Trong vài năm trở lại đây, Sound Healing đang dần trở thành một phương pháp chăm sóc tinh thần được quan tâm. Bộ môn này thu hút sự chú ý của những người đang tìm kiếm sự cân bằng trong đời sống hiện đại.
Tuy nhiên, bên cạnh sự quan tâm ngày càng tăng, Sound Healing vẫn là một lĩnh vực còn nhiều góc nhìn khác nhau từ hiểu lầm về yếu tố tôn giáo, băn khoăn về hiệu quả, cho đến câu hỏi liệu đây có thể trở thành một phương pháp hỗ trợ sức khỏe tinh thần trong tương lai hay không.
Từ góc nhìn đó, Thương gia đã có cuộc trao đổi với chuyên gia trị liệu bằng âm thanh Phạm Thúy Hằng, người sáng lập Sakura Healing và Anahata Yoga, để lắng nghe hành trình đến với Sound Healing cũng như góc nhìn của chị về sự phát triển của lĩnh vực này tại Việt Nam.
Chị đến với Sound Healing từ cơ duyên nào? Điều gì trong quá trình thực hành khiến chị quyết định theo đuổi lĩnh vực này một cách lâu dài?
Tôi đến với Sound Healing cách đây khoảng 5 – 6 năm. Tôi có một người bạn thân đã đi học về thiền chuông ở Nepal vào năm 2019. Khi trở về, tôi khuyến khích bạn ấy mở lớp. Vì là bạn thân và cũng muốn ủng hộ, tôi đã tham gia tất cả các buổi học và trải nghiệm của bạn ấy.
Thực ra, một phần cũng vì tôi rất thích phương pháp này. Từ lần đầu tiên tham gia, tôi cảm thấy nó thay đổi cả cuộc sống của mình. Việc lắng nghe những âm thanh từ chuông mang lại cho tôi cảm giác rất dễ chịu và thu hút.
Từ đó, tôi bắt đầu tìm hiểu sâu hơn. Trong khoảng 1 – 2 năm sau, tất cả các buổi thiền chuông do bạn tôi tổ chức tôi đều tham gia. Thời điểm đó ở Hà Nội chưa có nhiều hoạt động như vậy.
Sau khoảng năm 2021, khi bạn tôi trở về nước. Đến năm 2022, tôi bắt đầu tìm đến những nơi có tổ chức các buổi thiền chuông với các thầy từ Ấn Độ hoặc Nepal. Những buổi như vậy thường khá đông, khoảng 15 – 20 người nhưng tôi cảm thấy chất lượng chưa thực sự như mong đợi. Các sự kiện cũng thưa, có khi vài tháng mới có một buổi và chủ yếu mang tính giới thiệu về chuông hơn là đào sâu trải nghiệm.
Vì vậy, tôi quyết định tự mua chuông và bắt đầu học. Ban đầu tôi học ở Việt Nam, sau đó sang Nepal để tiếp tục tu học. Tôi đã sang Nepal 4 lần để học. Mỗi khóa thường kéo dài khoảng một tuần, khóa dài nhất tôi tham gia là 8 ngày. Sau khi học xong thì tôi về Việt Nam tự mở lớp.
Qua 5 - 6 năm làm việc với khách hàng, chị nhận thấy những nhu cầu hoặc vấn đề nào thường khiến mọi người tìm đến Sound Healing? Những phản hồi thực tế từ họ có khác với kỳ vọng ban đầu không?
Khi bắt đầu đến với bộ môn này, những khách hàng tìm đến tôi thường đang gặp các vấn đề như căng thẳng, mất ngủ, trầm cảm hoặc những tổn thương tâm lý kéo dài. Hầu hết họ là những người muốn tôi đồng hành cùng họ trong một thời gian dài. Họ cũng đã thử nhiều phương pháp khác nhau nhưng chưa thấy hiệu quả.
