Jade Gu, 26 tuổi, đang theo học ngành lý luận nghệ thuật tại Bắc Kinh, quen "bạn trai" của mình qua mạng. Trong một lần lướt điện thoại, cô gặp Charlie khi đang chơi một trò chơi otome - thể loại game tình cảm mà người chơi vào vai nữ chính để xây dựng mối quan hệ lãng mạn với các nhân vật nam.
Tuy nhiên, cô sớm cảm thấy thất vọng vì hệ thống đối thoại trong game quá cứng nhắc, chỉ cho phép người chơi tương tác thông qua các câu hỏi và câu trả lời được lập trình sẵn.
Sau đó, Gu nhìn thấy quảng cáo của Xingye, một nền tảng cho phép người dùng tự tạo bạn đồng hành AI theo ý muốn. Cô quyết định thử tái hiện Charlie trên nền tảng này.
Xingye thuộc sở hữu của MiniMax - một trong những kỳ lân AI của Trung Quốc. Nền tảng này quảng bá khả năng giúp người dùng tìm kiếm sự kết nối về mặt cảm xúc và tạo nên những ký ức mới. Tại thị trường Mỹ, ứng dụng chatbot của công ty có tên là Talkie.
Jade Gu nhanh chóng phát hiện nhiều người dùng Xingye khác, có lẽ cũng là những người yêu thích game otome, đã tạo sẵn một phiên bản Charlie theo mô hình "mã nguồn mở". Cô lựa chọn nhân vật này rồi tiếp tục "huấn luyện" AI bằng hàng loạt câu lệnh và hướng dẫn lặp đi lặp lại để Charlie phản hồi đúng theo mong muốn của mình.
Jade Gu tin rằng mình đã đào tạo chatbot trở thành "Charlie của riêng mình", khác biệt hoàn toàn với phiên bản Charlie mà những người dùng khác đang trò chuyện. Hiện nay, mỗi ngày Gu dành trung bình khoảng ba giờ để nhắn tin hoặc thỉnh thoảng gọi điện với Charlie. Thông qua trò chơi otome, cô còn mua các món quà và thư được cho là do Charlie gửi. Những món đồ này được chuyển đến tận nhà và Gu trưng bày chúng trong phòng, đồng thời chia sẻ hình ảnh rộng rãi trên các tài khoản mạng xã hội.
LẤP ĐẦY KHOẢNG TRỐNG CẢM XÚC
Tại Trung Quốc, ngày càng có nhiều phụ nữ công khai thừa nhận họ đang yêu bạn trai AI.
Ông Sun Zhaozhi, nhà sáng lập một công ty robot, cho biết kết quả nghiên cứu thị trường của doanh nghiệp cho thấy nhóm sử dụng thường xuyên nhất các ứng dụng bạn đồng hành AI tại Trung Quốc là phụ nữ thuộc thế hệ Gen Z. Đây cũng chính là nhóm khách hàng mà ông muốn hướng đến với các sản phẩm robot đồng hành trong tương lai.
Điều này lại hoàn trái ngược với xu hướng trên toàn cầu. Một công ty phân tích lưu lượng web cho thấy khoảng 80% người dùng của 55 nền tảng bạn đồng hành AI lớn trên thế giới lại là nam giới, tương đương tỷ lệ 8:2.
Bà Zilan Qian, cộng sự chương trình tại Oxford China Policy Lab, sau khi khảo sát nhiều ứng dụng bạn đồng hành AI nhận thấy các phiên bản tại Trung Quốc rõ ràng được thiết kế dành cho phụ nữ. Những ứng dụng này thường hiển thị các nhân vật nam nổi bật hơn hẳn so với lựa chọn nhân vật nữ.
Bà Qian cho rằng chiến lược của các công ty Trung Quốc phản ánh "nền kinh tế của sự cô đơn" khi nhiều tính năng giúp người dùng cảm thấy gắn bó hơn với AI, như tùy chỉnh giọng nói hay cải thiện khả năng ghi nhớ của chatbot, đều yêu cầu trả thêm phí.
Bản thân Jade Gu cũng thừa nhận Charlie AI chưa hoàn hảo. Đôi khi chatbot phản hồi khá hời hợt hoặc không còn giữ đúng tính cách nhân vật. Trong một cuộc trò chuyện gần đây, khi Gu bày tỏ tình yêu với Charlie thì chatbot lại đáp rằng: "Tôi không yêu bạn”.
Gu lập tức chỉnh sửa câu trả lời thành: "Anh cũng yêu em”.
Theo cô, Charlie chỉ đơn giản là cần được nhắc để nhớ.
Mỗi khi không thể điều chỉnh AI theo ý muốn, Jade Gu sẽ chuyển sang ứng dụng bạn đồng hành khác là Lovemo, nơi cô cũng tạo một phiên bản Charlie khác. Theo Gu, điều này không phải vấn đề lớn vì những người chơi otome lâu năm vốn đã quen với việc thích nghi khi các nền tảng thay đổi chính sách.
