Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa hoàn thiện dự thảo Nghị quyết Sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013.
Việc kiện toàn tổ chức bộ máy các cơ quan sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính và kết thúc hoạt động của đơn vị hành chính cấp huyện trong năm 2025 sẽ không tổ chức bầu các chức danh lãnh đạo tại đơn vị hành chính mới, gồm chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng nhân dân, trưởng các ban của Hội đồng nhân dân; chủ tịch, phó chủ tịch, ủy viên Uỷ ban nhân dân. Tương tự, các tỉnh, thành phố sau sắp xếp cũng không bầu trưởng đoàn, phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội.
Căn cứ thông báo của cấp ủy có thẩm quyền quản lý cán bộ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội chỉ định chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng nhân dân, trưởng các ban của Hội đồng nhân dân, trưởng đoàn, phó đoàn đại biểu Quốc hội của các tỉnh, thành phố.
Thủ tướng chỉ định chủ tịch, phó chủ tịch Ủy ban nhân dân của các tỉnh, thành phố; Thường trực Hội đồng nhân dân cấp tỉnh chỉ định ủy viên Ủy ban nhân dân của tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương hình thành sau sắp xếp và chỉ định chủ tịch, phó chủ tịch Hội đồng nhân dân, trưởng các ban của Hội đồng nhân dân, chủ tịch, phó chủ tịch Ủy ban nhân dân của đơn vị hành chính cấp xã hình thành sau sắp xếp.
Thường trực Hội đồng nhân dân cấp xã chỉ định ủy viên Ủy ban nhân dân của đơn vị hành chính cấp xã hình thành sau sắp xếp; trường hợp đặc biệt được chỉ định nhân sự không phải là đại biểu Hội đồng nhân dân giữ các chức danh lãnh đạo Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cấp xã hình thành sau sắp xếp.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhận định việc chỉ định các chức danh là cần thiết do tính chất đặc biệt của đợt sắp xếp đơn vị hành chính lần này. Bên cạnh quy mô lớn, mang tính toàn quốc của việc sáp nhập tỉnh, thành phố và sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, cả nước còn thực hiện cùng lúc việc kết thúc hoạt động của các đơn vị hành chính cấp huyện.
Trong điều kiện tổ chức bộ máy có sự thay đổi, biến động lớn, thời gian còn lại của nhiệm kỳ Hội đồng nhân dân chỉ còn rất ngắn. Hơn nữa đại biểu Hội đồng nhân dân ở các đơn vị hành chính hình thành sau sắp xếp được tập hợp từ nhiều đơn vị hành chính trước đó khó có điều kiện nhận biết, đánh giá chính xác về năng lực của đội ngũ cán bộ sau sắp xếp.
Để đáp ứng yêu cầu bố trí, sắp xếp cán bộ, đặc biệt cán bộ đang công tác ở cấp huyện đến làm việc ở cơ quan mới tại cấp tỉnh, cấp xã, khai thác tối đa nguồn nhân lực hiện có, việc áp dụng cơ chế chỉ định đối với người giữ chức vụ lãnh đạo ở các cơ quan Ủy ban nhân dân Hội đồng nhân dân tại các đơn vị thực hiện sắp xếp "là cần thiết, đáp ứng yêu cầu thực tiễn".
Ủy ban Thường vụ Quốc hội nhấn mạnh dù hình thức là chỉ định, công tác lựa chọn, giới thiệu nhân sự vẫn được tiến hành chặt chẽ bởi cấp ủy có thẩm quyền quản lý cán bộ, bảo đảm đúng quy định của Đảng.
Cơ chế này chỉ thực hiện trong năm 2025 để phục vụ việc sắp xếp các đơn vị hành chính lần này gắn với nội dung được sửa đổi, bổ sung của Hiến pháp (không tổ chức cấp huyện).
Sau bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 và các năm tiếp theo tiếp tục thực hiện bầu nhân sự bình thường theo quy định hiện hành, Hội đồng nhân dân sẽ bầu các chức danh của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân.
