Nhiều năm qua, nhu cầu tiêu thụ từ Mỹ là một trong những động lực lớn thúc đẩy xuất khẩu cá tra Việt Nam. Với việc Brazil vừa bị Mỹ áp thuế đối ứng khá cao, cá tra Việt Nam đang đứng trước cơ hội mở rộng thị phần.
Công bố từ Mỹ cho biết, quốc gia này sẽ áp dụng mức thuế lên tới 50% cho hàng hoá xuất xứ từ Brazil. Dù chưa chi tiết mức thuế đối với từng ngành hàng, nhưng nhiều khả năng thuỷ sản có thể nằm trong diện chịu thuế.
Trong khi đó, theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), Brazil hiện là nhà cung cấp cá thịt trắng lớn thứ 5 vào thị trường Mỹ, đạt gần 59 triệu USD kim ngạch trong năm 2024, chủ yếu là cá rô phi (phi lê tươi, ướp lạnh, đông lạnh). Trong 5 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu của Brazil sang Mỹ đã tăng trưởng ấn tượng, đạt hơn 32 triệu USD, tăng 62% so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, với mức thuế 50% dự kiến có hiệu lực từ 1/8, và nếu áp dụng với nhóm mặt hàng cá thịt trắng, giá nhập khẩu bình quân từ Brazil có thể tăng vọt từ 2,7-2,9 USD/kg lên hơn 4 USD/kg. Mức giá này đủ sức khiến các nhà nhập khẩu Mỹ phải "lắc đầu" và tìm kiếm các nguồn cung cấp thay thế.
Trái lại, Việt Nam là nhà cung cấp cá thịt trắng lớn thứ hai vào Mỹ (chủ yếu là cá tra), đứng sau Trung Quốc (cũng dự kiến bị Mỹ áp thuế đối ứng 20% từ ngày 1/8).
Số liệu của Hải quan Việt Nam cho hay, 6 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu cá tra Việt Nam sang Mỹ đạt 175 triệu USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm ngoái. Đặc biệt, các sản phẩm cá tra chế biến sâu thuộc mã HS16 đạt 26 triệu USD, tăng tới 48% nhờ nhiều doanh nghiệp chủ động “gom hàng” trước thời điểm áp thuế.
Mặc dù Việt Nam cũng phải đối mặt với mức thuế mới, nhưng so với Brazil, mức thuế 20% vẫn còn "dễ thở" hơn nhiều.
Như vậy, trong bối cảnh Brazil có thể mất lợi thế cạnh tranh do mức thuế 50%, Việt Nam nổi lên như một trong những lựa chọn hàng đầu nhờ năng lực chế biến được đầu tư bài bản và xu hướng chuyển dịch từ xuất khẩu thô sang chế biến sâu ngày càng rõ nét.
Nhìn chung, đối với Việt Nam, đây là cơ hội để nắm bắt một phần đáng kể các đơn hàng chuyển dịch, đặc biệt là trong phân khúc cá tra chế biến sâu, dù giá trị xuất khẩu cá thịt trắng của Brazil sang Mỹ vẫn còn khá "khiêm tốn" so với Việt Nam. Song song với đó, các doanh nghiệp Việt Nam cần tính toán kỹ lưỡng về tỷ suất lợi nhuận, chi phí logistics và điều kiện hợp đồng để duy trì khả năng cung cấp đơn hàng dài hạn.
Ngoài ra, việc đa dạng hóa thị trường, mở rộng hệ thống phân phối tại châu Âu, Trung Đông hoặc Mỹ Latinh nên tiếp tục được xem là chiến lược dài hạn. Đặc biệt, trong bối cảnh rủi ro địa chính trị và bảo hộ thương mại ngày càng gia tăng, việc không đặt tất cả trứng vào một giỏ sẽ giúp ngành cá tra Việt Nam đứng vững và phát triển bền vững.
Liệu cá tra Việt Nam có thể tận dụng thành công cơ hội vàng này để vươn lên mạnh mẽ trên thị trường Mỹ, hay sẽ gặp phải những thách thức mới? Theo chuyên gia của VASEP, câu trả lời sẽ đến trong những tháng tới, khi các chính sách thuế quan chính thức có hiệu lực và tác động rõ nét đến cục diện thương mại toàn cầu.
Trong bức tranh tổng thể, Trung Quốc hiện vẫn là nguồn cung lớn nhất các sản phẩm cá thịt trắng cho Mỹ, duy trì mức hoãn thuế riêng theo thông báo ngày 12/5. Trong 5 tháng đầu năm nay, Trung Quốc xuất khẩu 368 triệu USD cá thịt trắng (chủ yếu là cá rô phi) sang Mỹ. Tuy nhiên, việc Trung Quốc có tận dụng được cơ hội này để gia tăng thị phần hay không vẫn còn là một ẩn số.
