Trong nhịp sống hối hả của thời đại số, điện thoại đã trở thành vật được cầm lên đầu tiên mỗi sáng và cũng là hình ảnh cuối cùng xuất hiện trước khi chìm vào giấc ngủ. Với nhiều người, thiết bị này luôn nằm sát bên gối, sẵn sàng phát ra hàng loạt thông báo, tin nhắn, lời nhắc và cập nhật bất cứ lúc nào.
Sự tiện lợi ban đầu dần biến thành thói quen khó rời. Thế nhưng, sự kề cận liên tục này, đặc biệt trong những giờ nghỉ đêm, đang âm thầm ảnh hưởng đến giấc ngủ hơn mức nhiều người nhận ra.
Ánh sáng phát ra từ màn hình, những rung động bất chợt của tin nhắn và thói quen kiểm tra điện thoại ngay trước khi nhắm mắt đều tác động tiêu cực đến nhịp sinh học tự nhiên của cơ thể.
Khi việc để điện thoại quá gần trong lúc ngủ kéo dài ngày này qua ngày khác, sức khỏe thể chất, sự ổn định cảm xúc và cả hoạt động của não bộ đều có thể bị ảnh hưởng.
ĐIỆN THOẠI ĐÁNH CẮP GIẤC NGỦ SÂU VÀ SỨC KHỎE MỖI ĐÊM
Giấc ngủ giữ vai trò vô cùng quan trọng vì đây là thời điểm cơ thể tiến hành những quá trình phục hồi thiết yếu nhất. Giấc ngủ giúp não bộ phục hồi sau một ngày hoạt động, loại bỏ độc tố, cân bằng cảm xúc và hỗ trợ khả năng học hỏi.
Trong giấc ngủ sâu, cơ thể điều hòa huyết áp, sửa chữa các tế bào bị tổn thương và tăng cường hệ miễn dịch. Đồng thời, ký ức cũng được củng cố trong thời gian này, vì vậy thiếu ngủ thường khiến khả năng tập trung và ghi nhớ suy giảm rõ rệt. Nếu chu kỳ ngủ bị xáo trộn liên tục đêm này qua đêm khác, người thức dậy thường trong trạng thái mệt mỏi, kiệt sức hoặc uể oải tinh thần.
Một trong những yếu tố gây rối loạn giấc ngủ là sự tác động của điện thoại lên đồng hồ sinh học bên trong cơ thể. Nhịp sinh học này điều chỉnh thời điểm tỉnh táo và buồn ngủ và ánh sáng là yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất.
Ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng giúp tăng sự tỉnh táo, trong khi bóng tối vào buổi tối lại kích thích não tiết melatonin, hormone chuẩn bị cho cơ thể chìm vào giấc ngủ.
Tuy nhiên, các thiết bị điện tử như điện thoại, máy tính bảng hay máy tính xách tay phát ra ánh sáng xanh, loại ánh sáng tương tự ánh sáng ban ngày. Ánh sáng xanh làm giảm melatonin, khiến não bộ hiểu nhầm rằng vẫn đang ban ngày, dù đã rất muộn.
Một nghiên cứu đăng trên JAMA Network Open năm 2025 phân tích dữ liệu của hơn 100.000 người trưởng thành cho thấy những người dùng thiết bị điện tử trong giờ trước khi ngủ có nguy cơ ngủ kém chất lượng cao hơn 33%. Họ cũng ngủ ít hơn trung bình khoảng 8 phút và dễ gặp tình trạng ngủ trễ, khó tỉnh táo vào buổi sáng.
Các nhà nghiên cứu lý giải rằng ánh sáng xanh kết hợp với sự kích thích tinh thần liên tục từ nội dung trên màn hình làm gián đoạn nhịp sinh học, khiến não khó chuyển sang trạng thái thư giãn cần thiết để đi vào giấc ngủ.
Không chỉ ánh sáng, mà chính nội dung trên điện thoại mới là yếu tố khiến não duy trì sự tỉnh táo. Việc đọc tin nhắn, lướt mạng xã hội, xem video hay kiểm tra email công việc kích thích não vào thời điểm đáng lẽ phải giảm hoạt động.
