Vào mùa hè năm 2008, chỉ vài tuần trước khi ngân hàng đầu tư Lehman Brothers sụp đổ, giá dầu đã leo vọt lên gần 150 USD/thùng. Xét tới hiện tại, giá hoàn toàn có khả năng tăng vượt cả mức cao nói trên vào mùa hè năm nay nếu Eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng then chốt - không sớm được mở lại, theo nhận định của một số chuyên gia theo dõi thị trường chia sẻ với CNN.
Giá dầu đã tăng mạnh từ khoảng 65 USD lên trên 100 USD/thùng kể từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát. Riêng trong tháng 3, giá dầu tăng tới 51%, mức tăng theo tháng lớn thứ hai kể từ khi giao dịch hợp đồng tương lai bắt đầu vào năm 1983.
Trong khi đó, giá xăng tại Mỹ đã vượt 4 USD/gallon trên toàn quốc và nhiều khả năng sẽ tiếp tục đẩy chi phí của hàng loạt mặt hàng từ thực phẩm đến vận tải hàng không đi lên.
NGUY CƠ GIÁ DẦU CHẠM NGƯỠNG 200 USD
Theo nghiên cứu mới đây của Macquarie Group, nếu chiến sự Trung Đông kéo dài sang tháng 6, giá dầu có thể vượt 200 USD/thùng trong một khoảng thời gian. Ông Vikas Dwivedi, chiến lược gia dầu khí toàn cầu của Macquarie nói rằng xác suất xảy ra kịch bản này hiện ở mức 20 - 40%. Ông cũng lưu ý thêm rằng khả năng giá dầu neo quanh ngưỡng 200 USD vẫn có thể xảy ra ngay cả khi chiến tranh kết thúc nhưng Eo biển Hormuz vẫn phần lớn bị đóng cửa. Đây là một nguy cơ mà ông Trump từng đề cập đến.
Người phát ngôn Nhà Trắng Taylor Rogers cho biết chính quyền đã có kế hoạch nhằm giảm thiểu các gián đoạn ngắn hạn trên thị trường năng lượng và sẽ tiếp tục hành động nhanh chóng khi cần thiết.
Nếu giá dầu đạt 200 USD/thùng, nền kinh tế toàn cầu sẽ chịu tác động lớn. Tại Mỹ, giá xăng khi đó có thể lên tới khoảng 7 USD/gallon, vượt xa kỷ lục 5,02 USD thiết lập vào tháng 6/2022 khi chiến sự Nga - Ukraine làm rung chuyển thị trường toàn cầu.
Dù mức 200 USD nghe có vẻ cực đoan, các nhà phân tích cho rằng điều này phản ánh quy mô gián đoạn nguồn cung hiện tại, đặc biệt khi giá dầu Dubai gần đây đã vượt 166 USD/thùng, kênh CNN đưa tin.
Lập luận được đưa ra là nếu nguồn cung dầu từ Trung Đông không sớm được nối lại, giá sẽ phải tăng đủ cao để tái cân bằng thị trường bằng cách làm suy giảm nhu cầu. Năm 2008, mức giá này là gần 150 USD/thùng. Nếu điều chỉnh theo lạm phát, con số tương đương hiện nay có thể vượt 200 USD.
“Giá tăng cao sẽ làm chậm tăng trưởng GDP. Không ai biết chính xác mức đó là bao nhiêu, nhưng trên 100 USD hoặc thậm chí hơn 200 USD là hoàn toàn có thể", Chủ tịch Rapidan Energy Group Bob McNally chỉ ra.
Thời gian đang trở nên cấp bách trong việc giải quyết cú sốc nguồn cung dầu lớn nhất lịch sử.
Bank of America ước tính riêng trong tháng 3, nền kinh tế toàn cầu đã mất khoảng 14 - 15 triệu thùng dầu và các sản phẩm năng lượng như diesel và nhiên liệu máy bay mỗi ngày. Ngân hàng dự báo giá dầu sẽ duy trì quanh mức 100 USD/thùng trong phần còn lại của năm, và có thể tăng cao hơn nếu việc đóng cửa Eo biển Hormuz tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung.
