Giảm cân vốn đã là một hành trình đầy thử thách. Với nhiều người, giữ được mức cân nặng ổn định sau khi đạt mục tiêu còn khó hơn. Các nghiên cứu trước đây cho thấy hơn một nửa số người giảm cân sẽ tăng cân trở lại trong vòng 2 năm và tới 80% tăng lại cân trong vòng 5 năm.
Chủ đề duy trì cân nặng vì thế ngày càng được quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh các loại thuốc GLP-1 như Wegovy hay Zepbound trở nên phổ biến. Một số nghiên cứu gần đây cho thấy những người ngừng sử dụng nhóm thuốc này có thể tăng lại tới 60% số cân đã giảm chỉ sau một năm.
Theo bác sĩ Marwan El Ghoch, phó giáo sư khoa học thực phẩm tại Đại học Modena và Reggio Emilia (Ý), phần lớn người béo phì sau khi giảm cân ban đầu đều có xu hướng tăng lại một phần hoặc toàn bộ số cân đã mất.
Tình trạng này thường xảy ra trong khoảng 3 - 5 năm sau khi giảm cân, bất kể họ áp dụng phương pháp điều trị nào. Ông cho rằng thách thức lớn nhất trong điều trị béo phì không nằm ở việc giảm cân, mà ở khả năng ngăn cân nặng quay trở lại trong dài hạn.
El Ghoch cũng là đồng tác giả của một nghiên cứu mới đăng trên International Journal of Environmental Research and Public Health. Nghiên cứu cho thấy việc duy trì khoảng 8.500 bước đi mỗi ngày có thể là một cách đơn giản nhưng hiệu quả để giữ cân sau quá trình ăn kiêng.
TĂNG SỐ BƯỚC ĐI ĐỂ GIỮ DÁNG
Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu từ 18 thử nghiệm trước đó trên những người thừa cân hoặc béo phì. Những người tham gia tự ăn kiêng hoặc tham gia các chương trình thay đổi lối sống kết hợp điều chỉnh chế độ ăn và tăng cường vận động, chẳng hạn như đi bộ nhiều hơn và đặt mục tiêu số bước chân mỗi ngày.
Theo bác sĩ Marwan El Ghoch, nhóm nghiên cứu muốn tìm hiểu liệu số bước đi hàng ngày có liên quan đến khả năng duy trì giảm cân hay không. Một trong những lý do là sau khi giảm cân, cơ thể thường xuất hiện hiện tượng thích nghi chuyển hóa, tức quá trình trao đổi chất chậm lại đáng kể vì cơ thể xem việc thiếu calo và sụt cân là mối đe dọa đối với sự sống còn. Điều này khiến cơ thể có xu hướng chống lại việc giảm cân thêm và dễ tăng cân trở lại.
Ông cho rằng việc tăng cường hoạt động thể chất thông qua đi bộ mỗi ngày có thể giúp duy trì cân nặng trong giai đoạn sau của các chương trình quản lý cân nặng. Đồng thời, nhiều người sau khi giảm cân cũng thường quay lại những thói quen cũ như ăn quá nhiều và ít vận động, khiến việc giữ cân trở nên khó khăn hơn.
Kết quả nghiên cứu cho thấy những người tham gia chương trình thay đổi lối sống và tăng số bước đi lên khoảng 8.454 bước mỗi ngày vào cuối quá trình giảm cân đã giảm trung bình 4,39% trọng lượng cơ thể ban đầu.
Khi tiếp tục duy trì khoảng 8.241 bước mỗi ngày, họ vẫn giữ được trung bình 3,28% số cân đã giảm. Trong khi đó, những người chỉ tự ăn kiêng mà không tăng vận động hầu như không giảm được cân.
Theo El Ghoch, phát hiện này cho thấy những người béo phì tham gia chương trình kiểm soát cân nặng nên được khuyến khích tăng dần số bước đi mỗi ngày, hướng tới mốc khoảng 8.500 bước và duy trì mức này trong giai đoạn giữ cân.
Ông nhận định đây là một chiến lược hành vi đơn giản nhưng có thể giúp duy trì giảm cân đáng kể trong dài hạn và hạn chế nguy cơ tăng cân trở lại.