Chỉ vài phút nhìn vào màn hình cũng có thể làm trì hoãn thời điểm bắt đầu ngủ. Sự kích thích liên tục này dễ dẫn đến giấc ngủ bị phân mảnh, khiến cơ thể khó đạt tới những giai đoạn ngủ sâu và phục hồi cần thiết cho sức khỏe lâu dài.
Ngoài ra, một số nghiên cứu đã chỉ ra khả năng tồn tại mối liên hệ giữa việc sử dụng điện thoại quá nhiều và các vấn đề như ung thư não, suy giảm khả năng sinh sản, đau đầu, giảm mức độ tập trung và suy giảm trí nhớ.
ĐỪNG ĐỂ ĐIỆN THOẠI SÁT NGƯỜI THÊM PHÚT NÀO NỮA
Trong bối cảnh những lo ngại về tác động sức khỏe lâu dài của bức xạ từ điện thoại di động ngày càng trở nên đáng chú ý, giới chức y tế công cộng California đã công bố một loạt khuyến nghị an toàn.
Các khuyến nghị nhằm giảm phơi nhiễm được trình bày như một loạt thay đổi nhỏ trong thói quen hàng ngày, nhưng lại mang đến tác động đáng kể đối với mức độ tiếp xúc với năng lượng tần số vô tuyến. Không chỉ trong lúc ngủ mà ngay cả những thời khắc bình thường cũng cần phải cẩn thận với bức xạ từ điện thoại.
Việc giữ điện thoại cách xa cơ thể được xem là bước đầu tiên và quan trọng nhất bởi khoảng cách dù chỉ vài centimet cũng có thể làm giảm rõ rệt lượng năng lượng mà cơ thể hấp thụ.
Mang điện thoại trong túi xách thay vì túi quần hoặc tránh để thiết bị tì trực tiếp lên da trong thời gian dài, giúp hạn chế phơi nhiễm một cách tự nhiên mà không cần nỗ lực quá nhiều.
Một yếu tố quan trọng khác là tình trạng tín hiệu. Khi tín hiệu yếu, điện thoại phải hoạt động mạnh hơn để duy trì kết nối, từ đó phát ra năng lượng tần số vô tuyến ở mức cao hơn. Do đó, việc hạn chế sử dụng thiết bị trong những khu vực sóng yếu có thể góp phần giảm đáng kể lượng bức xạ phát ra.
Tương tự, các hoạt động tiêu tốn nhiều dữ liệu như xem video trực tuyến hay tải tệp dung lượng lớn cũng khiến thiết bị phải liên tục truyền và nhận tín hiệu ở cường độ cao. Giảm bớt những thói quen này không chỉ hạn chế phơi nhiễm mà còn tiết kiệm pin và kéo dài tuổi thọ thiết bị.
Trong thời gian nghỉ ngơi, đặc biệt là khi ngủ, tránh để điện thoại quá gần có thể mang lại lợi ích rõ rệt. Việc đặt thiết bị ở vị trí xa hơn, chẳng hạn như ở góc phòng hoặc một khu vực khác trong nhà, giúp giảm hàng giờ phơi nhiễm không cần thiết mà vẫn giữ được khả năng nghe thông báo quan trọng.
Các phụ kiện như tai nghe hay thiết bị đeo, dù phát ra năng lượng rất nhỏ, vẫn nên được tháo khi không sử dụng để tránh tiếp xúc kéo dài một cách vô thức.
Ngoài ra, giới chức y tế cảnh báo về những sản phẩm được quảng cáo là có khả năng chặn bức xạ. Trên thực tế, nhiều vật dụng dạng này lại cản trở tín hiệu, khiến điện thoại tự động tăng công suất phát sóng để bù đắp. Từ đó làm tăng mức phơi nhiễm thay vì giảm.
Chính điều này khiến việc lựa chọn các biện pháp tự nhiên và thực tiễn trở nên quan trọng hơn, giúp hình thành thói quen sử dụng thiết bị an toàn, hiệu quả và bền vững hơn cho sức khỏe lâu dài.
