Có những khoản tiền được dành dụm cho một đứa trẻ từ rất lâu trước khi đứa trẻ biết mình sẽ dùng nó vào việc gì. Một phần tiền lương mỗi tháng, vài món quà ông bà cho, tiền lì xì Tết hay thậm chí một chỉ vàng được mua khi đủ tiền.
Cha mẹ cứ lặng lẽ để dành như vậy bởi họ hiểu rằng đến năm 18 tuổi, thứ con cần không chỉ là một tấm giấy báo nhập học, mà còn là tiền để bước qua cánh cửa ấy.
GOM TIỀN HỌC ĐẠI HỌC CHO CON TỪ TUỔI LÊN 4
Một người mẹ nhớ mãi cảnh chị gái xin tiền đóng học còn mình thì ngồi im, không dám mở lời với mẹ. Không phải vì khi ấy không cần tiền, mà vì cô bé hiểu mẹ đã quá chật vật để lo cho cả ba chị em. Nhiều năm sau, khi đã có con, ký ức ấy trở thành lý do để chị bắt đầu dành tiền cho con học đại học từ khi con mới 4 tuổi.
“Năm nay bé nhà mình mới vào lớp mầm non 4 tuổi. Nếu mỗi tháng mình đều đặn tích luỹ cho bạn ấy 2 triệu đồng thì đến khi học xong lớp 12 sẽ có tối thiểu 336 triệu đồng cho con học đại học.
Nhưng đó là tính nguyên tiền gốc, chứ nếu tính lãi kép 6%/năm thì sau 14 năm số tiền đó sẽ khoảng 524 triệu đồng. Nửa tỷ đó chứ đâu có ít nhỉ.
Đều đặn hàng tháng, vào ngày chồng chuyển lương, mình sẽ trích luôn 2 triệu đồng gửi tiết kiệm, chứ chờ tiêu hết dư mới tiết kiệm thì dễ bị tiêu quá tay lắm.
Ngoài khoản tiết kiệm này, cả nhà có nuôi một con heo đất để thi thoảng con được tiền ông bà cho hay tiền lì xì, mình đều nhét vào heo cho con. Mỗi năm mình đập lợn một lần. Nếu như vàng rẻ mình sẽ bù thêm mua cho con 1 chỉ vàng, nếu vàng đắt như hiện tại mình lại thêm vào gửi tiết kiệm cho con.
Hồi xưa, bố mẹ mình nuôi ba chị em vất vả lắm, lắm khi cứ đến kỳ đóng học là lại bị thiếu tiền vay ngược xuôi. Mình nhớ như in cảm giác mình thấy chị gái xin tiền đóng học nên mình ngại không xin mẹ nữa vì mình thương mẹ quá, biết rằng xin lúc đó mẹ áp lực như thế nào...
Vì vậy, mình chuẩn bị sớm hơn một chút, mong rằng sau này con học sẽ có một khoản dự trù sẵn, con sẽ không phải áp lực chuyện tiền nong như mình ngày xưa nữa. Có ai cũng làm giống như cách của mình không?”.
Nếu người mẹ trên chọn cách gom từng tháng ngay từ khi con còn học mầm non thì có gia đình lại nâng mức tích lũy lên đáng kể khi con bước vào tiểu học.
“Mình cũng tích luỹ tiền cho con học đại học từ khi con bé lớn vào cấp một. Mỗi tháng 5 triệu đồng cố định. Sau con hết lớp 12 được gần 800 triệu đồng. Đủ cho hai chị em học đại học. Nếu chúng không học thì có vốn cho con học nghề tự nuôi thân nó mình cũng đỡ lo lắng”.
Trong khi đó, có người chọn cách bắt đầu từ khả năng hiện tại rồi nâng dần mức tiết kiệm theo từng năm.
“Nhà mình mục tiêu mỗi năm tăng lên thêm 1 triệu đồng/tháng. Năm đầu 1 triệu đồng/tháng, năm sau 2 triệu đồng/tháng. Hiện tại bé 5 tuổi, mình đang tiết kiệm tiền học cho con là 3 triệu đồng/tháng. Trước mắt cứ đẩy tiết kiệm, nếu năm nào kinh tế thay đổi thì giảm lại rồi cố gắng bù, lo trước đến lúc con đi học, mình cũng đỡ xoay sở”.
