Khi cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục thúc đẩy thị trường chứng khoán Nhật Bản bước sang năm tăng trưởng thứ tư liên tiếp, nhiều nhà đầu tư trẻ được hưởng lợi lớn từ làn sóng này và bắt đầu công khai thể hiện sự giàu có của mình.
Chỉ số chuẩn Nikkei 225 đã tăng hơn 30% từ đầu năm đến nay. Trong số những người chiến thắng có rất nhiều nhà đầu tư lần đầu tham gia thị trường nhờ tận dụng chương trình tiết kiệm miễn thuế được Chính phủ Nhật Bản cải tổ.
Giờ đây, nhiều người thuộc thế hệ Gen Z đang sử dụng khoản lợi nhuận từ chứng khoán để mua sắm các mặt hàng xa xỉ như trang sức hay xe thể thao đắt tiền, phản ánh xu hướng ngày càng gia tăng của việc tiêu dùng phô trương. Tuy nhiên, làn sóng mua sắm này không chỉ mang lại tín hiệu tích cực cho ngành bán lẻ mà còn cho thấy khoảng cách giàu nghèo trong xã hội Nhật Bản đang ngày càng sâu sắc.
Trong khi đà tăng của thị trường chứng khoán tạo ra một tầng lớp "người giàu mới", thì những người sở hữu ít tài sản lại càng bị bỏ lại phía sau. Điều này hình thành một thế hệ mới gồm những người có tài sản và những người không có tài sản, đồng thời phơi bày sự phục hồi kinh tế ngày càng mất cân bằng của Nhật Bản.
"Nếu đầu tư đúng vào thị trường, bất kỳ ai cũng có thể trở nên giàu có một cách thoải mái", anh Taisei Tateno, doanh nhân 27 tuổi, chia sẻ. Hai năm trước, anh bán công ty hoạt hình của mình với giá lên tới hàng trăm triệu yên và đem phần lớn số tiền thu được đầu tư vào chứng khoán. Đà tăng của thị trường đã giúp khối tài sản của anh tăng mạnh, và gần đây anh đã mua một chiếc Porsche trị giá khoảng 20 triệu yên (123.000 USD), gấp 5 lần mức lương khởi điểm trung bình một năm của sinh viên mới tốt nghiệp đại học tại Tokyo.
"Kể từ khi khởi nghiệp năm 19 tuổi, tôi luôn mơ ước có thể sống xa hoa", Tateno nói. Anh cho biết mình xuất thân trong một gia đình bình thường nhưng luôn khao khát trở nên giàu có và được truyền cảm hứng từ những tỷ phú tự thân như Masayoshi Son, nhà sáng lập SoftBank Group.
GIỚI TRẺ GIÀU LÊN NHỜ CHỨNG KHOÁN
Anh Taisei Tateno là một trong nhóm những người trẻ sở hữu nhiều tài sản, có thu nhập khả dụng tăng mạnh nhờ giá cổ phiếu liên tục đi lên.
Theo các nhà phân tích của SMBC Nikko Securities, trong ba năm qua, khoản lợi nhuận chưa hiện thực hóa từ cổ phiếu của các hộ gia đình Nhật Bản đã tăng khoảng 150.000 tỷ yên sau khi điều chỉnh theo lạm phát.
Nếu các thế hệ lớn tuổi chủ yếu chọn tái đầu tư hoặc tiết kiệm, thì các nhà đầu tư trẻ lại sẵn sàng chi tiêu khoản tiền kiếm được.
Khảo sát do SMBC Nikko thực hiện vào cuối tháng 5 cho thấy 35% nhà đầu tư trong độ tuổi từ 20 đến 29 cho biết đã hoặc dự định sử dụng lợi nhuận từ chứng khoán để mua hàng xa xỉ, ví dụ như quần áo, phụ kiện thời trang, giải trí và du lịch. Đây là tỷ lệ cao nhất trong tất cả các nhóm tuổi.
Các nhà bán lẻ cũng đang nhanh chóng điều chỉnh chiến lược để đón làn sóng khách hàng trẻ tuổi.
Công ty trang sức Happiness and D có trụ sở tại Tokyo đã ra mắt thương hiệu mới mang tên No. vào năm 2024 và tiếp tục mở rộng danh mục sản phẩm trong năm nay sau khi nhận thấy lượng khách hàng trẻ tăng lên rõ rệt. Khác với thương hiệu chủ chốt AbHeri vốn theo đuổi phong cách tinh tế, No. tập trung vào các thiết kế nổi bật như dây chuyền mặt lớn hay nhẫn bản to đính kim cương. Giá sản phẩm dao động từ khoảng 20.000 yên đến hơn 2 triệu yên.
"Thời của tôi, sẽ không ai nghĩ đến chuyện một nhân viên văn phòng trẻ đeo dây chuyền vàng đi làm. Nhưng hiện nay điều đó ngày càng phổ biến", Satoshi Maehara, Chủ tịch Happiness and D, đồng thời là cựu nhân viên ngân hàng ngoài 50 tuổi, cho biết.
"Rõ ràng người trẻ hiện có nhiều tiền hơn để chiều chuộng bản thân và cũng cảm thấy thoải mái hơn khi thể hiện điều đó", ông nhận xét.
Xu hướng mua sắm hàng hiệu càng được khuếch đại nhờ mạng xã hội, khi việc công khai thể hiện sự giàu có đang dần trở thành "đồng tiền xã hội" trong bối cảnh chi phí sinh hoạt không ngừng tăng.
"Có thể nói mạng xã hội hiện là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến giới trẻ", Keitaro Takada, Giám đốc công ty tiếp thị mạng xã hội Resource Creation, nhận định. Doanh nhân 40 tuổi này thường xuyên xuất hiện trên TikTok và Instagram trong trang phục hàng hiệu để quảng bá thương hiệu của mình tới hơn 60.000 người theo dõi.
