Syria từng là quốc gia chuyên sản xuất các mặt hàng dệt may được xuất khẩu sang nhiều thị trường lớn tại Ả Rập và châu Âu. Tuy nhiên, trong suốt nhiều năm qua, các cuộc nội chiến đã tàn phá ngành công nghiệp cũng như nền kinh tế của nước này
Giờ đây, khi các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ và dòng vốn đầu tư bắt đầu quay trở lại, Syria đang đứng trước phép thử mới cho nỗ lực khôi phục lại ngành công nghiệp từng là niềm tự hào của đất nước.
CƯỜNG QUỐC DỆT MAY SỤP ĐỔ VÌ NỘI CHIẾN
Trong nhiều thập kỷ, Aleppo và Damascus được xem là những trung tâm sản xuất vải vóc nổi tiếng của khu vực. Các nhà máy ở miền Bắc Syria chuyên sản xuất quần áo xuất khẩu sang nhiều nước, trong khi vải dệt từ Damascus nổi tiếng đến mức từng được lựa chọn cho nhiều sự kiện hoàng gia thế giới, trong đó có cả chiếc váy cưới của Nữ hoàng Anh Elizabeth II.
Thành công của ngành dệt may Syria từ lâu được xây dựng trên nền tảng vật liệu chất lượng cao, lực lượng lao động lành nghề và chi phí sản xuất cạnh tranh.
Tuy nhiên, cuộc nội chiến bùng nổ năm 2011 đã phá huỷ tất cả chỉ chỉ trong vài năm.
Sản lượng bông, từng đạt khoảng 1 triệu tấn mỗi năm vào đầu những năm 2000, sụt giảm mạnh. Hàng loạt nhà máy đều bị hư hại hoặc phá huỷ hoàn toàn. Các nhà đầu tư và lao động có tay nghề lần lượt chuyển sang Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập, mang theo toàn bộ kinh nghiệm và kỹ năng tích lũy nhiều năm.
Ông Wissam Muhaysin, đại diện Công ty thiết bị dệt may và tất Sardaro Muhaysin, cho rằng sự phát triển của ngành dệt may Ai Cập trong những năm gần đây phần lớn nhờ nguồn nhân lực Syria.
"Trước năm 2010, ngành dệt may của Ai Cập gần như không tồn tại. Hiện nay, Ai Cập đã trở thành một trong những quốc gia nổi lên trong lĩnh vực này nhờ lực lượng lao động trẻ và chuyên gia Syria chuyển đến làm việc. Điều tương tự cũng xảy ra ở Thổ Nhĩ Kỳ”, ông Muhaysin thừa nhận.
Theo ông lợi thế lớn nhất của Syria là nguồn nhân lực. "Mức lương tối thiểu tại Thổ Nhĩ Kỳ vào khoảng 1.000 USD/tháng, chưa bao gồm bảo hiểm xã hội và các khoản phúc lợi. Trong khi đó, công nhân tại Trung Quốc nhận khoảng 5.000 nhân dân tệ, tương đương 800 - 900 USD/tháng. Ngược lại, lao động Syria có tay nghề cao, chi phí thấp hơn và năng suất tốt, nhờ đó có thể cạnh tranh với cả Thổ Nhĩ Kỳ lẫn Trung Quốc”, ông Muhaysin nhấn mạnh.
NGÀNH DỆT MAY SYRIA ĐÓN HY VỌNG MỚI
Theo số liệu của Chính phủ Syria, đến năm 2024 cả nước có hơn 24.000 cơ sở dệt may, chiếm khoảng 19% tổng số cơ sở công nghiệp của quốc gia và chỉ đứng sau ngành công nghiệp cơ khí. Tuy nhiên, hiện mới chỉ có 56,8% số cơ sở đang hoạt động, trong khi hơn 10.000 nhà máy vẫn phải đóng cửa.
