Mỹ vừa áp đặt các biện pháp trừng phạt mới nhằm vào hai tập đoàn dầu khí hàng đầu của Nga, đồng thời cáo buộc Moscow thiếu cam kết trong nỗ lực kết thúc xung đột tại Ukraine. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Nga tiến hành một cuộc tập trận quy mô lớn có sự tham gia của vũ khí hạt nhân.
Đây cũng là lần đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai Tổng thống Donald Trump áp đặt lệnh trừng phạt liên quan tới Ukraine đối với Nga và nhắm trực tiếp vào hai “ông lớn” trong ngành dầu khí là Lukoil và Rosneft.
Bộ Tài chính Mỹ khẳng định sẵn sàng thực hiện thêm các bước đi mới, đồng thời kêu gọi Nga ngay lập tức đồng ý ngừng bắn tại Ukraine. “Trước việc Tổng thống Nga Vladimir Putin từ chối chấm dứt cuộc chiến phi lý này, Bộ Tài chính Mỹ quyết định trừng phạt hai tập đoàn dầu khí lớn nhất của Nga, những doanh nghiệp đang tài trợ tài chính cho Điện Kremlin. Chúng tôi khuyến khích các đồng minh cùng tham gia và tuân thủ các biện pháp trừng phạt này”, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố.
Ngay sau thông báo, giá dầu thế giới đã tăng hơn 2 USD/thùng, với dầu Brent chạm ngưỡng 64 USD/thùng.
Đây được xem là sự thay đổi lớn trong chính sách của ông Trump. Trước đó, ông không trừng phạt Nga vì chiến tranh mà chủ yếu dựa vào các biện pháp thương mại. Đầu năm nay, ông đã áp thêm thuế 25% đối với hàng hóa từ Ấn Độ nhằm đáp trả việc nước này mua dầu Nga giá rẻ.
Sau khi phương Tây áp giới hạn giá 60 USD/thùng đối với dầu Nga, thị trường tiêu thụ dầu Nga đã đã dịch chuyển mạnh từ châu Âu sang châu Á.
Các biện pháp trừng phạt của Mỹ được công bố chỉ một ngày sau khi kế hoạch tổ chức hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Putin đổ vỡ. Ông Trump nói với báo giới rằng ông đã hủy cuộc gặp tại Hungary vì cảm thấy không phù hợp vào thời điểm này.
Phát biểu tại Nhà Trắng, ông Trump bày tỏ hy vọng các biện pháp trừng phạt mới sẽ không kéo dài lâu, nhấn mạnh rằng ông thích gỡ bỏ trừng phạt nhanh chóng vì lo ngại tác động tiêu cực đến vị thế của đồng USD trong giao dịch quốc tế. Nga trong nhiều lần đã yêu cầu được thanh toán dầu bằng các loại tiền tệ khác ngoài USD.
Các chuyên gia đánh giá động thái của Washington là bước đi mạnh mẽ nhưng lại quá muộn. Họ xem đây là dấu hiệu cho thấy sự thất vọng ngày càng lớn của ông Trump đối với Tổng thống Nga Vladimir Putin về tiến triển của cuộc chiến.
“Đây không thể là hành động ‘một lần rồi thôi’,” ông Edward Fishman, cựu quan chức Mỹ và hiện là học giả tại Đại học Columbia nhận định. Ông cho rằng câu hỏi đặt ra là liệu Mỹ có sẵn sàng trừng phạt cả những doanh nghiệp làm ăn với Rosneft và Lukoil hay không.
Ông Jeremy Paner, cựu điều tra viên trừng phạt của Bộ Tài chính Mỹ và hiện là đối tác tại hãng luật Hughes Hubbard & Reed cho rằng việc các biện pháp mới không bao gồm ngân hàng hoặc khách hàng mua dầu từ Ấn Độ và Trung Quốc sẽ không khiến ông Putin chú ý.
Một quan chức cấp cao Ukraine gọi đây là tin tuyệt vời, cho biết thêm hai tập đoàn năng lượng Nga Lukoil và Rosneft vốn đã nằm trong danh sách trừng phạt mà Kyiv đề xuất trước đó.
Ngoài ra, Bộ Tài chính Mỹ còn trừng phạt hàng chục công ty con của Rosneft và Lukoil, phong tỏa tài sản của họ tại Mỹ và cấm công dân Mỹ giao dịch với các doanh nghiệp này.
Phía Đại sứ quán Nga tại Washington và phái đoàn Nga tại Liên Hợp Quốc chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
Đáng chú ý, quyết định mới của Mỹ được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Liên minh châu Âu (EU) thông qua gói trừng phạt thứ 19 đối với Moscow, bao gồm lệnh cấm nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Nga. Trước đó, Anh cũng đã trừng phạt Rosneft và Lukoil vào tuần trước.
Theo kế hoạch của EU, lệnh cấm LNG sẽ được thực hiện theo hai giai đoạn, trong đó các hợp đồng ngắn hạn chấm dứt sau 6 tháng, còn hợp đồng dài hạn sẽ kết thúc từ ngày 1/1/2027, sớm hơn một năm so với lộ trình ban đầu nhằm chấm dứt phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch của Nga.
Gói trừng phạt mới của EU cũng bao gồm hạn chế đi lại đối với các nhà ngoại giao Nga, và bổ sung 117 tàu thuộc “hạm đội bóng tối” của Moscow vào danh sách đen, chủ yếu là tàu chở dầu, nâng tổng số lên 558 chiếc. Danh sách còn mở rộng sang một số ngân hàng tại Kazakhstan và Belarus.
Theo nguồn tin ngoại giao EU, bốn thực thể liên quan đến ngành dầu khí Trung Quốc cũng sẽ bị liệt kê trong gói trừng phạt, bao gồm hai nhà máy lọc dầu, một công ty thương mại và một tổ chức hỗ trợ việc lách lệnh cấm trong các lĩnh vực dầu mỏ và khác. Tuy nhiên, tên cụ thể sẽ chỉ được công bố sau khi EU chính thức thông qua vào 23/10.
