Khi dạ dày “biểu tình”, lựa chọn đúng thực phẩm có thể giúp cơ thể nhanh chóng lấy lại cảm giác dễ chịu.
Những thực phẩm dễ tiêu hóa thường chứa ít chất xơ và chất béo, hương vị nhẹ, không chua và không cay. Chúng mềm, dễ nhai nuốt nên thân thiện với hệ tiêu hóa hơn so với các loại thực phẩm khô, dai hoặc cứng.
Khi được nạp các món ăn dễ tiêu, hệ tiêu hóa có cơ hội nghỉ ngơi phần nào bởi tiêu hóa là một quá trình tiêu tốn năng lượng, từ hoạt động cơ học như nhai cho đến các phản ứng hóa học diễn ra nhờ axit dạ dày và men tiêu hóa trong ruột non.
Lựa chọn những thực phẩm này trong lúc cơ thể mệt mỏi, đang gặp khó tiêu hay các triệu chứng rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy sẽ giúp đường ruột giảm bớt gánh nặng. Nhờ vậy, cơ thể cũng không phải hoạt động quá sức để duy trì các quá trình tiêu hóa.
1. Các sản phẩm từ bột mì trắng
Dù đa số mọi người đều nên tăng cường chất xơ trong chế độ ăn nhưng khi cơ thể đang gặp rối loạn tiêu hóa, việc tạm thời sử dụng các thực phẩm ít chất xơ lại được xem là lựa chọn phù hợp.
Chất xơ là một loại carbohydrate không thể tiêu hóa, đi qua đường ruột mà không bị phân giải. Thực phẩm giàu chất xơ như ngũ cốc nguyên hạt có thể làm tăng lượng thức ăn không tiêu hóa di chuyển trong hệ tiêu hóa và thúc đẩy nhu động ruột. Điều này đôi khi gây bất lợi, đặc biệt khi xuất hiện các triệu chứng như đầy hơi hoặc tiêu chảy.
Trong trường hợp này, ngũ cốc tinh chế như cơm trắng, bánh mì trắng hay mì ống trắng đã được loại bỏ phần chất xơ. Việc dùng tạm thời các thực phẩm ít chất xơ này có thể giúp đường ruột được nghỉ ngơi khi đang chịu các khó chịu liên quan đến tiêu hóa.
2. Trái cây gọt vỏ, đóng hộp hoặc nấu mềm
Một số loại trái cây tươi chứa nhiều chất xơ nên khó tiêu hơn, nhất là khi phần lớn lượng chất xơ tập trung ở vỏ và hạt. Chẳng hạn, mâm xôi là loại trái cây có hàm lượng chất xơ cao do chứa nhiều hạt nhỏ.
Trong lúc hệ tiêu hóa đang nhạy cảm, lựa chọn các loại trái cây ít chất xơ như chuối chín hay dưa gang thường mang lại cảm giác dễ chịu hơn, đặc biệt khi xuất hiện buồn nôn hoặc tiêu chảy. Gọt vỏ những loại trái cây như táo hay lê cũng là cách giúp giảm gánh nặng cho đường ruột.
Những loại trái cây mềm như mận nấu chín hoặc đào đóng hộp là lựa chọn phù hợp trong giai đoạn này. Khi dùng trái cây đóng hộp, nên ưu tiên sản phẩm được đóng trong nước thay vì siro để hạn chế lượng đường bổ sung.
3. Rau nấu chín kỹ
Tương tự trái cây tươi, rau sống thường khó tiêu hơn so với rau đã được nấu chín. Khi trải qua quá trình nấu, cấu trúc thành tế bào của rau trở nên mềm hơn và các thành phần như tinh bột cũng dễ được men tiêu hóa hấp thụ hơn, nhờ vậy rau chín thường nhẹ nhàng và dễ chịu hơn đối với hệ tiêu hóa.
Những loại rau đặc biệt dễ tiêu thường là các loại được nấu chín kỹ như bí ngòi và bí đỏ đã bỏ hạt, rau bina, khoai tây đã gọt vỏ, đậu que, củ dền và cà rốt. Khi được nấu mềm, chúng trở thành nguồn dinh dưỡng lành tính, phù hợp trong những giai đoạn cơ thể đang gặp vấn đề về tiêu hóa.
4. Protein mềm
Dù protein từ động vật không chứa chất xơ, chúng vẫn có thể gây khó tiêu nếu kết cấu dai, khó nhai hoặc chứa nhiều chất béo. Vì vậy, các loại protein mềm, dễ nhai và có hàm lượng chất béo thấp đến trung bình thường phù hợp hơn trong giai đoạn hệ tiêu hóa đang nhạy cảm. Trứng bác hay thịt nạc xay là những lựa chọn tiêu biểu.
Protein có nguồn gốc thực vật như bơ hạt mịn hoặc đậu phụ mềm chế biến theo kiểu trứng bác cũng mang lại giá trị dinh dưỡng tốt và thường được dung nạp một cách êm dịu.
5. Súp, sinh tố và thức ăn xay nhuyễn
Cách chế biến ảnh hưởng đáng kể đến khả năng tiêu hóa của thực phẩm. Việc xay nhuyễn không làm giảm lượng chất xơ nhưng lại giúp làm nhỏ các cấu trúc xơ trong thực phẩm nguồn gốc thực vật, khiến chúng trở nên dễ xử lý hơn đối với hệ tiêu hóa.
Có thể hình dung sự khác biệt giữa cải xoăn sống và cải xoăn đã được nấu chín rồi xay vào súp. Rau sống thường cứng và thô, trong khi rau chín và xay nhuyễn lại mềm, mượt và nhẹ nhàng hơn nhiều với đường ruột. Chính sự thay đổi về kết cấu này góp phần cải thiện khả năng tiêu hóa.
Quy luật ấy cũng đúng với các loại quả mọng giàu chất xơ khi được xay thành sinh tố. Dù quá trình xay không làm mất đi lượng chất xơ, việc nghiền nhỏ hạt quả mọng bằng máy xay giúp khởi động cơ chế tiêu hóa cơ học vốn diễn ra tại miệng, tạo điều kiện để cơ thể hấp thụ dễ dàng hơn.
