Ngân hàng Phát triển Châu Á (Asian Development Bank - ADB) cho biết các nền kinh tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương có thể phải đối mặt với những tác động kéo dài từ gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng hiện nay, trong bối cảnh xung đột Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
ADB đã điều chỉnh dự báo tăng trưởng GDP khu vực châu Á - Thái Bình Dương xuống còn 4,7% trong năm 2026 và 4,8% trong năm 2027, thấp hơn so với mức 5,1% được đưa ra trước đó cho cả hai năm.
Đây là bản cập nhật cho báo cáo Triển vọng Phát triển Châu Á (Asian Development Outlook) công bố đầu tháng 4, khi đó giả định xung đột chỉ kéo dài trong khoảng một đến hai tháng.
Những kỳ vọng xoay quanh việc xung đột Trung Đông có thể sớm kết thúc đang dần biến mất khi cuộc chiến tiếp tục kéo dài sang tháng thứ ba. Theo ADB, các nền kinh tế châu Á có thể chịu tác động lớn hơn và lâu hơn so với dự kiến ban đầu.
Nhiều cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng tại Trung Đông, bao gồm kho chứa dầu, đường ống, cảng và nhà máy lọc dầu, đã bị ảnh hưởng bởi hàng loạt cuộc tấn công quân sự.
Đáng chú ý, thiệt hại đối với hạ tầng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) tại Qatar có thể là thách thức lớn nhất trong quá trình phục hồi. Cụ thể, tại khu phức hợp Ras Laffan của nước này, hai dây chuyền LNG quy mô lớn cùng các nhà máy chuyển đổi khí thành nhiên liệu lỏng đã bị hư hại nghiêm trọng. Dự kiến, phải mất tới 3 đến 5 năm mới có thể sửa chữa, do cần thời gian dài để nhập khẩu các thiết bị chuyên dụng.
Các cơ sở này chiếm khoảng 6% tổng công suất hóa lỏng khí tự nhiên toàn cầu, trong tổng số 16,9% công suất bị ảnh hưởng bởi xung đột.
Trong khi đó, lĩnh vực dầu mỏ có khả năng phục hồi nhanh hơn. Các mỏ dầu và nhà máy lọc dầu bị ảnh hưởng tại khu vực Vùng Vịnh có thể chỉ gián đoạn từ vài tuần đến vài tháng.
Tổng cộng, khoảng 2,6% công suất sản xuất dầu, 0,7% năng lực vận chuyển và lưu trữ, cùng khoảng 2,4% công suất lọc dầu toàn cầu đã bị gián đoạn bởi chiến sự.
Những gián đoạn này được dự báo sẽ khiến giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài. Không chỉ do thiệt hại vật chất, rủi ro an ninh kéo dài cũng làm gia tăng chi phí vận tải, từ đó đẩy giá năng lượng đi lên.
Ông Abdul Abiad, Phó Kinh tế trưởng của ADB lưu ý, khi rủi ro còn ở mức cao, các công ty bảo hiểm sẽ yêu cầu mức phí bảo hiểm cao hơn.
Trong kịch bản cơ sở, ADB dự báo giá dầu trung bình đạt 96 USD/thùng trong năm 2026 trước khi giảm xuống 80 USD vào năm 2027. Trong khi đó, giá khí tự nhiên dự kiến đạt đỉnh ở ngưỡng 30 USD/triệu đơn vị nhiệt Anh (BTU) trong quý 2 năm nay và duy trì cao hơn dự kiến trong suốt giai đoạn 2026-2027.
Theo kịch bản này, tăng trưởng kinh tế của khu vực Đông Nam Á đang phát triển (không bao gồm Singapore) có nguy cơ chậm lại, chỉ đạt 4,2% trong năm 2026 và 4,1% trong năm 2027, thấp hơn đáng kể so với dự báo trước đó.
Lạm phát tại khu vực cũng có nguy cơ tăng mạnh hơn kỳ vọng. ADB ước tính lạm phát tại Đông Nam Á sẽ chạm mức 4,5% trong năm 2026 trước khi giảm xuống 3,6% vào năm 2027, cao hơn mức dự báo trước đó lần lượt là 3,2% và 2,8%.
ADB nhận định, tác động lan tỏa đến giá nhiên liệu trong nước và lạm phát đã trở nên rõ rệt. Đồng thời, giá phân bón tăng mạnh có thể làm gia tăng áp lực lạm phát thực phẩm, đặc biệt tại các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu từ Trung Đông.
ADB cho biết nhiều nền kinh tế trong khu vực đã lựa chọn các biện pháp can thiệp như kiểm soát giá, trợ cấp diện rộng hoặc cắt giảm thuế. Tuy nhiên, những biện pháp này có thể làm méo mó tín hiệu giá, cản trở hành vi tiết kiệm năng lượng, làm suy yếu động lực của nhà cung cấp và gia tăng nguy cơ thiếu hụt.
Thay vào đó, ADB khuyến nghị các quốc gia nên áp dụng các chính sách có mục tiêu, cho phép tín hiệu giá vận hành hiệu quả, sử dụng ngân sách hợp lý và tăng cường khả năng chống chịu dài hạn. Loạt biện pháp được đề xuất bao gồm hỗ trợ tiền mặt có mục tiêu và giảm giá hóa đơn năng lượng.
ADB cũng cảnh báo các ngân hàng trung ương cần thận trọng, tránh thắt chặt chính sách tiền tệ quá sớm, điều có thể làm suy giảm tăng trưởng.
Theo ông Abdul Abiad, xung đột Trung Đông là một cú sốc từ bên ngoài đối với giá năng lượng và lương thực, chứ không phải là cú sốc từ tổng cầu. Vì vậy, các ngân hàng trung ương cần theo dõi chặt chẽ lạm phát cơ bản và chỉ nên cân nhắc thắt chặt chính sách nếu áp lực giá lan rộng ra ngoài lĩnh vực năng lượng hoặc kỳ vọng lạm phát có dấu hiệu mất neo.