Tuy nhiên, chuẩn bị một quỹ học vấn không đơn giản chỉ là chọn một con số rồi đều đặn chuyển tiền vào tài khoản. Một phụ huynh cho rằng, muốn lo đủ cho con, trước hết phải ngồi xuống và tính thật kỹ số tiền mình thực sự cần.
“Để tính quỹ học vấn đại học cho con, bạn phải tính qua mấy bước như dự định con học ở trường nào với mức học phí bao nhiêu, học trong bao nhiêu năm, tổng hết bao nhiêu với thời giá hiện tại.
Tính giá trị tương lai của số tiền đó ở 14 năm sau với tỷ lệ lạm phát giả định là 5 - 6% hoặc tuỳ bạn nhận định. Tiếp đó mới tính ngược lại số tiền cần tích lũy mỗi năm/mỗi tháng là bao nhiêu với mức lãi suất kỳ vọng (ví dụ 6% như bạn nói) trong vòng 14 năm là bao nhiêu.
Đó mới chỉ là tiền học phí đại học. Phải tính thêm cả sinh hoạt phí, tiền thuê nhà (nếu có). Ngoài ra, từ năm 4 - 18 tuổi cũng cần một khoản rất lớn. Cái này bạn cũng cần tính luôn. Trích ra trước để đề phòng bất trắc giữa đường đứt gánh thì con vẫn có tiền ăn học hết đại học”.
Trong khi tiết kiệm tiền mặt mang lại cảm giác chắc chắn và dễ theo dõi, không ít cha mẹ lại tìm đến vàng như một cách cất giữ khoản tiền nhỏ dành riêng cho con.
“Tích đủ 1 chỉ hãy cứ mua vàng nhé. Bé con nhà em 7 tuổi. Em mua vàng cho con được mấy năm từ tiền con được thưởng, được cho, lì xì. Bù thêm cho con một chút được bao nhiêu mua bấy nhiêu.
Ngoài tích luỹ thì còn dạy con tư duy về tiền. Nhà em đầu tư 2 chỉ hồi 6 - 7 triệu đồng, bây giờ gấp đôi khiến con cũng rất hào hứng. Bé còn chủ động đề xuất trích một chút phần nhỏ ra để lại để con chi tiêu còn đâu con sẽ nhờ mẹ mua vàng”.
Tiền gửi hay vàng cũng chưa phải lựa chọn duy nhất. Có gia đình lại nhìn khoản tiền dành cho con theo một hướng khác là đất đai.
“Nhà em cũng tích lũy cho con nhưng theo kiểu đất đai. Lúc sinh bé, ông xã em mua một miếng đất ở Phú Giáo (TP.HCM) 350 triệu đồng và vay của công ty mỗi tháng cứ trích ra trừ vào lương. Thấy vậy cũng được 3 năm. Miếng đất này hiện đứng tên con và em là người giám hộ. Sau này con lớn thì chuyển nhượng lại cho con”.
Điểm chung của những câu chuyện trên là sự chủ động chuẩn bị từ sớm. Nhưng với một số cha mẹ, điều khiến họ lo nhất không phải là khoản học phí hôm nay, mà là câu hỏi nếu một ngày người trụ cột không còn khả năng kiếm tiền thì kế hoạch học hành của con sẽ ra sao. Vì thế, có gia đình chọn một phương án thiên về bảo hiểm trước những biến cố bất ngờ, thay vì chỉ tập trung vào chuyện tích lũy.
“Bạn này lo xa giống mình. Con mình mới 10 tuổi. Vợ chồng mình từ 6 năm trước đã mua hai gói bảo hiểm nhân thọ với mục đích là nếu có gì không may thì con có một khoản tiếp tục học tập. Nếu trộm vía không có gì thì năm con 18 tuổi vợ chồng mình rút ra trừ bốn loại phí thì còn khoảng 500 triệu đồng cho con học đại học.
Sắp tới nhà mình cũng có thêm em bé. Vợ chồng mình đã phải tính mua thêm để bé sau có tiền học đại học vì bé sau 18 tuổi thì vợ chồng mình khá lớn tuổi, sắp hết tuổi lao động sợ lo không nổi. Mình không dám tích tài khoản, vàng hay đầu tư nhà cửa, đất cát sợ lúc cần lại rút ra nên chọn kênh không rút được là bảo hiểm nhân thọ”.
