Trong một thông báo mới đây từ Cơ quan Thực phẩm Singapore (SFA), giữa bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn, một số mặt hàng có thể đối mặt với tình trạng thiếu hụt tạm thời hoặc ít có sẵn trên kệ hàng, ngay cả khi nguồn cung thực phẩm nhìn chung vẫn ổn định.
Dù đảo quốc sư tử đang chủ động đa dạng hoá nguồn cung thực phẩm nhưng SFA vẫn nhấn mạnh việc không thể loại trừ khả năng xảy ra gián đoạn nguồn cung nếu chiến sự kéo dài, do chuỗi cung ứng toàn cầu có tính liên kết chặt chẽ.
“Có thể sẽ có những tác động nhất định tới nhập khẩu thực phẩm vào Singapore. Do đó, người dân Singapore nên chuẩn bị cho khả năng một số mặt hàng thực phẩm từ một số quốc gia sẽ tạm thời không có sẵn”, SFA nói thêm.
Những rủi ro này đã được nêu ra tại Quốc hội Singapore hôm 7/4, khi Bộ trưởng Nội vụ K Shanmugam, đồng thời là Bộ trưởng điều phối an ninh quốc gia, cảnh báo rằng người dân Singapore có thể sẽ phải thu hẹp lựa chọn thực phẩm nếu nguồn cung từ một số quốc gia bị gián đoạn do chiến tranh.
NHỮNG MẶT HÀNG CÓ NGUY CƠ THIẾU HỤT
Dù chiến tranh tại Trung Đông có gây áp lực lạm phát lên thực phẩm, nhưng Singapore hiện không đối mặt với nguy cơ gián đoạn nguồn cung ngay lập tức do nước này nhập khẩu thực phẩm từ 180 quốc gia và vùng lãnh thổ và có thể chuyển sang các nguồn thay thế.
Ngoài việc đa dạng hóa, các biện pháp khác trong khuôn khổ chiến lược tăng cường khả năng chống chịu Singapore Food Story 2 bao gồm dự trữ, sản xuất trong nước và thiết lập quan hệ đối tác toàn cầu được kỳ vọng là sẽ giúp giảm thiểu gián đoạn.
Giáo sư Paul Teng, nghiên cứu viên cao cấp thỉnh giảng tại Viện Iseas-Yusof Ishak cho biết nguồn cung gạo vẫn ổn định nhờ lượng dư thừa sau vụ mùa bội thu năm ngoái. Tuy nhiên, giá có thể tăng rõ rệt hơn sau khi lượng dự trữ hiện tại cạn kiệt.
Phần lớn các nhà bán lẻ thực phẩm Singapore được The Business Times phỏng vấn đều nhấn mạnh rằng nguồn cung các mặt hàng thiết yếu được duy trì ổn định, song một số mặt hàng khác lại có nguy cơ thiếu hụt.
Trên thực tế, việc Eo biển Hormuz bị đóng cửa đã gây ra tình trạng thiếu hụt phân bón, làm tăng chi phí thức ăn chăn nuôi và trồng trọt, từ đó đẩy giá thực phẩm lên cao và đe dọa nguồn cung toàn cầu.
Giá nhiên liệu tăng cao do cũng thúc đẩy chi phí vận chuyển và sản xuất nông nghiệp, khiến nguồn cung suy giảm trong trường hợp các nhà nhập khẩu cắt giảm đơn hàng. Người nông dân trồng trọt cũng có thể thu hẹp quy mô sản xuất khi chi phí trở nên quá đắt đỏ.
Nguồn cung các loại cây trồng tiêu tốn nhiều phân bón có thể giảm nếu nông dân chuyển sang các loại cây ít phụ thuộc vào phân bón hơn, theo ông Luke Tay, chuyên gia tương lai học về hệ thống thực phẩm và là nhà sáng lập công ty tư vấn Cornucopia. Ví dụ, nông dân Australia đang chuyển sang trồng lúa mạch thay vì lúa mì và cải dầu, theo Reuters.
Những thực phẩm có chuỗi cung ứng dài hơn có nguy cơ khan hiếm hoặc tăng giá cao hơn, do phải gánh chi phí nhập khẩu lớn, từ đó làm giảm nguồn cung, Giáo sư Paul Teng chỉ ra. Ví dụ như trái cây từ vùng ôn đới, cá hồi Bắc Âu, thịt lợn và thịt gà đông lạnh từ Brazil, cũng như lúa mì từ Bắc Mỹ - nguyên liệu để sản xuất mì.
Đối với Anna’s Gourmet, các sản phẩm vận chuyển bằng đường hàng không là đáng lo ngại nhất. Giá của nhóm hàng này - chiếm khoảng một nửa danh mục sản phẩm của chuỗi - đã tăng mạnh hơn hẳn các mặt hàng khác, có món tới khoảng 150%.
