Tết Nguyên đán từ lâu đã là dịp sum họp thiêng liêng, là khoảnh khắc mỗi gia đình cùng quây quần bên nhau để nhìn lại một năm đã qua và mở lòng đón chào năm mới với nhiều kỳ vọng tốt đẹp.
Thế nhưng, đối với người mắc đái tháo đường, những ngày Tết đôi khi lại đi kèm với không ít trăn trở. Giữa mâm cỗ truyền thống phong phú, câu hỏi thường trực là liệu có thể thưởng thức bánh chưng, bánh tét hay không và nếu có thì nên ăn thế nào để vẫn giữ được sự an toàn cho sức khỏe. Nỗi lo tăng đường huyết sau ăn, lo ngại ảnh hưởng đến quá trình điều trị khiến nhiều người băn khoăn, thậm chí tự hạn chế quá mức.
Trên thực tế, người bệnh đái tháo đường không bắt buộc phải kiêng hoàn toàn bánh chưng hay bánh tét. Điều quan trọng nằm ở sự hiểu biết về đặc điểm của thực phẩm, khả năng đáp ứng của cơ thể và cách lựa chọn khẩu phần phù hợp.
Bánh chưng, bánh tét chủ yếu được làm từ gạo nếp (loại tinh bột có chỉ số đường huyết tương đối cao) kết hợp với nhân đậu xanh và thịt. Vì vậy, việc sử dụng cần có sự tính toán để tránh làm tăng đường huyết quá nhanh sau ăn.
Theo ThS.BS. Nguyễn Giang Nam, Khoa Điều trị ban ngày Bệnh viện Nội tiết Trung ương, việc thưởng thức bánh nên được thực hiện trong bữa chính thay vì ăn khi đang đói hoặc dùng như một bữa phụ giàu tinh bột.
Khẩu phần cũng cần được kiểm soát hợp lý, mỗi lần chỉ nên dùng khoảng 50 - 70 gram, tương đương 1/8 chiếc bánh chưng hoặc 1 khoanh bánh tét nhỏ. Nếu đường huyết đang ổn định, có thể sử dụng 1 - 2 lần trong ngày.
Bên cạnh đó, sự kết hợp thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế tăng đường huyết sau ăn. Bánh chưng, bánh tét nên dùng cùng nhiều rau xanh, thịt nạc và các món canh thanh đạm để giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường.
Đồng thời, cần hạn chế ăn kèm với thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa, món quá mặn, nước ngọt hoặc rượu bia. Cách ăn cũng ảnh hưởng đáng kể đến mức tăng đường máu. Người bệnh cần ăn chậm, nhai kỹ giúp cơ thể hấp thu đường từ từ hơn, hạn chế tình trạng tăng đường máu nhanh sau bữa ăn.
Sau khi ăn, vận động nhẹ nhàng như đi bộ khoảng 15 - 20 phút, thực hiện sau bữa ăn từ 30 - 60 phút, có thể hỗ trợ kiểm soát đường máu hiệu quả hơn. Sự kết hợp giữa chế độ ăn hợp lý và vận động phù hợp chính là chìa khóa giúp duy trì sự ổn định trong những ngày Tết nhiều thay đổi về sinh hoạt.
Kiểm soát tốt đái tháo đường không chỉ đơn thuần nhằm đạt được những con số mục tiêu trên xét nghiệm. Quan trọng hơn, đó là nền tảng để duy trì chất lượng cuộc sống lâu dài, giảm nguy cơ biến chứng và bảo toàn thể lực. Khi đường huyết được kiểm soát ổn định, người bệnh có thể tiếp tục lao động, sinh hoạt bình thường và tận hưởng trọn vẹn những khoảnh khắc ý nghĩa bên gia đình.
Điều trị đúng cách không làm mất đi niềm vui cuộc sống cũng không đồng nghĩa với sự kiêng khem khắc nghiệt. Ngược lại, điều trị đúng giúp người bệnh duy trì sự chủ động và tự do trong sinh hoạt lâu dài hơn.