Bên cạnh đó, cũng có những người đến vì tò mò. Nhóm này thường chỉ tham gia 1 – 2 buổi. Còn những khách hàng thực sự có nhu cầu trị liệu, ví dụ như cải thiện giấc ngủ thì họ thường theo một liệu trình dài hơn. Với nhóm này, mức độ đáp ứng thường khá tích cực, khoảng 90% là vượt trên kỳ vọng ban đầu của họ.
Theo quan sát của tôi, những người đến với tâm thế tò mò, chỉ muốn trải nghiệm xem thử thiền chuông là gì hoặc đến để xả stress thì lại thường nhận được nhiều lợi ích hơn họ mong đợi. Họ cảm thấy thư giãn, nhẹ nhàng, cơ thể thoải mái hơn. Có sự thay đổi rõ rệt trước và sau buổi trị liệu giống như một trạng thái hoàn toàn khác, dễ chịu và nhẹ nhõm hơn.
Với những khách hàng theo liệu trình dài, chẳng hạn như mỗi tuần một lần và duy trì đều đặn, tôi nhận thấy sau một thời gian, tâm trạng của họ cải thiện rõ rệt. Năng lượng họ toát ra cũng khác, làn da hồng hào hơn và sự thay đổi này đôi khi chính họ cũng không tự nhận ra ngay lập tức.
Điều gì là hiểu lầm phổ biến nhất mà chị thường gặp khi mọi người lần đầu tiếp cận với Sound Healing?
Rất nhiều người tưởng rằng Sound Healing là một hình thức tôn giáo. Họ cho rằng muốn thực hành phương pháp này thì phải theo Phật giáo hoặc khi tôi đến trị liệu cá nhân cho khách hàng, người thân của họ đôi khi nhìn thấy những chiếc chuông và nghĩ rằng tôi đang làm một nghi thức cúng bái hay tâm linh nào đó.
Tuy nhiên, thực tế không phải như vậy. Những chiếc chuông trị liệu này có nguồn gốc từ khu vực dãy Himalaya, đặc biệt là Tây Tạng. Nếu truy ngược xa hơn nữa thì rất khó xác định chính xác nguồn gốc ban đầu của chúng.
Vì xuất phát từ Tây Tạng nên phương pháp này có mối liên hệ lịch sử khá mật thiết với Phật giáo, đặc biệt là các truyền thống Phật giáo tại khu vực Himalaya. Chính vì vậy mà nhiều người thường nhầm lẫn Sound Healing với một hoạt động tôn giáo.
Sound Healing hiện đại chủ yếu được lấy cảm hứng từ các thực hành cổ xưa liên quan đến âm thanh, chẳng hạn như Nada Yoga. Trong đó, “Nada” có nghĩa là âm thanh, còn “Yoga” là sự thực hành hoặc kết nối thông qua âm thanh. Chính vì có nguồn gốc cảm hứng từ những truyền thống lâu đời như vậy nên Sound Healing thường bị hiểu nhầm là mang tính tôn giáo.
Vậy người thực hành Sound Healing cần chuẩn bị và chăm sóc trạng thái của bản thân ra sao trước khi làm việc với khách hàng?
Việc chuẩn bị bản thân trước khi trị liệu đối với tôi là rất quan trọng. Tôi sẽ không nhận trị liệu nếu đang cảm thấy khó chịu, gặp vấn đề cá nhân hay ở trong trạng thái cảm xúc quá mạnh bởi vì tôi hiểu rằng điều đó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khách hàng.
Trong vai trò là người giữ không gian trị liệu, năng lượng của tôi tác động rất nhiều đến họ. Việc chăm sóc này không chỉ diễn ra trước buổi trị liệu, mà còn là quá trình tu dưỡng thân tâm hàng ngày.
Ví dụ, việc thiền định mỗi ngày giúp tôi duy trì một trạng thái ổn định, tự nhiên. Năng lượng đó không phải thứ có thể diễn hay cố gắng tạo ra mà đến từ sự tu dưỡng trong đời sống hàng ngày như cách tôi đối xử với mọi người, gia đình, con cái và chồng. Đó là một quá trình nuôi dưỡng nội tâm lâu dài, không thể giả tạo.
