Chia sẻ trong cuộc phỏng vấn mới đây trên đài CNBC, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer tuyên bố Tổng thống Donald Trump có thể sẽ áp mức thuế 100% đối với hàng hóa Trung Quốc vào ngày 1/11 hoặc sớm hơn, tùy thuộc vào bước đi tiếp theo của Bắc Kinh trong tranh chấp liên quan đến đất hiếm.
“Chúng ta không thể để Trung Quốc duy trì cơ chế mà họ có quyền phủ quyết chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu. Đang có rất nhiều điều phụ thuộc vào hành động tiếp theo của Trung Quốc. Chính họ là bên đã lựa chọn làm leo thang căng thẳng ở mức độ nghiêm trọng như thế này”, ông Greer nhấn mạnh.
Vào tuần trước, căng thẳng thương mại giữa hai nước bắt đầu “dậy sóng” trở lại khi Trung Quốc tuyên bố áp siết chặt xuất khẩu đất hiếm, một quyết định được giới quan sát cho là có thể gây gián đoạn đến hàng loạt ngành công nghiệp quốc phòng, công nghệ, bán dẫn và ô tô của Mỹ.
Đất hiếm là nhóm khoáng sản thiết yếu dùng để sản xuất nam châm, linh kiện quan trọng trong vũ khí, xe điện, chip bán dẫn và nhiều thiết bị công nghệ cao khác. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Trung Quốc kiểm soát khoảng 60% khai thác và hơn 90% công suất tinh luyện đất hiếm toàn cầu. Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS) tiết lộ, Mỹ hiện phụ thuộc vào Trung Quốc cho khoảng 70% nhu cầu nhập khẩu đất hiếm.
Đáp lại, ông Trump đe dọa áp thuế quy mô lớn có thể khiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới gần như tê liệt. Tuy nhiên, đầu tuần này, Tổng thống Mỹ dường như đã hạ giọng khi nói rằng mọi chuyện rồi sẽ ổn với Trung Quốc.
Những diễn biến mới này xuất hiện ngay trước thềm cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) sẽ diễn ra cuối tháng này tại Seoul, Hàn Quốc.
Phía Nhà Trắng khẳng định kế hoạch gặp gỡ giữa hai nhà lãnh đạo vẫn được giữ nguyên, song lưu ý rằng điều này có thể thay đổi tùy theo tình hình “Liệu cuộc gặp có diễn ra hay không, tôi không muốn nói trước cho cả hai phía. Nhưng tôi nghĩ rằng, khi có cơ hội, việc đối thoại vẫn là điều nên làm”, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer lưu ý.
Theo ông Greer, các quan chức cấp cao của Mỹ và Trung Quốc vẫn đang trao đổi về tranh chấp đất hiếm, với cuộc thảo luận gần nhất diễn ra hôm thứ Hai tại Washington. “Chúng tôi tin rằng có thể tìm được hướng giải quyết”, ông nói.
Thị trường chứng khoán Mỹ đã mất khoảng 2.000 tỷ USD giá trị trong cuối tuần qua sau khi ông Trump đe dọa áp thuế 100% đối với Trung Quốc. Dù Nhà Trắng theo dõi sát diễn biến thị trường, ông Greer khẳng định chính quyền tập trung vào mục tiêu tăng trưởng dài hạn - bao gồm đưa chuỗi cung ứng trở lại Mỹ và giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.
“Chúng tôi muốn đảm bảo thị trường phản ứng dựa trên thông tin đúng đắn. Tuần này, các nhà đầu tư đã bình tĩnh hơn khi nhận ra rằng Tổng thống và đội ngũ của ông thực sự muốn hợp tác với Trung Quốc”, ông Greer chia sẻ.
Cũng trong cùng ngày 14/10, Tổng thống Trump lại bất ngờ đề cập đến khả năng xem xét chấm dứt kinh doanh với Trung Quốc trong lĩnh vực dầu ăn để trả đũa việc Bắc Kinh ngừng mua đậu nành Mỹ.
Kim ngạch xuất khẩu dầu ăn của Trung Quốc đã đạt mức cao kỷ lục trong năm 2024. Đáng chú ý, Mỹ là thị trường nhập khẩu lớn nhất, chiếm tới 43%.
“Trung Quốc đang thực hiện một hành động thù địch về kinh tế khi cố tình không mua đậu nành, từ đó gây khó khăn cho nông dân Mỹ”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social. Ông cho biết việc dừng hợp tác thương mại với Trung Quốc về dầu ăn và các mặt hàng khác là một trong những biện pháp trừng phạt mà ông đang cân nhắc.
“Ví dụ, chúng ta hoàn toàn có thể tự sản xuất dầu ăn, không cần mua từ Trung Quốc”, ông Trump viết thêm.
Trung Quốc từ lâu đã là khách hàng lớn nhất của đậu nành Mỹ, nhập khẩu khoảng 27 triệu tấn trong năm 2024, trị giá gần 12,8 tỷ USD. Tuy nhiên, giữa lúc chiến tranh thương mại với Washington leo thang, Bắc Kinh chưa mua bất kỳ hạt đậu nành nào từ Mỹ kể từ tháng 5/2025.
Với hàng loạt hàng rào thuế quan khiến đậu nành Mỹ trở nên đắt đỏ hơn, Trung Quốc chủ động chuyển sang mua hàng từ Nam Mỹ. Một trong những nhà cung cấp mới là Argentina, quốc gia vừa quyết định đình chỉ thuế xuất khẩu ngay trong cùng ngày Mỹ tuyên bố hỗ trợ nền kinh tế nước này bằng gói hoán đổi tiền tệ (currency swap) trị giá 20 tỷ USD.
Tổng thống Argentina Javier Milei đã có chuyến thăm Nhà Trắng và gặp ông Trump vào 14/10, chỉ vài giờ trước khi nhà lãnh đạo Mỹ đưa ra tuyên bố cứng rắn mới nhất nhằm vào Trung Quốc.
Bài đăng của ông Trump được xem là động thái mới nhất trong chuỗi phát biểu chỉ trích Trung Quốc thời gian gần đây, làm dấy lên nghi ngờ về tiến trình đàm phán thương mại giữa hai nước.