“Nếu phần lớn dòng chảy năng lượng tại Trung Đông không được khôi phục trong vòng hai đến bốn tuần tới, rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu sẽ là điều không thể tránh khỏi”, nhà phân tích của Bank of America nhấn mạnh.
Theo đó, tình hình đứt gãy này có thể khiến thế giới buộc phải phân bổ lại nhu cầu và gây ra những hệ quả tương tự, hoặc thậm chí tồi tệ hơn, so với các cuộc khủng hoảng năng lượng thập niên 1970.
Bank of America cho rằng nếu tình trạng thiếu hụt kéo dài, giá dầu có thể vượt 150 USD/thùng ngay trong quý 2.
3 KỊCH BẢN ĐỐI VỚI GIÁ DẦU
Dù vậy, các dự báo trên vẫn cần được nhìn nhận thận trọng.
Một quan chức Nhà Trắng từng nói các dự báo giá dầu cao là không đáng tin cậy vì không thể dự đoán chính xác diễn biến quân sự cũng như thời điểm kết thúc chiến dịch.
Thực tế cho thấy các chính sách có thể nhanh chóng làm thay đổi triển vọng kinh tế. Năm ngoái, việc Tổng thống Donald Trump áp thuế cao đối với hàng nhập khẩu từng khiến giới đầu tư lo ngại suy thoái sắp xảy ra, kéo thị trường chứng khoán giảm mạnh và lợi suất trái phiếu tăng vọt.
Tuy nhiên, suy thoái đã không xảy ra khi ông Trump sau đó tạm dừng và nới lỏng nhiều mức thuế dưới áp lực từ thị trường.
Hiện tại, nếu Eo biển Hormuz sớm được mở lại và hạ tầng năng lượng tại Trung Đông được khôi phục nhanh chóng, giá dầu hoàn toàn có thể giảm mạnh. Ngay cả việc Mỹ rút khỏi xung đột cũng có thể khiến giá dầu hạ nhiệt trong ngắn hạn.
Bank of America đưa ra ba kịch bản cho diễn biến giá dầu.
Trong kịch bản hạ nhiệt nhanh, giá dầu Brent trung bình năm 2026 có thể chỉ ở mức 77,5 USD/thùng.
Ở kịch bản thứ hai, được đánh giá là có khả năng cao hơn, nếu chiến tranh kết thúc trong vòng hai đến bốn tuần, giá dầu trung bình năm nay có thể vào khoảng 92,5 USD/thùng, vẫn ở mức cao nhưng chưa gây khủng hoảng kinh tế.
Trong kịch bản nghiêm trọng nhất, nền kinh tế Mỹ có thể đối mặt “cú sốc ba tầng” gồm thu nhập thực gần như không tăng, mất việc làm và thị trường chứng khoán biến động mạnh. “Kịch bản leo thang xung đột có thể đẩy kinh tế Mỹ vào suy thoái chỉ trong vài tháng”, Bank of America cảnh báo.
Chính quyền Tổng thống Trump đã triển khai nhiều biện pháp nhằm giảm áp lực nguồn cung, bao gồm xả kho dự trữ dầu khẩn cấp với quy mô kỷ lục, hỗ trợ bảo hiểm hàng hải và tạm thời nới lỏng các hạn chế vận chuyển dầu, xăng và hàng hóa trong nước.
Tuy nhiên, theo ông Bob McNally, Chủ tịch Rapidan Energy Group, các công cụ này dù hữu ích nhưng vẫn chưa đủ. “Những công cụ mà Tổng thống Trump sử dụng là phù hợp, nhưng quy mô còn khá nhỏ. Vấn đề tại Eo biển Hormuz là quá lớn để có thể giải quyết chỉ bằng các biện pháp hiện tại”, ông bình luận.