Những mặt hàng đến từ các quốc gia phụ thuộc nhiều vào năng lượng có khả năng thiếu hụt cao nếu chi phí nhiên liệu khiến việc sản xuất hoặc vận chuyển trở nên quá đắt đỏ, buộc người nông dân phải ngừng sản xuất, giảm sản lượng hoặc không đưa hàng ra thị trường.
Tại Thái Lan, quốc gia phụ thuộc nhiều vào năng lượng, ngành đánh bắt cá đã gần như bị đình trệ khi ngư dân không còn ra khơi do giá dầu diesel quá cao. Gạo jasmine Thái Lan cũng có thể bị ảnh hưởng nếu giá năng lượng khiến người nông dân không còn đủ khả năng chi trả cho hệ thống tưới tiêu cần thiết, theo Giáo sư Paul Teng.
Siêu thị chuyên hàng Ấn Độ Karthika Supermarket đã ghi nhận tình trạng chậm trễ trong vận chuyển thực phẩm đông lạnh từ Ấn Độ như bánh prata và samosa. Quốc gia Nam Á này phụ thuộc nhiều vào dầu và khí đốt từ Trung Đông, do vậy đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt các nguồn năng lượng cần thiết cho sản xuất thực phẩm đông lạnh.
DOANH NGHIỆP PHẢN ỨNG RA SAO
Trước nguy cơ thiếu hụt, các nhà bán lẻ tại Singapore cùng phải chạy đua để tìm kiếm nguồn cung thay thế hoặc sản phẩm thay thế, đồng thời chấp nhận một phần chi phí tăng và điều chỉnh giá bán lẻ.
Một số hệ thống như Cold Storage và FairPrice đang dựa vào chuỗi cung ứng đa dạng của mình.
Tuy nhiên, các nhà bán lẻ lưu ý rằng không phải lúc nào cũng có thể tìm được sản phẩm thay thế hoàn toàn tương đương cho các mặt hàng đặc trưng từ một số khu vực.
Chẳng hạn, nho khô Afghanistan chỉ được trồng tại Afghanistan, trong khi chà là Trung Đông có thể được thay thế bằng chà là Mỹ nhưng chất lượng không hoàn toàn tương đương, theo đại diện siêu thị Karthika Supermarket.
Anna’s Gourmet, chuyên nhập khẩu thực phẩm từ Trung và Đông Âu, cho biết không có lựa chọn thay thế thực sự đối với một số sản phẩm của họ.
Trong khi đó, các chuỗi cửa hàng như New Econ Minimart và uMart đều tiết lộ rằng nhà cung cấp đã áp dụng mức đặt hàng tối thiểu để kiểm soát chi phí vận chuyển. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì sự đa dạng sản phẩm hoặc kéo dài thời gian lưu kho, từ đó gây áp lực lên dòng tiền.
Nhiều nhà bán lẻ như The Meat Club và Anna’s Gourmet đang tạm thời “gồng mình” hấp thụ chi phí phát sinh, nhưng cho biết họ có thể sẽ phải sớm điều chỉnh giá bán để đảm bảo hoạt động kinh doanh.
Một số đơn vị khác như Ridgewood Gourmet và Ryan’s Grocery hiện chưa có kế hoạch tăng giá, nhưng cũng không biết điều này sẽ kéo dài được bao lâu.
Dù có những gián đoạn nguồn cung, Giáo sư Paul Teng nhận định Singapore nhìn chung vẫn có thể tiếp cận đa dạng nguồn thực phẩm, dù với mức giá cao hơn. Lý do là quốc gia này chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong thị trường thực phẩm toàn cầu và có khả năng hấp thụ các đợt tăng giá nhờ mức thu nhập tương đối cao.
Hơn nữa, tác động của việc giá thực phẩm tăng đối với người tiêu dùng Singapore có thể mang tính gián tiếp nhiều hơn trực tiếp.
Người dân Singapore thường chi tỷ trọng thu nhập cho thực phẩm thấp hơn so với nhiều quốc gia khác, do xu hướng ăn ngoài nhiều và ít nấu ăn tại nhà. Vì vậy, họ có khả năng bị ảnh hưởng nhiều hơn bởi giá các bữa ăn tại nhà hàng tăng, thay vì giá thực phẩm mua về. Các hộ gia đình thu nhập thấp - vốn dành tỷ trọng thu nhập cho thực phẩm tươi sống nhiều hơn - sẽ dễ bị tác động tiêu cực hơn từ việc giá thực phẩm tăng so với các hộ có thu nhập trung bình và cao.
