Tỷ lệ sinh của Trung Quốc đã giảm xuống mức thấp kỷ lục trong năm 2025, một lần nữa phản ánh cuộc khủng hoảng nhân khẩu học ngày càng trầm trọng tại quốc gia tỷ dân ngay cả khi Bắc Kinh chật vật tìm cách đảo ngược xu hướng dân số suy giảm và già hóa.
Số liệu do Cục Thống kê Trung Quốc mới công bố cho thấy khoảng 7,9 triệu trẻ em được sinh ra trong năm ngoái, giảm mạnh so với 9,5 triệu của một năm trước đó, bất chấp những nỗ lực của Bắc Kinh nhằm khuyến khích các gia đình sinh thêm con thông qua việc mở rộng trợ cấp và kéo dài thời gian nghỉ thai sản.
Theo dữ liệu do Wind Information tổng hợp từ những năm 1950, số ca sinh đã giảm xuống còn 5,6 trẻ trên mỗi 1.000 dân vào năm 2025, thấp hơn so với mức 6,4 của năm 2023 và là mức thấp nhất từng được ghi nhận.
Mặc dù Trung Quốc đã bắt đầu nới lỏng chính sách một con nghiêm ngặt từ gần một thập kỷ trước, tỷ lệ sinh vẫn tiếp tục lao dốc - ngoại trừ một đợt tăng ngắn vào năm 2024, khi con số này tăng lên 6,77 trẻ trên mỗi 1.000 dân. Sự gia tăng này được cho là chủ yếu nhờ Năm Thìn, vốn theo truyền thống được xem là thời điểm may mắn để sinh con.
“Tốc độ suy giảm thật sự đáng chú ý, đặc biệt trong bối cảnh không xuất hiện những cú sốc lớn”, bà Yue Su, kinh tế trưởng tại Economist Intelligence Unit, nhận định.
Bà cho biết thêm, tác động từ các biện pháp kích thích sinh sản đã dần phai nhạt, trong khi giới trẻ ngày càng trì hoãn kế hoạch kết hôn và sinh con do áp lực kinh tế gia tăng cùng sự cạnh tranh khốc liệt tại nơi làm việc.
Các nhà hoạch định chính sách đã triển khai nhiều biện pháp khuyến khích khác nhau, bao gồm hỗ trợ tiền mặt và ưu đãi thuế cho các hộ gia đình có con dưới 3 tuổi. Bắc Kinh cũng đã kéo dài thời gian nghỉ thai sản lên 158 ngày, so với 98 ngày vào năm 2024.
Trung Quốc đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng dân số cận kề khi số người cao tuổi ngày càng gia tăng. Tỷ lệ dân số từ 60 tuổi trở lên đã tăng lên 23% vào năm 2025, so với 22% của năm 2024.
Cũng theo Cục Thống kê, dân số Trung Quốc đã giảm năm thứ tư liên tiếp, giảm 3,4 triệu người xuống còn 1,405 tỷ người trong năm ngoái.
Các nhà kinh tế cảnh báo rằng lực lượng lao động thu hẹp và dân số già hóa sẽ tạo ra những rủi ro lớn đối với nền kinh tế. Ít trẻ em sinh ra đồng nghĩa với lực lượng lao động trong tương lai sẽ giảm, khó có thể gánh vác một nhóm người nghỉ hưu đang tăng nhanh, qua đó gây thêm áp lực lên hệ thống lương hưu vốn đã căng thẳng. Điều này cũng có thể buộc phải tăng mức đóng bảo hiểm xã hội, làm thu hẹp thu nhập khả dụng của người lao động trẻ.
“Dân số suy giảm đồng nghĩa với quy mô tiêu dùng trong tương lai nhỏ hơn, làm gia tăng nguy cơ mất cân đối cung - cầu trên diện rộng”, bà Yue Su nhấn mạnh, đồng thời kêu gọi một phản ứng chính sách mạnh mẽ hơn nhằm thúc đẩy tỷ lệ sinh.
Dữ liệu của Ngân hàng Thế giới cho thấy tỷ suất sinh, được định nghĩa là số con trung bình trên mỗi phụ nữ, đã giảm xuống mức 1 tại Trung Quốc vào năm 2023, năm gần nhất có số liệu, và thấp hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu là 2,2.