Bộ trưởng Kinh tế và Công nghiệp Syria Nidal al-Shaar cho biết nếu thu hút được thêm đầu tư và khôi phục các nhà máy đang ngừng hoạt động, sản lượng bông của Syria có thể đạt từ 300.000 đến 400.000 tấn mỗi năm.
Mức sản lượng này đủ để cung cấp nguyên liệu cho các nhà máy trong nước, đồng thời tạo nền tảng thúc đẩy xuất khẩu hàng dệt may. Hiện Chính phủ Syria đang tập trung phát triển ba thành phố công nghiệp gồm Sheikh Najjar ở Aleppo, Adra ở vùng ngoại ô Damascus và Hassia tại Homs.
Việc các nước phương Tây dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Syria hồi đầu năm nay đã thay đổi đáng kể tính toán của nhiều nhà đầu tư. Ông Wissam Muhaysin công ty Sardaro Muhaysin nhận định, trước đây, các lệnh trừng phạt khiến giới đầu tư e ngại rót vốn vào một ngành đòi hỏi nguồn vốn rất lớn. “Vốn đầu tư vốn rất nhạy cảm với rủi ro, nhưng giờ đây khi các lệnh trừng phạt đã được dỡ bỏ, chúng tôi kỳ vọng nhiều dây chuyền sản xuất hoàn chỉnh, từ kéo sợi, sản xuất sợi cho đến khâu hoàn thiện sản phẩm cuối cùng, sẽ lần lượt quay trở lại Syria”, ông nói.
Ông Makram Shattahi, Phó Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp Syria - Trung Quốc chia sẻ trên Euronews rằng một thỏa thuận hợp tác quy mô lớn đã được ký với tập đoàn Suzhou Land Group nhằm phát triển thành phố công nghiệp Sheikh Najjar của Syria. Ngoài ra, hai bên cũng sẽ xây dựng một khu công nghiệp chuyên sản xuất đồ nội thất cùng một trung tâm đào tạo lao động.
"Chúng tôi muốn đào tạo lực lượng lao động đủ trình độ để có thể làm việc ngay tại các xưởng và nhà máy sản xuất trong nước", ông Shattahi giải thích.
Ông nhấn mạnh thêm rằng khoảng cách địa lý gần với các thị trường vùng Vịnh và châu Âu sẽ giúp sản phẩm Syria có lợi thế cạnh tranh so với nhiều nơi khác nhờ rút ngắn được thời gian và chi phí vận chuyển.
Nhưng theo ông Hussam Othman, chủ một doanh nghiệp gia đình đã hoạt động gần 70 năm trong lĩnh vực sản xuất vải, quần áo và in ấn, cho biết chất lượng sợi tại Syria hiện vẫn là một vấn đề lớn, khiến doanh nghiệp phải phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu, chủ yếu từ Ấn Độ. Bên cạnh đó, giá nhiên liệu và dầu mazut luôn ở mức cao cũng tạo ra áp lực lớn đối với hoạt động sản xuất hàng ngày.
Theo ông, quy mô thị trường nội địa vẫn còn quá nhỏ và chưa đủ để duy trì sự phục hồi của một ngành công nghiệp định hướng xuất khẩu. "Thị trường Syria thôi là chưa đủ. Điều chúng tôi thực sự cần là tăng mạnh xuất khẩu”, ông Othman nói.
Ông Ahmed Dubeik, một chuyên gia đang nỗ lực khôi phục nghề nuôi tằm và nhuộm lụa - những ngành nghề thủ công từng giúp Syria trở thành một mắt xích quan trọng trên Con đường Tơ lụa thời Trung Cổ, bày tỏ: “Chúng tôi đang cố gắng đưa Syria trở lại thành một điểm kết nối của Con đường Tơ lụa, nhưng hiện vẫn phải làm việc với các thiết bị thủ công. Nếu có thể đưa vào sử dụng máy kéo tơ hiện đại, chúng tôi sẽ cải thiện được chất lượng sản phẩm và gia tăng xuất khẩu”.
