Sau hơn hai năm chật vật vì khủng hoảng niềm tin và quá trình siết chặt hoạt động phân phối, thị trường bảo hiểm Việt Nam đang dần bước vào giai đoạn tái cân bằng.
Tuy nhiên, đà phục hồi không diễn ra đồng đều. Trong khi bảo hiểm phi nhân thọ tăng trưởng mạnh mẽ, mảng bảo hiểm nhân thọ vẫn chưa thể thoát khỏi chu kỳ điều chỉnh kéo dài.
GIÓ XUÔI CHIỀU VỚI BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ
Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng doanh thu phí bảo hiểm toàn thị trường trong 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 117.900 tỷ đồng, tăng 2,2% so với cùng kỳ năm trước.
Riêng trong quý 2, doanh thu phí đạt khoảng 60.400 tỷ đồng, tăng 1,7%. Đáng nói, doanh thu phí từ khối phi nhân thọ đạt khoảng 49.100 tỷ đồng trong nửa đầu năm, tăng tới 13,5% so với cùng kỳ.
Ở chiều chi trả, tổng số tiền bồi thường và giải quyết quyền lợi bảo hiểm trong 6 tháng đầu năm lên tới 52.300 tỷ đồng, tăng 18,2% so với cùng kỳ, cao hơn đáng kể tốc độ tăng doanh thu phí. Điều này cho thấy áp lực bồi thường của các doanh nghiệp bảo hiểm vẫn ở mức lớn, đặc biệt tại các nghiệp vụ có tỷ lệ tổn thất cao.
Dù vậy, quy mô tài chính của toàn ngành tiếp tục mở rộng. Tổng tài sản các doanh nghiệp bảo hiểm ước đạt gần 1,187 triệu tỷ đồng, tăng 10,7%; dự phòng nghiệp vụ tăng 8,7%, trong khi tổng vốn đầu tư trở lại nền kinh tế vượt mốc 1 triệu tỷ đồng, tăng 12,3%.
Đà tăng trưởng của khối phi nhân thọ phản ánh nhu cầu bảo vệ tài sản và sức khỏe tiếp tục gia tăng cùng với quá trình phục hồi của nền kinh tế. Trong đó, bảo hiểm sức khỏe vẫn là nghiệp vụ dẫn dắt khi nhu cầu chăm sóc y tế ngày càng lớn dưới tác động của thu nhập cải thiện và quá trình già hóa dân số.
Bên cạnh đó, nhóm bảo hiểm tài sản - kỹ thuật cũng được hưởng lợi từ việc đẩy mạnh đầu tư công, mở rộng hạ tầng, sự phát triển của bất động sản công nghiệp cũng như làn sóng mở rộng sản xuất của các doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước.
Đối với bảo hiểm xe cơ giới, triển vọng tiếp tục tích cực nhờ thị trường ô tô duy trì tăng trưởng. Trong khi đó, các sản phẩm như bảo hiểm nông nghiệp, bảo hiểm thiên tai hay bảo hiểm tín dụng vẫn còn ở giai đoạn đầu phát triển, được đánh giá là dư địa tăng trưởng mới đối với các doanh nghiệp có năng lực định phí và quản trị rủi ro tốt.
Báo cáo “Triển vọng phân khúc thị trường: Bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam” của AM Best cũng đưa ra góc nhìn khá lạc quan về triển vọng của thị trường phi nhân thọ Việt Nam.
Theo tổ chức này, nền kinh tế đang được hỗ trợ bởi sự phục hồi của xuất khẩu điện tử, dòng vốn FDI tiếp tục tăng và làn sóng đầu tư toàn cầu vào công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI). Những yếu tố này, cùng với việc Chính phủ duy trì đẩy mạnh đầu tư công, sẽ tiếp tục tạo thêm nhu cầu đối với các sản phẩm bảo hiểm thương mại.
AM Best nhận định thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam vẫn là điểm đến hấp dẫn đối với cả các tập đoàn bảo hiểm quốc tế lẫn các định chế tài chính trong nước đang tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.
Tuy nhiên, sự tham gia của nhiều đối thủ cũng khiến áp lực cạnh tranh ngày càng lớn, buộc các doanh nghiệp phải nâng cao kỷ luật khai thác, năng lực thẩm định và quản trị rủi ro.
Theo đánh giá của tổ chức này, sau khi phục hồi mạnh trong năm 2025 nhờ vượt qua tác động của bão Yagi, hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp phi nhân thọ nhiều khả năng sẽ tiếp tục được duy trì trong năm 2026. Lợi nhuận đầu tư ổn định, kết quả khai thác cải thiện cùng điều kiện tái bảo hiểm thuận lợi sẽ là những yếu tố hỗ trợ đáng kể cho toàn ngành.