Ông cũng nhấn mạnh rằng các chương trình thay đổi lối sống nên được xem là lựa chọn can thiệp đầu tay vì có thể mang lại mức giảm cân có ý nghĩa lâm sàng, khoảng 4 – 5%, đồng thời giúp duy trì khoảng 3,5% cân nặng đã giảm. Theo ông, bệnh nhân cần được trao đổi rõ ràng về những kỳ vọng và hiệu quả thực tế của các chương trình này trước khi bắt đầu điều trị.
CHIẾN LƯỢC ĐƠN GIẢN VÀ THỰC TẾ
Theo bác sĩ Swapnil Patel, phó chủ tịch Khoa Nội tại Hackensack Meridian Jersey Shore University Medical Center và giảng viên tại Hackensack Meridian School of Medicine ở New Jersey, kết quả nghiên cứu này mang đến một chiến lược đơn giản và thực tế để giúp bệnh nhân duy trì cân nặng sau giảm cân.
Ông cho rằng mục tiêu khoảng 8.500 bước mỗi ngày là một con số cụ thể, dễ áp dụng và có thể được chia sẻ trực tiếp với bệnh nhân như một phần của kế hoạch chăm sóc sức khỏe lâu dài.
Patel nhận định nghiên cứu tiếp tục củng cố vai trò của một lối sống toàn diện. Trong đó chế độ ăn lành mạnh cần đi kèm với hoạt động thể chất đều đặn để tạo ra hiệu quả bền vững.
Theo ông, việc tìm ra các phương pháp giúp duy trì cân nặng sau ăn kiêng ngày càng trở nên quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh nhiều người đang sử dụng các thuốc GLP-1 để giảm cân nhưng có nguy cơ tăng cân trở lại sau khi ngừng thuốc.
Ông cho biết dù GLP-1 mang lại hiệu quả rõ rệt trong giảm cân, nhiều người vẫn gặp khó khăn trong việc giữ kết quả lâu dài. Vì vậy, nghiên cứu này nhấn mạnh giá trị của một phương pháp không dùng thuốc chính là hoạt động thể chất. Nó như một nền tảng quan trọng trong quản lý cân nặng dài hạn, dù được áp dụng độc lập hay kết hợp với thuốc giảm cân.
Bác sĩ Mir Ali, giám đốc y khoa của MemorialCare Surgical Weight Loss Center tại California, cũng cho rằng nghiên cứu cho thấy tầm quan trọng của việc duy trì tập luyện thường xuyên.
Theo ông, các bác sĩ luôn nhấn mạnh với bệnh nhân rằng tập thể dục có thể hỗ trợ quá trình giảm cân và giúp duy trì kết quả, dù yếu tố quyết định lớn nhất vẫn là chế độ ăn uống.
Ali cho biết việc duy trì đều đặn một hình thức vận động không chỉ giúp kiểm soát cân nặng mà còn hỗ trợ bảo toàn khối cơ và hạn chế mất cơ trong quá trình giảm cân. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng với những người đang giảm cân bằng phẫu thuật hoặc các biện pháp can thiệp khác, bởi mất cơ quá nhiều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và khả năng duy trì cân nặng lâu dài.
Với những người làm việc văn phòng hoặc ít vận động và cảm thấy khó đạt mục tiêu 8.500 bước mỗi ngày, Ali khuyên nên chia nhỏ thời gian đi bộ, chẳng hạn tranh thủ đi bộ trước và sau giờ làm việc.
Theo ông, điều quan trọng nhất không phải là đạt đúng con số mỗi ngày mà là duy trì sự đều đặn. Chỉ cần dành tối thiểu khoảng 30 phút vận động mỗi ngày, kể cả chia thành nhiều khoảng thời gian ngắn, cũng đã mang lại lợi ích đáng kể cho sức khỏe và kiểm soát cân nặng.
Ali cũng nhấn mạnh rằng không có một chế độ tập luyện phù hợp với tất cả mọi người vì lịch trình, thể trạng và mức độ vận động của mỗi người đều khác nhau. Điều cần thiết là tìm được một hình thức vận động có thể duy trì lâu dài, và đi bộ là lựa chọn đơn giản nhưng rất hiệu quả nếu được thực hiện đều đặn.