TIỀN DÀNH CHO CON NÊN ĐỨNG ĐÂU TRONG KẾ HOẠCH TÀI CHÍNH CỦA CHA MẸ?
Tích lũy cho con học đại học từ sớm có một lợi thế rất rõ về mặt thời gian. Một khoản tiền được để dành đều đặn trong 10 - 15 năm có cơ hội lớn dần lên, thay vì đến sát ngày con nhập học cha mẹ mới bắt đầu loay hoay tìm nguồn tiền.
Việc tiết kiệm tự động, trích một khoản ngay khi nhận lương cũng giúp biến mục tiêu dài hạn thành một thói quen thay vì chờ đến cuối tháng xem còn dư bao nhiêu mới cất đi.
Tuy nhiên, quỹ dành cho con không nên được xây dựng bằng cách bỏ qua những vấn đề tài chính cấp thiết hơn của gia đình. Với những gia đình có con nhỏ, các khoản chi cho nhà ở, ăn uống, chăm sóc sức khỏe, học hành hiện tại, chăm con và trả nợ vẫn phải được đảm bảo trước.
Một lớp đệm đặc biệt quan trọng là quỹ dự phòng. Gia đình có con nhỏ có thể gặp rất nhiều khoản chi không nằm trong kế hoạch ban đầu, từ viện phí, sửa chữa nhà cửa, phương tiện hỏng hóc cho tới trường hợp một người mất việc hoặc thu nhập giảm đột ngột.
Do đó, một khoản tiết kiệm dành riêng cho các tình huống bất ngờ giúp gia đình hấp thụ cú sốc tài chính mà không phải ngay lập tức vay nợ hoặc rút tiền từ những khoản dành cho các mục tiêu khác.
Điều này đặc biệt đáng lưu ý khi nhìn vào những khoản tiền cha mẹ đang dành cho con. Nếu toàn bộ tiền tiết kiệm đều được khóa vào vàng, bất động sản, một hợp đồng bảo hiểm dài hạn hoặc một khoản đầu tư khó rút, đến khi gia đình gặp biến cố, kế hoạch có thể bị phá vỡ.
Ngược lại, nếu toàn bộ tiền dành cho con được giữ dưới dạng tiền mặt vì lo cần dùng bất cứ lúc nào, khoản tiền ấy lại có thể khó đạt được mức tăng trưởng cần thiết trong một mục tiêu kéo dài cả chục năm.
Vì thế, vấn đề không chỉ nằm ở việc tiết kiệm bao nhiêu mà còn ở việc khoản tiền đó có thời hạn sử dụng bao lâu và gia đình cần mức độ linh hoạt đến đâu.
Sau lớp an toàn trước mắt, một câu chuyện khác thường bị đẩy xuống phía sau là tiền hưu trí của chính cha mẹ. Mong muốn trả toàn bộ học phí đại học cho con là hoàn toàn dễ hiểu, nhưng nếu để có được khoản tiền ấy mà cha mẹ không còn tích lũy cho tuổi già thì bài toán chỉ được chuyển từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Có thể vay cho việc học đại học nhưng không thể vay để tài trợ cho tuổi nghỉ hưu. Cha mẹ nên duy trì tiến độ tiết kiệm hưu trí trước, sau đó mới tăng mức đóng góp cho quỹ giáo dục khi dòng tiền gia đình cho phép.
Việc chuẩn bị cho tuổi già của cha mẹ cũng là một cách bảo vệ con bởi nếu cha mẹ không có đủ nguồn lực khi nghỉ hưu, gánh nặng tài chính sau này có thể quay trở lại với chính những đứa trẻ.
Nhìn theo cách đó, một khoản tiền dành cho con không nhất thiết phải là mục tiêu số một của gia đình mà nên là một mục tiêu được xây dựng song song với những nền tảng tài chính khác.
Quan trọng hơn, cha mẹ cũng không nhất thiết phải đặt mục tiêu lo toàn bộ chi phí đại học cho con. Có gia đình muốn trả toàn bộ học phí và sinh hoạt phí, có nhà chỉ muốn chuẩn bị một khoản nền tảng, phần còn lại để con tự kiếm học bổng, làm thêm hoặc lựa chọn chương trình học phù hợp với khả năng. Việc xác định trước cha mẹ sẽ chịu trách nhiệm cho bao nhiêu phần chi phí giúp con số cần tích lũy trở nên thực tế hơn.
