Ngày càng nhiều doanh nghiệp từng cắt giảm nhân sự với kỳ vọng trí tuệ nhân tạo (AI) có thể thay thế con người đang phải thay đổi chiến lược và tuyển dụng trở lại, khi họ nhận ra rằng AI vẫn chưa đủ khả năng đảm đương toàn bộ công việc. Xu hướng này diễn ra trong bối cảnh giới đầu tư cũng ngày càng đặt câu hỏi về tính bền vững của làn sóng bùng nổ AI trên thị trường tài chính.
Một trong những ví dụ mới nhất là hãng ô tô Ford. Theo truyền thông quốc tế, hãng đang tuyển dụng trở lại hàng trăm kỹ sư giàu kinh nghiệm để xử lý các vấn đề về chất lượng sản phẩm mà các hệ thống tự động không thể giải quyết.
Ông Charles Poon, Phó Chủ tịch phụ trách kỹ thuật phần cứng xe của Ford, cho biết AI là một công cụ rất hữu ích, nhưng hiệu quả của nó hoàn toàn phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu được sử dụng để huấn luyện. "Trí tuệ nhân tạo là một công cụ tuyệt vời, nhưng nó chỉ tốt khi dữ liệu dùng để đào tạo nó đủ tốt", ông nhấn mạnh.
Không chỉ Ford, một số doanh nghiệp lớn khác cũng đã điều chỉnh lại kế hoạch cắt giảm nhân sự để quay trở lại chú trọng hơn vào nguồn nhân lực, trong đó có Ngân hàng Commonwealth Bank of Australia (CBA) và tập đoàn phần mềm IBM.
Năm ngoái, CBA đã sa thải hơn 40 nhân viên chăm sóc khách hàng và thay thế họ bằng một tổng đài AI.
Tuy nhiên, hệ thống AI này không thể xử lý khối lượng công việc như kỳ vọng, dẫn đến số lượng cuộc gọi tăng lên đáng kể. Điều này buộc ngân hàng phải hủy bỏ kế hoạch cắt giảm nhân sự và tuyển dụng trở lại. Liên đoàn Công đoàn ngành tài chính Australia nhận định việc CBA rút lại quyết định cắt giảm việc làm là một chiến thắng rất lớn.
Theo Đài ABC của Australia đưa tin vào tháng 8 năm ngoái, CBA cũng thừa nhận họ đã không xem xét đầy đủ tất cả các yếu tố kinh doanh liên quan trước khi công bố kế hoạch cắt giảm nhân sự, đồng thời thừa nhận rằng ngân hàng đáng lẽ phải đánh giá kỹ lưỡng hơn về những vị trí thực sự cần thiết.
IBM cũng rơi vào tình huống tương tự. Tập đoàn này từng thay thế bộ phận nhân sự bằng AI, với hệ thống có thể xử lý khoảng 94% các yêu cầu mang tính lặp lại. Tuy nhiên, AI không thể giải quyết 6% công việc còn lại, chủ yếu liên quan đến các tình huống nhạy cảm và những vấn đề đạo đức.
Sau đó, IBM thông báo sẽ tăng gấp ba số lượng tuyển dụng nhân sự mới vào các vị trí đầu vào tại tất cả đơn vị kinh doanh ở Mỹ trong năm 2026. Bà Nickle LaMoreaux, Giám đốc nhân sự của IBM, phát biểu tại Hội nghị Charter AI Summit ở New York rằng: "Nếu chúng ta không tiếp tục đầu tư vào nhân sự cấp đầu vào, điều gì sẽ xảy ra sau ba đến năm năm? Sẽ không còn nguồn nhân lực kế cận, giống như cái giếng đã cạn nước", bà nói.
Những trường hợp này phản ánh quan điểm của nhiều chuyên gia rằng việc cắt giảm nhân sự để thay thế bằng AI chưa chắc là con đường tối ưu giúp doanh nghiệp tăng trưởng. Theo báo cáo của Intuition Labs, nhiều doanh nghiệp chỉ tập trung đầu tư vào công nghệ với mục tiêu thay thế con người mà không đầu tư tương xứng cho đào tạo và nâng cao kỹ năng của nhân viên, khiến các nhóm làm việc không đủ năng lực để khai thác hiệu quả AI.
Báo cáo cũng chỉ ra rằng nhiều doanh nghiệp thúc đẩy tự động hóa sau đó đã phải hối tiếc vì các đợt sa thải trước đây, do chính những nhân sự bị cắt giảm lại là những người cần thiết để giám sát và vận hành AI.
Một báo cáo khác của công ty công nghệ Orgvue cho thấy 39% lãnh đạo doanh nghiệp từng cắt giảm nhân sự do triển khai AI. Nhưng trong số này, có tới 55% thừa nhận họ đã đưa ra quyết định sai lầm khi sa thải nhân viên.
Bà Jessica Zhang, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách khu vực châu Á - Thái Bình Dương của nhà cung cấp giải pháp nhân sự ADP, cho rằng khi kết quả do AI tạo ra thiếu nhất quán, không chính xác hoặc khó áp dụng vào thực tế, doanh nghiệp thường buộc phải đưa con người trở lại để giám sát. Theo bà, điều này dẫn đến tình trạng công việc bị thực hiện trùng lặp, quá trình ra quyết định chậm hơn và những lợi ích về năng suất mà AI mang lại cũng bị suy giảm.
Trong khi đó, dữ liệu do công ty tuyển dụng Robert Half cung cấp cho CNBC lại chỉ ra rằng 32% nhà quản lý tuyển dụng tại Mỹ cho biết họ từng xóa bỏ một vị trí việc làm chủ yếu vì AI, nhưng sau đó lại phải tuyển dụng trở lại đúng vị trí đó hoặc một vị trí tương tự.
Theo các giáo sư từ Đại học Công nghệ Capitol (Capitol Technology University), AI đang làm thay đổi môi trường làm việc, nhưng ngày càng có thể thấy rõ rằng các tổ chức sẽ tạo ra nhiều giá trị hơn khi xây dựng mô hình hợp tác giữa con người và AI, thay vì cố gắng thay thế hoàn toàn sức lao động của con người bằng trí tuệ nhân tạo.
