Ít có loại trang phục nào thay đổi nhanh như thời trang du lịch. Mỗi bước tiến của ngành giao thông, từ tàu hỏa, tàu biển đến máy bay, đều kéo theo những thay đổi trong cách con người ăn mặc khi lên đường. Theo Smithsonian Institution, lịch sử thời trang luôn phản chiếu những biến chuyển của xã hội. Và thời trang du lịch là một trong những minh chứng rõ nét nhất.
CORSET TỪNG LÀ "DRESS CODE" CỦA NHỮNG CHUYẾN ĐI
Trong thế kỷ 19, du lịch đường dài vẫn là đặc quyền của tầng lớp thượng lưu. Những chuyến nghỉ dưỡng bằng tàu hỏa hay tàu thủy kéo dài nhiều ngày đòi hỏi hành khách mang theo nhiều vali chứa trang phục dành cho từng hoàn cảnh khác nhau, từ dạo phố, dùng bữa đến dự tiệc tối.
Smithsonian cho biết trang phục thời kỳ này chịu ảnh hưởng mạnh của các quy tắc xã hội. Phụ nữ thường mặc váy nhiều lớp, áo corset, găng tay và mũ rộng vành, trong khi nam giới diện suit ba mảnh, áo khoác dài và mũ phớt. Quần áo không chỉ phục vụ việc di chuyển mà còn thể hiện địa vị và sự giàu có của người mặc.
Trong cuốn A Cultural History of Western Fashion, các nhà nghiên cứu Bonnie English và Nazanin Hedayat Munroe cũng nhận định rằng thời trang luôn phản ánh bối cảnh kinh tế, văn hóa và sự phân tầng xã hội của từng giai đoạn lịch sử.
SỰ RA ĐỜI CỦA THỜI TRANG NGHỈ DƯỠNG
Đầu thế kỷ 20, cùng với sự phát triển của các khu nghỉ dưỡng ven biển ở Pháp, Italy và vùng Địa Trung Hải, khái niệm resortwear (thời trang nghỉ dưỡng) bắt đầu xuất hiện.
Theo Caroline Rennolds Milbank, nhà sử học thời trang và tác giả cuốn Resort Fashion: Style in Sun-Drenched Climates, resortwear được tạo ra nhằm đáp ứng nhu cầu của những người dành mùa đông tại các vùng khí hậu ấm. Khác với trang phục thường ngày, các thiết kế này sử dụng chất liệu nhẹ, màu sắc tươi sáng và kiểu dáng thoải mái hơn, phù hợp với các hoạt động ngoài trời như đi dạo, chèo thuyền hay nghỉ dưỡng bên bờ biển.
Milbank cho rằng sự phát triển của resortwear đánh dấu bước chuyển quan trọng khi thời trang bắt đầu ưu tiên trải nghiệm của người mặc, thay vì chỉ chú trọng tính hình thức.
CUỘC CÁCH MẠNG VỀ TRANG PHỤC THOẢI MÁI
Theo Victoria and Albert Museum (V&A) ở London, Gabrielle "Coco" Chanel là một trong những nhà thiết kế góp phần thay đổi cách phụ nữ ăn mặc trong những chuyến đi.
V&A cho biết Chanel đã đưa chất liệu jersey, vốn chủ yếu dùng để may đồ lót nam vào các thiết kế dành cho phụ nữ. Những chiếc váy suông, áo len mềm và quần ống rộng giúp người mặc dễ vận động hơn. Đồng thời giải phóng họ khỏi những bộ corset cứng nhắc vốn thống trị thời trang trước đó.
Các thiết kế của Chanel nhanh chóng được ưa chuộng tại các khu nghỉ dưỡng như Deauville và Biarritz, góp phần định hình phong cách nghỉ dưỡng hiện đại. Theo V&A, triết lý thiết kế của Chanel xoay quanh ba yếu tố: đơn giản, thoải mái và dễ mặc, những giá trị vẫn còn ảnh hưởng đến thời trang đương đại.
KỶ NGUYÊN HÀNG KHÔNG THAY ĐỔI CÁCH CON NGƯỜI ĂN MẶC
Sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, sự phát triển của hàng không thương mại đã mở ra một kỷ nguyên mới cho ngành du lịch.
Theo Valerie Mendes và Amy de la Haye trong cuốn Fashion Since 1900, những năm 1950–1960 được xem là thời kỳ mà việc đi máy bay vẫn mang tính sang trọng. Hành khách thường mặc suit, váy thanh lịch, đi găng tay và đội mũ khi lên máy bay, coi đây là một sự kiện đặc biệt.
