Sau 8 năm chèo lái chính sách tiền tệ Mỹ qua ba đời tổng thống, 66 cuộc họp điều hành lãi suất, một đại dịch toàn cầu, một cuộc điều tra hình sự và hàng loạt chỉ trích từ chính quyền Tổng thống Donald Trump, ông Jerome Powell đã khép lại cuộc họp chính sách cuối cùng trên cương vị Chủ tịch Fed vào ngày thứ Tư vừa qua.
Tuy nhiên, ông không rời khỏi ngân hàng trung ương Mỹ. Dù nhiệm kỳ Chủ tịch kết thúc vào ngày 15/5, ông Jerome Powell vẫn sẽ tiếp tục tham gia Ủy ban thiết lập lãi suất của Fed với tư cách là Thống đốc và hoàn thành phần nhiệm kỳ còn lại.
Ông cho biết việc ở lại là cần thiết cho đến khi cuộc điều tra của Bộ Tư pháp Mỹ liên quan đến các hành động của ông thực sự kết thúc một cách minh bạch và dứt điểm.
Quyết định này, dù không phổ biến đối với một chủ tịch sắp mãn nhiệm, lại phản ánh rõ nét phong cách lãnh đạo của ông Powell - người luôn kiên quyết bảo vệ tính độc lập của ngân hàng trung ương, ngay cả khi phải đối mặt với áp lực chính trị.
“Tôi có một công việc mà tôi đã tuyên thệ thực hiện, và điều duy nhất tôi nghĩ đến là việc người dân trông cậy chúng tôi làm đúng với trách nhiệm của mình”, ông Powell phát biểu trước Quốc hội vào năm ngoái.
Khi đề cử ông Jerome Powell vào năm 2017, Tổng thống Mỹ Donald Trump ca ngợi ông là người mạnh mẽ, tận tâm và thông minh. Tuy nhiên, chỉ chưa đầy một năm sau, khi Fed bắt đầu nâng lãi suất, ông Trump quay sang chỉ trích gay gắt. Trong nhiệm kỳ thứ hai, ông tiếp tục công kích ông Powell với nhiều lời lẽ nặng nề.
Chủ tịch Jerome Powell phần lớn giữ im lặng cho đến khi Bộ Tư pháp Mỹ mở cuộc điều tra hình sự liên quan đến lời khai của ông trước Quốc hội về dự án cải tạo trụ sở Fed trị giá hàng tỷ USD. Trước tình hình đó, ông đã lên tiếng bảo vệ nguyên tắc độc lập của ngân hàng trung ương, nhấn mạnh rằng vấn đề cốt lõi là liệu Fed có thể tiếp tục điều hành chính sách dựa trên dữ liệu kinh tế hay bị chi phối bởi áp lực chính trị.
Ông cũng bảo vệ Thống đốc Lisa Cook trong một vụ kiện tại Tòa án Tối cao Mỹ, liên quan đến quyền sa thải quan chức Fed của tổng thống Mỹ.
Ông Powell nhiều lần chia sẻ về con đường sự nghiệp của mình, thừa nhận rằng ông chưa từng nghĩ sẽ theo đuổi lĩnh vực kinh tế. Khi còn trẻ, ông từng cho rằng ngành này quá cứng nhắc và nhàm chán.
Thông điệp mà ông nhấn mạnh nhiều lần trong suốt sự nghiệp là về giá trị của sự chính trực. “Chính trực là vô giá”, ông nói trong một cuộc phỏng vấn năm 2024, “và cuối cùng, đó là điều duy nhất bạn có”.
Vai trò của ông Jerome Powell đã được thể hiện rõ trong giai đoạn khủng hoảng, đặc biệt là thời điểm đại dịch Covid-19 diễn ra. Vào ngày 3/3/2020, khi số ca nhiễm Covid-19 tại Mỹ bắt đầu có dấu hiệu tăng nhanh, ông Jerome Powell đã triệu tập một cuộc họp khẩn cấp - lần đầu tiên kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Fed khi đó đã lập tức cắt giảm lãi suất 0,5 điểm phần trăm.
Ông thừa nhận rằng việc hạ lãi suất không thể làm giảm tốc độ lây nhiễm của dịch bệnh hay khắc phục thực trạng đứt gãy chuỗi cung ứng, nhưng có thể hỗ trợ một số lĩnh vực của nền kinh tế.
Chưa đầy hai tuần sau, Fed tiếp tục tổ chức cuộc họp khẩn cấp thứ hai vào một ngày Chủ nhật, hạ lãi suất thêm 1 điểm phần trăm xuống gần mức 0.
Ông Jerome Powell sau này nhớ lại, nền kinh tế toàn cầu khi đó gần như ngừng đột ngột, các thị trường tài chính quan trọng đứng bên bờ sụp đổ và nguy cơ suy thoái sâu kéo dài hiện hữu rõ rệt. Ông nhấn mạnh rằng trong thời điểm đó, mọi ánh nhìn đều hướng về chính phủ và đặc biệt là Fed như lực lượng phản ứng đầu tiên.
Khi nền kinh tế bắt đầu phục hồi sau đại dịch, dòng tiền kích thích lớn cùng với các đứt gãy chuỗi cung ứng tiếp tục đẩy lạm phát tăng cao. Ban đầu, Fed chần chừ trong việc nâng lãi suất. Ông Powell cho rằng lạm phát chỉ mang tính tạm thời và sẽ giảm khi nền kinh tế trở lại trạng thái bình thường. Tuy nhiên, đến tháng 11/2021, ông thừa nhận đã đến lúc loại bỏ khái niệm tạm thời. Ba tháng sau, Fed bắt đầu nâng lãi suất, nhưng lạm phát vẫn nhanh chóng đạt mức cao nhất trong 40 năm.
Điều này buộc Fed phải hành động mạnh mẽ hơn. Tại hội nghị Jackson Hole năm 2022, ông Jerome Powell cảnh báo rằng người dân và doanh nghiệp sẽ phải chịu một số “nỗi đau” khi chi phí vay vốn tăng lên. Ông nhấn mạnh, đó là cái giá cần thiết để kiểm soát lạm phát, bởi nếu không khôi phục ổn định giá cả, hậu quả sẽ còn nghiêm trọng hơn nhiều.
