Quan chức cấp cao từ các đối tác thương mại lớn của Mỹ đã vội vã đến Washington để ký kết thỏa thuận thương mại vào phút chót với Tổng thống Donald Trump, chưa đầy 24 giờ trước khi thời hạn áp thuế ở mức cao nhất chính thức có hiệu lực.
Theo những người am hiểu về quá trình đàm phán, hai đồng minh của Mỹ là Canada và Mexico đã cử phái đoàn đến thủ đô của Mỹ và ngay lập tức bước vào các cuộc đàm phán căng thẳng với quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump.
Khi thời hạn ngày 1/8 đến gần, ông Trump đã phát tín hiệu cho thấy có tiến triển với một số đối tác thương mại chủ chốt. Cuối ngày 30/7, ông thông báo đã đạt được thỏa thuận với Hàn Quốc, đồng thời sẽ tổ chức đàm phán phút chót với Ấn Độ - chỉ vài giờ sau khi ông tuyên bố áp thuế 25% với nước này.
Tuy nhiên, ông Trump cũng cảnh báo rằng ông sẽ không trì hoãn hay rút lại chính sách thuế quan quy mô lớn đối với những quốc gia không đạt được thỏa thuận trước hạn chót.
“Hạn chót ngày 1 tháng 8 là hạn chót ngày 1 tháng 8 - không thay đổi, không gia hạn. Một ngày trọng đại với nước Mỹ!!!” - Tổng thống Mỹ đăng tải trên nền tảng Truth Social vào ngày thứ Tư.
Thủ tướng Canada Mark Carney vào tối 30/7 đã phát biểu với thái độ thận trọng về tiến độ đàm phán giữa nước này và chính phủ Mỹ. Ông cho biết: “Đây là những cuộc đàm phán phức tạp, toàn diện và mang tính xây dựng. Khả năng là chúng tôi có thể không kịp hoàn tất trước ngày 1/8”.
Những lời đe dọa, cùng với loạt thỏa thuận đạt được gần đây giữa Mỹ với EU và Nhật Bản, đã khiến các nhà đàm phán từ các quốc gia khác phải gấp rút tìm thời gian gặp gỡ Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer thống nhất điều khoản.
Một nhà ngoại giao mô tả ông Lutnick là người có vai trò then chốt trong việc đảm bảo đạt được thỏa thuận. Tuy nhiên, nhiều người tiết lộ ông đã nhấn mạnh mọi quyết định cuối cùng đều sẽ là của Tổng thống Trump.
Một số người hiểu rõ quá trình đàm phán cho biết Tổng thống Trump đã nhiều lần bác bỏ các thỏa thuận tiềm năng mà ông Lutnick và các cố vấn đề xuất, đồng thời yêu cầu họ phải đàm phán để giành thêm nhiều lợi ích hơn cho Mỹ. Thậm chí, ông Trump đã đích thân can thiệp vào một số cuộc đàm phán, trong đó có cuộc điện đàm với Bộ trưởng Thương mại Ấn Độ và ông Lutnick.
Ông Trump cũng sắp đưa ra quyết định liệu có nên gia hạn thời gian tạm hoãn cuộc chiến thương mại với Trung Quốc hay không, sau khi Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent và ông Greer tiến hành vòng đàm phán thứ ba với đại diện Bắc Kinh tại Thụy Điển trong tuần này.
Đợt cao điểm ngoại giao lần này diễn ra trong bối cảnh thị trường Mỹ phần lớn tỏ ra thờ ơ trước các hành động thương mại của ông Trump. Chỉ số S&P 500 đã vươn tới mức cao kỷ lục, trong khi đồng USD đạt mức cao nhất kể từ tháng 5, bởi các nhà đầu tư tin rằng Tổng thống Mỹ sẽ không áp đặt ra mức thuế quá nặng đến mức làm hoảng loạn thị trường.
Tuy nhiên, một số ngân hàng và nhà đầu tư tại Phố Wall vẫn lo ngại rằng thị trường đang quá tự mãn. Ngân hàng Morgan Stanley cảnh báo: “Nhiều hạn chót đã trôi qua, thuế quan vẫn leo thang... nhưng các số liệu kinh tế và thị trường vẫn tạm ở mức ổn định. Chính vì thế, thật dễ để cho rằng chính sách thương mại Mỹ sẽ không còn tác động tới thị trường nữa. Nhưng đừng vội chủ quan”.
Các đối tác thương mại chưa đạt được thỏa thuận với Mỹ chỉ còn thời hạn đến 12 giờ 1 phút sáng thứ Sáu (giờ Mỹ) để hoàn tất đàm phán - nếu không, sẽ phải đối mặt với việc ông Trump tái áp đặt mức thuế cao “ngất ngưởng” từng được đưa ra vào đầu tháng 4.
Dù từng cam kết sẽ ký 90 thỏa thuận trong 90 ngày, nhưng tiến trình đàm phán thường xuyên gặp khó khăn khi các đối tác thương mại tìm cách bảo vệ các ngành công nghiệp trọng yếu của họ, và một số nhà đàm phán cảm thấy bối rối trước những thông điệp thiếu nhất quán từ chính quyền Mỹ.
Mexico và Canada - hai trong số ba đối tác thương mại hàng đầu của Mỹ - đã được đề nghị miễn áp thuế đáng kể đối với những mặt hàng thuộc thỏa thuận thương mại tự do năm 2020. Tuy nhiên, họ cũng là những quốc gia bị ông Trump đe dọa sẽ áp thuế cao nhất trong loạt thư đăng tải công khai trên mạng trong những tuần gần đây.
Tuần trước, Tổng thống Mỹ cũng nêu khả năng sẽ áp dụng mức thuế chung từ 15–20% đối với những quốc gia không đạt được thỏa thuận mới trước ngày 1/8.
Một số quốc gia đã nhận được thư nêu rõ mức thuế mới hoặc đã đồng ý với các mức thuế này - tuy nhiên, chính quyền vẫn chưa ban hành văn bản pháp lý chính thức nào để thực hiện các tuyên bố trên.
