Ung thư đại trực tràng vốn được xem là căn bệnh của người lớn tuổi, nhưng những dữ liệu mới nhất đang cho thấy một thực tế đáng lo ngại rằng căn bệnh này ngày càng gia tăng và trở thành nguyên nhân tử vong hàng đầu do ung thư ở người dưới 50 tuổi.
BÁO ĐỘNG ĐỎ
Theo một báo cáo mới được công bố trên Tạp chí của Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ (JAMA), ung thư đại trực tràng hiện đã trở thành nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do ung thư ở người trưởng thành dưới 50 tuổi.
Kể từ năm 1990, tỷ lệ tử vong do ung thư nói chung trong nhóm tuổi này có xu hướng giảm. Tuy nhiên, ung thư đại trực tràng bao gồm ung thư đại tràng và trực tràng lại là một ngoại lệ khi tỷ lệ tử vong tăng đều qua từng năm.
Melissa Lumish, phó giáo sư tại Trung tâm Ung thư Toàn diện Case, nhận định rằng xu hướng này thực sự đáng báo động, gây thất vọng và đáng sợ. Song không hoàn toàn bất ngờ bởi ung thư đại trực tràng đã được ghi nhận là đang gia tăng ở những người dưới 50 tuổi.
Trong nghiên cứu mới, các nhà khoa học đã theo dõi số ca tử vong do 5 nguyên nhân ung thư hàng đầu ở những người dưới 50 tuổi trong suốt ba thập kỷ. Vào năm 1990, ung thư phổi và phế quản là nguyên nhân gây tử vong do ung thư nhiều nhất trong nhóm tuổi này, tiếp theo lần lượt là ung thư vú, bệnh bạch cầu, ung thư não và các ung thư khác của hệ thần kinh, và ung thư đại trực tràng.
Theo thời gian, tỷ lệ tử vong do ung thư nói chung bắt đầu giảm. Kể từ năm 2014, số ca tử vong do ung thư phổi giảm trung bình 5,7%/năm, ung thư vú giảm 1,4%, bệnh bạch cầu giảm 2,3% và ung thư não giảm 0,3%, trong khi số ca tử vong do ung thư đại trực tràng lại tăng trung bình 1,1%/năm, khiến căn bệnh này dần vươn lên trở thành nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do ung thư.
Lilian Chen, Trưởng khoa Phẫu thuật Đại trực tràng tại Trung tâm Y tế Tufts, đánh giá báo cáo mới là vô cùng đáng lo ngại và cho rằng đây nên được xem như một hồi chuông cảnh tỉnh.
Theo bà, trong khi tỷ lệ tử vong của tất cả các loại ung thư hàng đầu khác đều đang giảm thì ung thư đại trực tràng lại đi theo chiều hướng ngược lại, cho thấy có điều gì đó mang tính căn bản khác biệt đang xảy ra ở nhóm người trẻ.
Những phát hiện này phù hợp với xu hướng gia tăng tỷ lệ mắc ung thư đại trực tràng ở người dưới 50 tuổi. Các nghiên cứu cho thấy kể từ năm 2000, số ca ung thư đại trực tràng trong nhóm tuổi này tăng trung bình 1,4%/năm, trong khi tỷ lệ mắc bệnh ở người trên 50 tuổi lại giảm 3,1%/năm.
Dù nguyên nhân chính xác của xu hướng này vẫn chưa được xác định, Chen cho rằng nhiều yếu tố có thể cùng góp phần bao gồm những thay đổi trong chế độ ăn uống, tỷ lệ béo phì gia tăng, lối sống ít vận động, sự biến đổi của hệ vi sinh đường ruột và các yếu tố phơi nhiễm từ môi trường.
Lumish nhấn mạnh rằng hiện vẫn còn quá sớm để đưa ra kết luận chắc chắn về nguyên nhân. Bà cho biết trong thực tế lâm sàng, không hiếm gặp những người trẻ, có vẻ ngoài khỏe mạnh, thường xuyên tập thể dục, không sử dụng nước ngọt và theo chế độ ăn chủ yếu là chay nhưng vẫn được chẩn đoán mắc các loại ung thư này.
Ngoài ra, người trẻ thường chỉ được phát hiện bệnh khi ung thư đã tiến triển. Khoảng 3/4 bệnh nhân ung thư đại trực tràng dưới 50 tuổi được chẩn đoán ở giai đoạn muộn, điều này phần nào lý giải vì sao tỷ lệ tử vong vẫn tiếp tục gia tăng dù các phương pháp điều trị đã có nhiều tiến bộ.
ĐỪNG BỎ QUA SÀNG LỌC VÀ DẤU HIỆU CẢNH BÁO
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc chủ động cập nhật và tuân thủ các khuyến nghị về sàng lọc ung thư đại trực tràng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh căn bệnh này ngày càng gia tăng ở người trẻ.
Theo các hướng dẫn hiện hành, sàng lọc ung thư đại trực tràng nên được bắt đầu từ 45 tuổi, tuy nhiên đối với những người có tiền sử gia đình mắc bệnh hoặc có các yếu tố nguy cơ khác, việc sàng lọc cần được tiến hành sớm hơn để tăng khả năng phát hiện bệnh ở giai đoạn đầu.
Melissa Lumish lưu ý rằng, những người có người thân bậc một bao gồm cha mẹ hoặc anh chị em ruột được chẩn đoán ung thư đại trực tràng trước 50 tuổi nên bắt đầu sàng lọc sớm hơn 10 năm so với độ tuổi mà người thân đó được phát hiện bệnh.
Trong trường hợp một người có anh, chị hoặc cha mẹ được chẩn đoán ung thư đại trực tràng ở tuổi 45, việc sàng lọc nên được tiến hành ngay từ khi 35 tuổi nhằm giảm nguy cơ bỏ sót bệnh trong giai đoạn sớm.
Bên cạnh việc tuân thủ sàng lọc định kỳ, việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo của bệnh là yếu tố không kém phần quan trọng. Thực tế cho thấy một nửa số trường hợp được chẩn đoán ung thư đại trực tràng trước 50 tuổi nằm trong nhóm dưới 45 tuổi.
Một nghiên cứu công bố năm 2023 đã chỉ ra rằng ở người dưới 50 tuổi, một số triệu chứng xuất hiện với tần suất cao hơn bao gồm đau bụng kéo dài, chảy máu trực tràng, tiêu chảy và tình trạng thiếu máu do thiếu sắt. Những biểu hiện này có thể dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các vấn đề tiêu hóa thông thường.
Trong trường hợp xuất hiện các triệu chứng đáng lo ngại hoặc kéo dài, việc trao đổi sớm với bác sĩ và tìm hiểu về các lựa chọn sàng lọc ung thư đại tràng là điều cần thiết. Phát hiện sớm hiện vẫn là công cụ hiệu quả và mạnh mẽ nhất để có thể đảo ngược xu hướng gia tăng tỷ lệ tử vong do ung thư đại trực tràng ở người trẻ.
