Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden sẽ gặp Thủ tướng Nhật Bản Yoshihide Suga vào thứ Sáu (16/4) theo giờ địa phương - và các nhà phân tích chính trị cho rằng Trung Quốc có khả năng sẽ là chủ đề trong chương trình nghị sự.
Hai nhà lãnh đạo sẽ gặp gỡ tại Washington, trong chương trình hội nghị thượng đỉnh trực tiếp đầu tiên của TT Hoa Kỳ với một nhà lãnh đạo nước ngoài kể từ khi ông nhậm chức vào tháng Giêng. Cuộc họp diễn ra trong bối cảnh Hoa Kỳ đưa ra những phản đối quyết liệt với Trung Quốc về các vấn đề từ nhân quyền cho đến các hành vi thương mại không công bằng.
“Xây dựng lại các liên minh của Hoa Kỳ và những thách thức với Trung Quốc là cốt lõi trong chính sách đối ngoại của ông Biden. Cuộc gặp trực tiếp với Thủ tướng Suga báo hiệu rằng Nhật Bản là trung tâm của cả hai nỗ lực ”, Jonathan Wood, giám đốc và nhà phân tích hàng đầu của Mỹ tại công ty tư vấn Control Risks, nói với CNBC trong một email.
Tổng thống Biden và Thủ tướng Suga dự kiến sẽ thảo luận về quan hệ đối tác an ninh Mỹ-Nhật và các lĩnh vực hợp tác tiềm năng khác, có thể bao gồm biến đổi khí hậu, đại dịch Covid-19 và sự ổn định ở eo biển Đài Loan.
Bên cạnh đó kế hoạch cơ sở hạ tầng tập trung vào các dự án chất lượng cao như internet 5G tốc độ cao và năng lượng sạch cũng sẽ được nhắc đến, Nikkei Asia đưa tin. Báo cáo này cũng cho rằng một hợp tác cơ sở hạ tầng Mỹ-Nhật như vậy có thể cạnh tranh với Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc.
Sáng kiến Vành đai và Con đường là chương trình đầy tham vọng của Trung Quốc nhằm xây dựng cơ sở hạ tầng vật lý và kỹ thuật số kết nối hàng trăm quốc gia từ châu Á đến Trung Đông, châu Phi và châu Âu. Nhiều nhà phê bình coi đây là chính sách đối ngoại đặc trưng của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhằm mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc đến toàn thế giới.
Neil Thomas, nhà phân tích tại công ty tư vấn rủi ro Eurasia Group, nhận xét: “Thiết lập một giải pháp thay thế cho Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc là quan trọng đối với chương trình nghị sự chính sách đối ngoại tổng thể của ông Biden ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương…”
“Cách tốt nhất để Washington cạnh tranh với ảnh hưởng kinh tế của Bắc Kinh ở Ấn Độ-Thái Bình Dương là đưa ra một lựa chọn phát triển hấp dẫn hơn cho các nước trong khu vực.”
Ngay cả trước khi được bầu làm tổng thống, ông Biden đã nhiều lần chỉ trích Trung Quốc tài trợ cho các dự án nhiên liệu hóa thạch bẩn thông qua Sáng kiến Vành đai và Con đường. Ông Biden đề cập đến khả năng làm việc với các đồng minh để cung cấp nguồn tài chính thay thế cho các dự án năng lượng carbon thấp hơn.
Động thái từ phía Nhật Bản
Nhật Bản là một đồng minh quan trọng của Hoa Kỳ ở châu Á, nơi ảnh hưởng của Trung Quốc đã gia tăng trong vài năm qua. Chính quyền TT Biden luôn ưu tiên cho Nhật Bản trong các hoạt động ngoại giao ở châu Á - Thái Bình Dương.
Tháng trước, TT Biden hầu như đã gặp gỡ các nhà lãnh đạo của “Liên minh Quad”, mà Nhật Bản là một thành viên. Một số nhà phân tích cho rằng liên minh chiến lược không chính thức - bao gồm Nhật, Mỹ, Úc và Ấn Độ - có thể là một cách để chống lại ảnh hưởng của Trung Quốc.
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken và Bộ trưởng Quốc phòng Lloyd Austin cũng đã đến thăm Tokyo để gặp những người đồng cấp Nhật Bản vào tháng trước.
Tuy nhiên Nhật Bản như “đang đi dây” trong mối quan hệ với Mỹ - đối tác an ninh chính và Trung Quốc - đối tác kinh tế lớn nhất.
Tuần trước, Ủy viên Quốc vụ kiêm Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đã nói với người đồng cấp Nhật Bản Toshimitsu Motegi trong một cuộc điện đàm rằng: “Nhật Bản nên nhìn nhận sự phát triển của Trung Quốc với một tâm lý tích cực hơn”.
Trước đó, Bắc Kinh đã chỉ trích tuyên bố chung Mỹ-Nhật được đưa ra trong chuyến thăm của ông Blinken và ông Austin tới Tokyo. Tuyên bố nêu lên lo ngại về hành vi của Trung Quốc ở Hồng Kông, Tân Cương và Biển Đông là “không phù hợp với trật tự quốc tế hiện có”. Bắc Kinh phản pháo lại, nói rằng tuyên bố này “tấn công ác ý” vào chính sách đối ngoại của Trung Quốc và “can thiệp một cách trắng trợn” vào các vấn đề đối nội của nước này.
“Đối với Nhật Bản, cân bằng giữa Mỹ và Trung Quốc đòi hỏi sự hiểu biết chính xác về ý định và phạm vi của các biện pháp từ Mỹ,” ông Jonathan Wood nhận xét.