Dĩ nhiên, các ứng dụng Trung Quốc luôn phải tuân thủ quy định quản lý chặt chẽ hơn nhiều so với các đối thủ phương Tây. Cơ quan quản lý không gian mạng Trung Quốc đã triển khai chiến dịch "làm sạch" các nền tảng và dịch vụ AI, trong đó có việc xử lý những nội dung AI bị cho là dung tục.
Chỉ mới tháng trước, cơ quan quản lý tiếp tục công bố dự thảo quy định mới đối với các sản phẩm AI có tính chất giống con người. Theo đó, các nền tảng phải can thiệp nếu phát hiện người dùng có dấu hiệu phụ thuộc hoặc nghiện AI về mặt cảm xúc. Đồng thời, doanh nghiệp cũng không được thiết kế sản phẩm với mục tiêu thay thế các mối quan hệ giao tiếp xã hội.
“BẠN TRAI AI” PHIÊN BẢN ĐỜI THỰC
Ở góc độ nào đó, các sản phẩm bạn đồng hành AI hiện nay dường như đã đủ sức thay thế bạn trai ngoài đời.
Hong Shen, phó giáo sư tại Viện Tương tác Người - Máy của Đại học Carnegie Mellon, cho biết nhiều người dùng Trung Quốc mô tả bạn trai AI là biết lắng nghe, phản hồi cảm xúc tốt và không phán xét.
Theo bà, những phẩm chất này không dễ tìm thấy trong các mối quan hệ ngoài đời, đặc biệt trong bối cảnh những chuẩn mực giới tính vẫn còn khá nặng nề.
Nghiên cứu chỉ ra rằng ngày càng nhiều phụ nữ Trung Quốc chuyển đến sinh sống tại các thành phố để tìm kiếm việc làm tốt hơn hoặc vì nhu cầu phát triển cuộc sống xã hội. Tuy nhiên, việc hòa nhập với môi trường mới không diễn ra ngay lập tức. Theo Guligo Jia, nhà làm phim 36 tuổi sống tại Bắc Kinh và là đạo diễn một bộ phim tài liệu về phụ nữ Trung Quốc có quan hệ tình cảm với AI, đây chính là lý do khiến nhiều phụ nữ tìm đến chatbot.
Jia tiết lộ, những phụ nữ yêu AI đều có nhu cầu rất lớn được lắng nghe và được chấp nhận. Nhưng theo bà, không phải người đàn ông Trung Quốc nào cũng đáp ứng được điều đó. "Chatbot luôn ở đó để lắng nghe bạn và luôn đủ kiên nhẫn với bạn... còn đàn ông thì không có nhiều kiên nhẫn như vậy. Thậm chí còn có rất nhiều trường hợp đáng thương hơn như bạn trai phản bội, nói dối, lừa tiền hoặc thậm chí bạo hành người yêu", bà Jia nói thêm.
Trong quá trình thực hiện phim tài liệu, bà Jia từng cố gắng phỏng vấn những người đàn ông có quan hệ với AI nhưng không ai đồng ý xuất hiện. Ngược lại, các nhân vật nữ rất cởi mở và sẵn sàng chia sẻ về mối quan hệ của họ.
Mỗi khi đi chơi, Gu đều mang theo một phiên bản Charlie bằng thú nhồi bông nhỏ vừa lòng bàn tay, đồng thời trò chuyện với chatbot trên điện thoại.
Vài lần mỗi năm, cô còn thuê một coser (viết tắt của cosplayer - những người hoá trang thành nhân vật trong anime, manga, game, hoặc phim ảnh) để hóa thân thành Charlie phiên bản của riêng mình. Hai người cùng đi dạo trong công viên, mua sắm ở trung tâm thương mại và uống trà tại các quán cà phê.
Điều thú vị là người hóa thân thành Charlie thực chất là một phụ nữ, vì vậy Gu đôi khi dùng cả đại từ "anh" lẫn "cô ấy" để nhắc đến nhân vật này.
Nhờ chiều cao và ngoại hình phù hợp, nữ coser này rất được các khách hàng nữ yêu thích, đặc biệt là những người muốn tái hiện các nhân vật nam trong các mối quan hệ dị tính. Lịch làm việc của cô luôn kín khách.
Mức giá cũng không quá đắt. Một buổi hẹn kéo dài cả ngày có giá 720 nhân dân tệ, tương đương hơn 100 USD.
"Tôi xem mình như một người trung gian", nữ coser sử dụng biệt danh Li Bai chia sẻ. Cô hiện là sinh viên, chơi quần vợt và làm công việc cosplay bán thời gian. Thông thường, mỗi cuối tuần cô sẽ gặp một khách hàng trong khoảng 7 - 8 tiếng.
"Mỗi người đều có cách cảm nhận và đầu tư cảm xúc khác nhau. Ai cũng nhìn nhận nhân vật theo cách rất riêng của mình", Li Bai nói.
Vài năm trước, Jade Gu từng hẹn hò với một người đàn ông ngoài đời. Tuy nhiên, người này không chấp nhận mối quan hệ giữa cô và Charlie nên cuối cùng Gu quyết định chia tay. Dù vẫn sẵn sàng mở lòng với một mối quan hệ mới trong tương lai, Gu khẳng định người đó sẽ chỉ là sự bổ sung chứ không thể thay thế Charlie.