Trong một cuộc phỏng vấn tại Tokyo vào tháng 6, ông Takada đeo trang sức Cartier, mang giày Jimmy Choo và mặc quần da của Yves Saint Laurent. "Quan điểm của giới trẻ về tiền bạc, cách chi tiêu cũng như những thông tin về đầu tư, dù tích cực hay tiêu cực, phần lớn đều đến từ mạng xã hội", ông Takada chỉ ra. Ông thậm chí còn hỗ trợ nhân viên chi phí mua sắm thời trang và làm đẹp để họ luôn xuất hiện với hình ảnh thời thượng.
PHÂN HOÁ GIÀU NGHÈO CÀNG TRỞ NÊN NGHIÊM TRỌNG
Đối với những người không được hưởng lợi từ làn sóng bùng nổ tài sản vừa qua, đặc biệt là lao động thu nhập thấp không đủ khả năng đầu tư hoặc thiếu kiến thức tài chính, làn sóng tiêu dùng phô trương chỉ càng làm nổi bật khoảng cách giữa họ với những người giàu có hơn.
Mặc dù tiền lương tại Nhật Bản đang tăng ổn định lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ, nhưng lạm phát và chi phí vay vốn tăng cao khiến những người chỉ sống dựa vào tiền lương hầu như không cảm thấy cuộc sống khá hơn.
"Sự phân hóa kinh tế chắc chắn đang trở nên nghiêm trọng hơn. “Có những người đang thực sự nhanh chóng giàu lên khi khối tài sản của họ gia tăng giá trị, trong khi nhiều bạn trẻ khác vẫn quay cuồng với việc trả tiền thuê nhà và lo đủ bữa ăn hàng ngày”, ông Katsuhide Takahashi, chuyên gia tư vấn quản lý tài sản và là nhà sáng lập công ty tư vấn tài chính Malibu Japan, nhận xét.
Diễn biến phân hóa này được thể hiện rõ trong cuộc khảo sát của công ty thẻ tín dụng JCB hồi tháng 1.
Trong khi 38% người ở độ tuổi 20 cho biết đã tăng chi tiêu cho hàng xa xỉ trong hai năm qua, thì cứ ba người lại có một người ưu tiên tiết kiệm tối đa.
Bất bình đẳng đang trở thành thách thức trên quy mô toàn xã hội tại Nhật Bản khi lãi suất và lạm phát làm thay đổi bức tranh kinh tế. Theo phân tích của Nomura Securities, khoảng cách tài sản giữa 20% người dưới 30 tuổi giàu nhất và 20% nghèo nhất đã tăng thêm khoảng 13 triệu yên trong 10 năm qua, mức tăng lớn nhất trong tất cả các nhóm tuổi.
Nghiên cứu cũng cho thấy xu hướng người trẻ chuyển việc thường xuyên hơn trong thời gian gần đây đã góp phần làm gia tăng khoảng cách thu nhập. Ngay cả với những người sở hữu nhiều tài sản, làn sóng mua sắm hàng hiệu cũng đang che giấu một thực tế khác là nỗi bất an về kinh tế.
Đối với nhiều người trẻ, việc tiêu dùng giờ đây giống như một cách để tạo cảm giác thịnh vượng hơn là bằng chứng cho sự giàu có thực sự. Họ muốn tận hưởng khi thị trường chứng khoán bứt phá, nhưng giá nhà leo thang và những bất ổn kinh tế vĩ mô vẫn khiến họ không cảm thấy an toàn.
"Tôi từng nghĩ rằng chỉ cần sở hữu vài trăm triệu yên là mình sẽ cảm thấy giàu có. Nhưng thực tế hoàn toàn không phải vậy", anh Taisei Tateno chia sẻ.
Dù đã sở hữu chiếc siêu xe đắt tiền, anh thừa nhận vẫn mình không đủ khả năng mua một bất động sản tử tế tại Tokyo. Trong vài năm gần đây, giá căn hộ tại trung tâm Tokyo đã tăng mạnh. Chỉ riêng tháng 5, giá trung bình của một căn hộ mới đã tăng khoảng 14%, lên 106,6 triệu yên.
"Những căn nhà mà tôi thực sự muốn mua đều vượt quá khả năng tài chính của mình. Vẫn còn rất nhiều thứ tôi muốn làm và muốn mua nhưng chưa đủ tiền. Vì vậy, tôi không xem mình là người giàu”, anh Tateno bày tỏ.
Theo các chuyên gia, suy nghĩ của Tateno phản ánh bản chất khá mong manh của thực trạng giàu có mới trong giới đầu tư trẻ. Mặc dù họ có thể chi tiền cho những món hàng đắt đỏ, nhưng các khoản đầu tư dài hạn như mua nhà vẫn nằm ngoài tầm với của nhiều người.
"Khoản tiền dư mà các thế hệ trước thường dùng để mua nhà hoặc đầu tư cho tương lai giờ đây lại được chi vào túi xách Louis Vuitton hay những chiếc xe sang. Đó là sự khác biệt so với thời kỳ bong bóng kinh tế, khi cả xã hội đều tin rằng tương lai sẽ ngày càng tốt đẹp hơn. Hiện nay, tâm lý lạc quan đã giảm đi đáng kể khi lãi suất tăng và căng thẳng địa chính trị phủ bóng lên triển vọng kinh tế, chuyên gia Takahashi nhận xét và cảnh báo thêm rằng nếu thị trường bất ngờ lao dốc và toàn bộ khoản lợi nhuận này bốc hơi, những người trẻ đó sẽ rơi vào tình thế vô cùng khó khăn.