Tuy nhiên, từ thập niên 1970, khi giá vé giảm và du lịch đại chúng phát triển mạnh, thời trang sân bay cũng thay đổi theo. Quần jeans, áo thun, áo len mỏng và giày thể thao dần thay thế những bộ trang phục cầu kỳ, phản ánh xu hướng đề cao sự tiện lợi và tính thực dụng.
Theo Smithsonian, sự thay đổi này cũng phản ánh quá trình dân chủ hóa của ngành du lịch, khi máy bay không còn là phương tiện dành riêng cho giới giàu có mà trở thành lựa chọn phổ biến của hàng triệu người trên thế giới.
THỜI TRANG ĐA NĂNG LÊN NGÔI
Từ khoảng năm 2010, khi du lịch trải nghiệm, hàng không giá rẻ và xu hướng làm việc từ xa phát triển mạnh, thời trang du lịch bắt đầu ưu tiên sự linh hoạt hơn là những quy tắc ăn mặc cứng nhắc.
Theo Vogue, các bộ sưu tập resort ngày nay không còn chỉ phục vụ những kỳ nghỉ của giới thượng lưu mà được thiết kế để mặc quanh năm, với kiểu dáng tối giản, dễ phối và phù hợp nhiều hoàn cảnh. Trong giai đoạn này, athleisure ( xu hướng kết hợp giữa trang phục thể thao và thời trang thường ngày) cũng phát triển mạnh, đưa sneaker, legging, áo hoodie hay áo khoác nhẹ trở thành những món đồ quen thuộc trong hành lý của nhiều du khách.
Trong khi đó, Condé Nast Traveler cho rằng những chuyến đi đang ảnh hưởng ngày càng rõ đến cách mọi người xây dựng tủ đồ. Thay vì mang theo nhiều bộ quần áo cho từng hoạt động, du khách hiện đại ưu tiên những thiết kế đa năng có thể mặc từ sân bay, khách sạn đến nhà hàng hoặc các điểm tham quan.
Song song với sự thay đổi về phong cách là bước tiến của công nghệ dệt may. Các chất liệu chống nhăn, nhanh khô, co giãn bốn chiều, chống tia UV hay khử mùi ngày càng được ứng dụng rộng rãi, giúp trang phục du lịch nhẹ hơn, bền hơn và đáp ứng nhu cầu di chuyển liên tục.
XU HƯỚNG THỜI TRANG BỀN VỮNG
Khoảng từ năm 2020, cùng với sự lan tỏa của lối sống tối giản và nhận thức về môi trường, thời trang du lịch tiếp tục chuyển dịch theo hướng bền vững.
Theo các tài liệu được Smithsonian Libraries lưu trữ, tính bền vững đang trở thành một trong những ưu tiên của ngành thời trang toàn cầu. Các thương hiệu ngày càng chú trọng sử dụng vật liệu tái chế, sợi hữu cơ và quy trình sản xuất thân thiện với môi trường, đồng thời phát triển những thiết kế có tuổi thọ cao và có thể sử dụng trong nhiều hoàn cảnh.
Trong bối cảnh đó, capsule wardrobe (tủ đồ tối giản) trở thành xu hướng được nhiều tín đồ du lịch lựa chọn. Khái niệm này được Susie Faux, chủ cửa hàng thời trang Wardrobe ở London, giới thiệu từ những năm 1970 và được nhà thiết kế Donna Karan phổ biến rộng rãi hơn vào năm 1985 với bộ sưu tập Seven Easy Pieces. Tuy nhiên, phải đến cuối thập niên 2010 và đầu những năm 2020, capsule wardrobe mới thực sự bùng nổ nhờ phong trào sống tối giản và thời trang bền vững.
Ngày nay, nhiều du khách lựa chọn mang theo số lượng quần áo ít hơn nhưng có thể phối thành nhiều phong cách khác nhau. Cách chuẩn bị hành lý này không chỉ giúp giảm trọng lượng vali mà còn hạn chế tiêu dùng không cần thiết, phù hợp với xu hướng du lịch có trách nhiệm.
Hơn một thế kỷ qua, thời trang du lịch đã chuyển mình từ biểu tượng của địa vị xã hội thành người bạn đồng hành của những trải nghiệm. Từ các bộ lễ phục cầu kỳ trên tàu biển đến trang phục đa năng của những "công dân toàn cầu", sự thay đổi ấy phản ánh cách con người thích nghi với những phương thức di chuyển mới, công nghệ mới và quan niệm sống mới.
Dù xu hướng có tiếp tục thay đổi, một điều gần như không đổi là trang phục du lịch luôn hướng đến việc giúp con người tự tin, thoải mái và sẵn sàng khám phá thế giới.