Đáng chú ý, năng lực tái bảo hiểm trên thị trường quốc tế vẫn ở trạng thái dồi dào, giúp các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam có thêm dư địa tối ưu chương trình tái bảo hiểm, qua đó nâng cao khả năng ứng phó với các rủi ro thiên tai và các sự kiện tổn thất lớn trong những năm tới.
BẢO HIỂM NHÂN THỌ CHƯA THOÁT CHU KỲ ĐIỀU CHỈNH
Trái ngược với bức tranh khởi sắc của khối phi nhân thọ, bảo hiểm nhân thọ vẫn chưa thoát khỏi giai đoạn điều chỉnh kéo dài sau cuộc khủng hoảng niềm tin trên thị trường. Dù tốc độ sụt giảm đã thu hẹp so với giai đoạn đỉnh điểm, doanh thu khai thác mới vẫn tiếp tục đi xuống, cho thấy quá trình phục hồi còn nhiều thách thức.
Số liệu của Cục Thống kê, doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ trong 6 tháng đầu năm 2026 ước đạt 68.800 tỷ đồng, giảm 4,5% so với cùng kỳ năm trước.
Không chỉ doanh thu phí, hoạt động khai thác khách hàng mới cũng tiếp tục suy yếu. Số liệu thống kê sơ bộ từ các doanh nghiệp bảo hiểm cho thấy doanh thu phí khai thác mới toàn thị trường giảm khoảng 16% trong nửa đầu năm.
Đáng chú ý, đà suy giảm còn có xu hướng mạnh hơn trong quý 2 thay vì chững lại như nhiều doanh nghiệp kỳ vọng trước đó. Đây cũng là năm thứ tư liên tiếp doanh thu khai thác mới của khối nhân thọ đi xuống trong nửa đầu năm kể từ sau giai đoạn tăng trưởng cao của năm 2022.
Điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kênh đại lý truyền thống - kênh phân phối đóng góp tỷ trọng doanh thu lớn nhất nhiều năm qua. Riêng trong tháng 6/2026, doanh thu phí khai thác mới qua kênh này giảm tới 50,5% so với cùng kỳ năm trước.
Ở chiều ngược lại, bancassurance tiếp tục là điểm sáng hiếm hoi. Trong 6 tháng đầu năm, doanh thu phí khai thác mới qua kênh ngân hàng tăng 2,4%, từ 4.386 tỷ đồng lên khoảng 4.490 tỷ đồng.
Sự dịch chuyển này cũng tác động đáng kể đến cục diện cạnh tranh trên thị trường. Theo số liệu nửa đầu năm 2026, Bảo Việt Nhân thọ tiếp tục dẫn đầu về doanh thu phí khai thác mới, theo sau là AIA, Dai-ichi Life và Manulife.
Trong nhóm dẫn đầu, Techcom Life là doanh nghiệp duy nhất duy trì doanh thu gần như đi ngang so với cùng kỳ, đạt khoảng 941 tỷ đồng. Lợi thế của doanh nghiệp này đến từ việc gần như toàn bộ doanh thu được tạo ra thông qua hệ sinh thái ngân hàng mẹ Techcombank và kênh bancassurance.
Diễn biến trên cho thấy cán cân phân phối của thị trường bảo hiểm nhân thọ đang thay đổi đáng kể. Nếu như trước đây tăng trưởng chủ yếu dựa vào mạng lưới đại lý, thì hiện nay kênh ngân hàng ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc tìm kiếm khách hàng mới và duy trì doanh số.
Theo nhiều chuyên gia trong ngành, những khó khăn hiện nay phản ánh quá trình tái cấu trúc của thị trường hơn là một chu kỳ suy thoái. Sau giai đoạn tăng trưởng nóng, các doanh nghiệp đang chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng tư vấn, minh bạch thông tin và cải thiện trải nghiệm khách hàng nhằm từng bước khôi phục niềm tin.
Dù vậy, con đường phục hồi của khối nhân thọ được dự báo vẫn còn nhiều trở ngại. Áp lực từ sức mua suy yếu, tỷ lệ đại lý rời bỏ nghề ở mức cao và xu hướng người dân thắt chặt chi tiêu khiến nhu cầu tham gia các hợp đồng bảo hiểm mới chưa thể cải thiện nhanh trong ngắn hạn.
Trong bối cảnh đó, việc cân bằng giữa tăng trưởng và chất lượng khai thác sẽ tiếp tục là bài toán lớn đối với các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ trong thời gian tới.
