹ dài hạn cho con được 3 năm nay bằng chứng chỉ quỹ mở, mục tiêu là bất di bất dịch nó đến 15 năm sau, ít nhất là khi con đủ 18 tuổi.
Kiểu chưa kịp nhìn thấy tiền đã coi như không có. Làm vậy một thời gian mới thấy khá nhẹ đầu, vì ít nhất những mục tiêu dài hạn của gia đình vẫn cứ được tích lũy đều đặn, không phụ thuộc tháng đó thị trường thế nào hay có phát sinh gì.
Bên cạnh đó, 30% tiếp theo thì nhà mình chia thành vài khoản chứng chỉ tiền gửi kỳ hạn ngắn khác nhau, chứ không bỏ hết vào một kỳ hạn. Ví dụ có khoản 3 tháng, 6 tháng... để khi cần tiền thì vẫn có một phần đáo hạn, không bị “khóa” toàn bộ vốn.
Mình khá thích cách này vì nó giống một cái đệm ở giữa. Tiền vẫn có mục tiêu tích lũy, nhưng gia đình vẫn giữ được độ linh hoạt nếu có việc cần dùng.
Còn 20% cuối cùng là phần chồng mình được toàn quyền quyết định. Anh ấy có thể tự giao dịch chứng khoán, đầu tư thêm vào những kênh rủi ro hơn..., lời hay lỗ thì tự chịu trách nhiệm với phần đó.
Mình thấy khoản này cũng cần thiết, vì mỗi người nên có một phần tiền được phép thử, được phép mạo hiểm một chút, miễn là không động vào tiền của gia đình.
Còn lương của mình thì chủ yếu lo các khoản chi tiêu sinh hoạt trong nhà. Dư thì mình tích vàng cho bà ngoại, cái này chồng mình không hề quản.
Thật ra trước đây mình cứ nghĩ quản lý tài chính là phải tối ưu từng đồng, tìm kênh nào sinh lời cao nhất. Sau này mới thấy với gia đình có con nhỏ, điều quan trọng hơn là tiền nào ra tiền đó và mục tiêu nào phải được bảo vệ trước.
Mình không biết cách này có phải tối ưu nhất không, chắc chắn là không. Nhưng với nhà mình, nó khiến cả hai vợ chồng khá thoải mái khi có tiền cho tương lai, có khoản dự phòng linh hoạt, chồng vẫn có “sân chơi” riêng, mà tiền sinh hoạt gia đình cũng không bị ảnh hưởng.
MẸO QUẢN LÝ TÀI CHÍNH GIA ĐÌNH
Với sự phát triển của các phương pháp quản lý tài chính hiện đại, các cặp đôi ngày càng có nhiều lựa chọn để tổ chức và kiểm soát tài chính gia đình theo cách phù hợp với hoàn cảnh của mình.
Việc kết hợp giữa sự độc lập về tài chính cá nhân và trách nhiệm với ngân sách chung có thể giúp cả hai duy trì cảm giác tự chủ, đồng thời xây dựng nền tảng tài chính ổn định cho gia đình.
Một trong những cách được nhiều cặp đôi lựa chọn là duy trì đồng thời tài khoản chung và tài khoản riêng. Mỗi người có thể giữ lại một khoản tài chính cho các nhu cầu cá nhân mà không nhất thiết phải giải thích hay báo cáo mọi khoản chi tiêu.
Song song với đó, cả hai cùng đóng góp vào tài khoản chung để chi trả những khoản thiết yếu như tiền nhà, điện nước, chi phí sinh hoạt hoặc tích lũy cho các mục tiêu chung.
Cách quản lý này vừa tạo không gian riêng về tài chính, vừa đảm bảo trách nhiệm được chia sẻ một cách rõ ràng. Về lâu dài, sự minh bạch và thống nhất trong cách đóng góp cũng góp phần xây dựng niềm tin và tạo nền tảng tài chính vững chắc cho gia đình.
Lập kế hoạch tài chính hàng tháng cũng là một bước quan trọng để kiểm soát chi tiêu hiệu quả. Đây là thời điểm để cùng nhìn lại tổng thu nhập, các khoản chi trong tháng trước và thống nhất ngân sách cho tháng tiếp theo.