Trong quá trình làm việc với khách, tôi sẽ không nói những điều tiêu cực. Tôi thường khuyến khích khách tự nói ra vấn đề của họ, thay vì đưa ra lời khuyên trực tiếp kiểu phải làm thế này hay thế kia.
Thực tế, họ thường cũng có xu hướng hỏi nhưng họ là người hiểu rõ bản thân mình nhất. Khi tôi trả lời, họ chỉ xem đó như một sự tham khảo. Nếu điều đó phù hợp với họ thì họ sẽ làm theo. Vì vậy, điều này phụ thuộc vào nội lực của cả khách hàng lẫn người hướng dẫn.
Ví dụ, ai cũng biết đi ngủ sớm là tốt nhưng không phải ai cũng có đủ năng lượng và khả năng để thực sự làm điều đó trong đời sống hàng ngày.
Trong trị liệu, mục tiêu không phải là chữa bệnh theo cách áp đặt mà là tạo không gian để khách tự nhận ra vấn đề của họ. Đặc biệt với những vấn đề tâm lý, rất nhiều người cảm thấy không ai hiểu họ, không ai lắng nghe họ. Họ thường bị đánh giá là tiêu cực hoặc nghĩ quá nhiều, trong khi thực tế họ không cố ý như vậy.
Những người này thường có năng lượng rất nhạy cảm. Khi năng lượng bị suy giảm, họ dễ bị cuốn vào những suy nghĩ tiêu cực và không phải lúc nào cũng đủ sức để tự thoát ra khỏi trạng thái đó.
Vì vậy, trong trị liệu, tôi sử dụng ngôn ngữ trung lập, hạn chế nói quá nhiều và chủ yếu khuyến khích khách tự nói ra vấn đề của họ. Tôi đóng vai trò lắng nghe và giúp họ tự quan sát lại chính mình.
Theo chị, Sound Healing nên được nhìn nhận như một hình thức thư giãn, một công cụ chăm sóc tinh thần hay là một phần của các mô hình trị liệu tích hợp hiện nay?
Sound Healing là một công cụ rất tốt để hỗ trợ thư giãn. Trên thế giới, người ta đã bắt đầu kết hợp chuông với các phương pháp trị liệu tâm lý khác.
Tức là, bên cạnh việc tư vấn tâm lý, một số chuyên gia còn sử dụng âm thanh chuông như một bước bổ trợ sau buổi trị liệu để giúp khách hàng thư giãn sâu hơn và ổn định cảm xúc tốt hơn.
Trong quá trình trị liệu, tôi đã từng gặp khách hàng từng dùng thuốc điều trị trầm cảm. Sau một thời gian kết hợp trị liệu, họ cảm thấy tâm lý ổn định hơn và triệu chứng giảm đi.
Tôi vẫn luôn khuyên họ tiếp tục theo phác đồ của bác sĩ và chỉ giảm thuốc khi có sự theo dõi chuyên môn. Có người khi thấy sức khỏe cải thiện thì tự giảm dần nhưng không phải ai cũng phù hợp. Phương pháp này không thể thay thế thuốc điều trị.
Vì vậy, tôi nghĩ Sound Healing là sự kết hợp của ba yếu tố. Nó vừa là một công cụ thư giãn, vừa có thể hỗ trợ trong quá trình trị liệu và đồng thời có thể kết hợp hiệu quả với các phương pháp chăm sóc sức khỏe tinh thần khác.
Nhìn vào sự phát triển của Sound Healing tại Việt Nam hiện nay, chị đánh giá thế nào về mức độ hiểu biết của công chúng đối với phương pháp này? Những cơ hội và thách thức lớn nhất của lĩnh vực này là gì?
Ở góc độ hiểu biết của công chúng, hiện nay vẫn còn khá hạn chế đối với bộ môn này. Tôi cho rằng ngành này trong tương lai sẽ tiếp tục phát triển mạnh ở Việt Nam, không chỉ dành cho khách nội địa mà còn thu hút khách quốc tế.
