Thông tin trên được nêu ra tại Đánh giá tình hình chăn nuôi chim yến và xây dựng dữ liệu nhà nuôi chim yến phục vụ xuất khẩu.
Theo ông Trần Phương Tuấn, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Phát triển Tổ yến Việt Nam, tổng doanh thu tổ yến trên thế giới trong năm 2022 đạt trên 10 tỷ USD.
Trong đó, thị trường Trung Quốc chiếm trên 80% (trên 8 tỷ USD). Nhưng Trung Quốc nhập khẩu tổ yến chính ngạch chủ yếu từ Indonesia và Malaysia. Năm 2022, Trung Quốc nhập khẩu chính ngạch 451,6 tấn tổ yến, gồm 291,8 tấn đến từ Indonesia và 159,8 tấn đến từ Malaysia.
Ngoài Trung Quốc, tổ yến còn được tiêu thụ nhiều ở Hongkong, Đài Loan, Mỹ, Úc, New Zealand… là những nơi có nhiều người Hoa sinh sống.
Việt Nam chủ yếu xuất khẩu tổ yến qua Trung Quốc từ đường tiểu ngạch. Kim ngạch bình quân chỉ từ 200 - 300 triệu USD.
Lý giải nguyên nhân trên, ông Dương Tất Thắng - Cục trưởng Cục Chăn nuôi cho biết, thời gian qua, việc nuôi chim yến chỉ phát triển mang tính tự phát là chủ yếu. Nghề yến chưa xây dựng thương hiệu cho sản phẩm, chưa có giá trị cao đúng với giá trị thực vì chủ yếu xuất thô và tiểu ngạch.
Tuy nhiên, để xuất khẩu được tổ yến Việt Nam sang Trung Quốc theo đường chính ngạch, cần phải hoàn thiện các thủ tục xuất khẩu, mà trước hết là cấp mã số cho nhà nuôi chim yến.
Theo Chiến lược phát triển chăn nuôi đến năm 2030 được Thủ tướng Chính phủ ban hành năm 2020, sản lượng yến của Việt Nam dự kiến đạt 350-400 tấn, với giá trị khoảng trên 1 tỷ USD.
Bộ NN-PTNT, Cục Chăn nuôi cũng đang lấy ý kiến các địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp, chuyên gia... để hoàn thiện và sớm ban hành hướng dẫn về đăng ký và cấp mã số cơ sở nuôi chim yến.
Đặc biệt, ngày 9/11/2022, Bộ NN-PTNT và Tổng cục Hải quan Trung Quốc đã ký Nghị định thư xuất khẩu chính ngạch sản phẩm tổ yến sang Trung Quốc, đây là cơ hội rất lớn cho ngành yến Việt Nam,
Ông Thắng nhìn nhận, cơ hội xuất khẩu chính ngạch sản phẩm tổ yến sang Trung Quốc đã mở ra. Tuy nhiên, để phát triển ngành yến có hiệu quả phải cần tổ chức lại hệ thống sản xuất và quản lý sản phẩm yến theo chuỗi giá trị; gắn mã định danh và thực hiện truy xuất nguồn gốc; đảm bảo về an toàn dịch bệnh, an toàn sinh học đối với cơ sở nuôi yến và an toàn thực phẩm đối với sản phẩm tổ yến.
Đồng thời, có 3 điều kiện đủ là: xây dựng và tiêu chuẩn hóa thương hiệu quốc gia về sản phẩm tổ yến; cam kết mạnh mẽ về hợp tác giữa doanh nghiệp chế biến xuất khẩu tổ yến với người nuôi chim yến; sự ủng hộ vào cuộc giữa các cơ quan Trung ương, chính quyền địa phương nhằm thúc đẩy thị trường xuất khẩu tổ yến chính ngạch.
Số liệu từ Cục Chăn nuôi cho biết, hết năm 2022, cả nước đã có 23.665 nhà yến. Các địa phương có số lượng nhà yến tăng nhanh nhất là Kiên Giang, Khánh Hòa và Lâm Đồng. Tỉnh có số lượng nhà yến lớn nhất là Kiên Giang 2.995 nhà yến, tiếp đến là Bình Định 1.722 nhà yến.