Khi cả hai cùng tham gia vào quá trình lập kế hoạch, việc quản lý tiền bạc trở nên rõ ràng hơn, đồng thời mỗi người đều có ý thức về vai trò và trách nhiệm của mình đối với ngân sách gia đình.
Các khoản chi cố định như tiền nhà, điện nước, thực phẩm và chi phí sinh hoạt nên được xác định trước, sau đó phân bổ ngân sách cho những nhu cầu khác. Cách làm này cũng giúp hạn chế tình trạng chi tiêu quá tay cho những khoản không thực sự cần thiết.
Bên cạnh ngân sách thường xuyên, một quỹ dự phòng cũng cần được duy trì để gia đình có thể chủ động trước những tình huống bất ngờ. Khoản tiền này có thể được sử dụng khi xảy ra những sự kiện ngoài dự kiến như mất việc, vấn đề sức khỏe hoặc các khoản chi đột xuất.
Nhờ có quỹ dự phòng, những biến cố tài chính sẽ ít tạo ra áp lực lên ngân sách gia đình và hạn chế nhu cầu phải vay mượn trong thời điểm khó khăn. Có thể bắt đầu tích lũy từ những khoản nhỏ, sau đó tăng dần theo khả năng tài chính.
Một mục tiêu thường được áp dụng là xây dựng khoản dự phòng tương đương khoảng 3 – 6 tháng chi phí sinh hoạt, tùy thuộc vào thu nhập và nhu cầu của từng gia đình.
Ngân sách gia đình cũng cần được xem xét và điều chỉnh định kỳ bởi thu nhập, nhu cầu và hoàn cảnh sống luôn có thể thay đổi. Việc kiểm tra lại các khoản chi sau mỗi một khoảng thời gian nhất định sẽ giúp nhận ra những hạng mục cần cắt giảm, điều chỉnh hoặc tăng thêm.
Chẳng hạn, khi thu nhập của một thành viên tăng lên, phần đóng góp vào quỹ chung hoặc khoản tiết kiệm có thể được điều chỉnh phù hợp. Khi gia đình có những thay đổi lớn như sinh con, mua nhà hoặc chuyển việc, kế hoạch tài chính cũng cần được cập nhật để đáp ứng những nhu cầu mới. Một ngân sách linh hoạt sẽ giúp gia đình vừa duy trì được sự ổn định hiện tại, vừa tiến gần hơn đến các mục tiêu dài hạn.
Bảo hiểm cũng là một yếu tố đáng cân nhắc trong kế hoạch tài chính dài hạn của gia đình, đặc biệt khi cần chuẩn bị cho những rủi ro liên quan đến sức khỏe, thu nhập và các kế hoạch trong tương lai.
Các sản phẩm bảo hiểm có thể đóng vai trò như một lớp bảo vệ tài chính, giúp giảm bớt tác động của những biến cố không mong muốn. Việc lựa chọn sản phẩm nào cần dựa trên nhu cầu, khả năng tài chính và mục tiêu bảo vệ cụ thể của từng gia đình.
Khi được cân nhắc phù hợp, bảo hiểm có thể góp phần bổ sung một lớp bảo vệ cho kế hoạch tài chính tổng thể và giúp gia đình chủ động hơn trước những rủi ro trong tương lai.
Ngoài ra, việc xây dựng một khoản tiết kiệm cho những mục tiêu dài hạn cũng rất cần thiết. Đó có thể là kế hoạch mua nhà, một chuyến du lịch gia đình, chi phí học tập của con cái hoặc chuẩn bị cho cuộc sống khi nghỉ hưu.
Bắt đầu tích lũy từ những khoản nhỏ nhưng đều đặn sẽ giúp mục tiêu lớn trở nên dễ thực hiện hơn theo thời gian. Với những khoản tiền chưa cần sử dụng ngay, có thể cân nhắc các hình thức tiết kiệm phù hợp với thời hạn và nhu cầu sử dụng vốn.
Khi những mục tiêu tài chính được xác định rõ ràng và chuẩn bị từ sớm, gia đình sẽ có thêm sự chủ động khi thời điểm thực hiện kế hoạch đến gần, thay vì phải chịu áp lực tài chính trong thời gian ngắn.