Hiện nay, ở Đà Nẵng cũng đã bắt đầu có những dấu hiệu phát triển, dù chưa thực sự lớn mạnh nhưng đang ở giai đoạn như những hạt mầm đầu tiên khi đã có một số cơ sở Sound Healing xuất hiện. Tôi tin rằng dần dần Đà Nẵng có thể trở thành một trung tâm về Sound Healing tại Việt Nam, thậm chí trong khu vực Đông Nam Á, tương tự như Bali hay Thái Lan.
Để bộ môn này phát triển rộng rãi, cần có sự kết hợp với du lịch. Hiện tại, khoảng 50 – 60%, thậm chí có thời điểm lên đến 70% khách hàng của tôi là người nước ngoài. Với các học viên tham gia khóa học đào tạo, tỷ lệ người nước ngoài cũng có thể lên tới 80%.
Trên thế giới, Sound Healing đã được biết đến từ 20 – 30 năm trước, trong khi ở Việt Nam mới chỉ phổ biến khoảng 10 năm trở lại đây. Vì vậy, ở các quốc gia khác, người ta hiểu và tiếp cận Sound Healing nhiều hơn, ở Việt Nam thì vẫn đang trong giai đoạn phát triển.
Thế nhưng, chi phí vẫn là một rào cản. Ví dụ, chi phí các liệu trình trị liệu tâm lý ở bệnh viện lớn như Bệnh viện Bạch Mai hiện nay không hề thấp.
Sound Healing hiện tại chưa thể phổ cập rộng rãi cho đại chúng một phần vì tệp khách hàng phù hợp thường là những người đã có điều kiện tài chính nhất định và quan tâm đến chăm sóc tinh thần. Trong khi đó, với những nhóm thu nhập thấp hơn, nhu cầu ưu tiên có thể là những vấn đề thiết thực hơn trong đời sống hàng ngày.
Tệp khách hàng của Sound Healing hiện vẫn còn khá giới hạn và chưa thể tiếp cận rộng rãi tới mọi tầng lớp. Nó cũng chưa phải là một dịch vụ quá cao cấp mà giống như một mô hình trải nghiệm và chăm sóc sức khỏe tinh thần theo kiểu boutique.
Nếu so sánh, có thể thấy chi phí mỗi buổi tuy không quá cao nếu chia theo từng lần trải nghiệm nhưng khi nhìn tổng thể liệu trình thì nhiều người vẫn cảm thấy khá lớn. Đây cũng là một yếu tố khiến bộ môn này chưa thể phổ cập rộng rãi trong cộng đồng.
Chị có lời khuyên nào dành cho những người đang muốn trải nghiệm Sound Healing lần đầu và những người đang cân nhắc học để trở thành người trị liệu không?
Trước mỗi buổi trị liệu, tôi khuyến khích khách hàng đến với một tâm thế cởi mở, không kỳ vọng quá nhiều nhưng cũng không mang theo thành kiến hay rào cản nào. Khi không đặt giới hạn cho trải nghiệm, họ sẽ cảm nhận được trọn vẹn hơn.
Với những người muốn học để làm trị liệu, chỉ cần muốn thì đi thôi. Tôi thường không dạy theo một công thức cố định mà hướng họ quay về trải nghiệm và thực hành trước. Ban đầu chỉ là học và trải nghiệm cho bản thân, chưa cần nghĩ đến việc học để dạy. Khi đủ thời gian thực hành, nếu có mong muốn chia sẻ thì tự nhiên sẽ hình thành.
Tôi đến với bộ môn này cũng không có kế hoạch rõ ràng từ đầu. Chỉ là đi theo trải nghiệm, rồi thấy phù hợp thì tiếp tục học. Đến một lúc, tôi mới có mong muốn chia sẻ lại với người khác. Mọi thứ diễn ra khá tự nhiên, không có kim chỉ nam cố định mà chủ yếu là lắng nghe sự thôi thúc bên trong.
Xin cảm ơn chị!