Người giàu nhất thế giới này có thể sớm có thêm một tên gọi khác trong vô số biệt danh của mình - Giám đốc điều hành có “đòn bẩy tài chính nhất” nước Mỹ.
Gần hai phần ba số tiền Elon Musk phải bỏ ra cho thương vụ Twitter 44 tỷ USD sẽ là tiền túi. Và tất nhiên,”túi” của Elon Musk không hề nông. Vị tỷ phú có giá trị tài sản ròng vào khoảng 250 tỷ USD. Tuy nhiên, vì sự giàu có của Elon Musk gắn liền với cổ phiếu Tesla, cùng với vốn chủ sở hữu trong SpaceX và The Boring Co., do vậy, Elon Musk sẽ phải bán hàng triệu cổ phiếu của mình ở các công ty và cam kết thêm hàng triệu USD để huy động lượng tiền mặt cần thiết.
Theo hồ sơ từ SEC, kế hoạch của Elon Musk cho thương vụ Twitter bao gồm 13 tỷ USD tiền vay ngân hàng và 21 tỷ USD tiền mặt, có thể là từ việc bán cổ phiếu Tesla. Nó cũng bao gồm một khoản vay ký quỹ 12,5 tỷ USD, sử dụng cổ phiếu Tesla của ông làm tài sản thế chấp. Vì các ngân hàng yêu cầu nhiều tiền hơn cho các cổ phiếu có hệ số beta cao như Tesla, Musk sẽ cần phải cam kết khoảng 65 tỷ USD cổ phiếu Tesla, hoặc khoảng 1/4 tổng số tiền hiện tại của ông, cho khoản vay, theo các tài liệu.
Ngay cả trước khi tham gia vào thương vụ Twitter, Elon Musk cũng đã cầm cố 88 triệu cổ phiếu của nhà sản xuất ô tô điện cho các khoản vay ký quỹ, mặc dù không rõ ông đã vay bao nhiêu tiền mặt từ cơ sở này.
Theo công ty nghiên cứu Audit Analytics, Elon Musk có hơn 90 tỷ USD cổ phiếu được cầm cố cho các khoản vay. Tổng số tiền này khiến Musk trở thành người nợ cổ phiếu lớn nhất tính theo USD trong số các giám đốc điều hành của công ty lớn, vượt xa người xếp thứ hai là Larry Ellison, chủ tịch và giám đốc công nghệ của Oracle, với 24 tỷ USD, theo Dữ liệu và phân tích ESG của ISS Corporate Solutions.
Nợ cổ phiếu của Musk đã vượt quá mức so với toàn bộ thị trường chứng khoán. Cổ phiếu của ông được cam kết trước thương vụ Twitter chiếm hơn một phần ba trong tổng số 240 tỷ USD của tất cả các cổ phần được cầm cố tại tất cả các công ty niêm yết trên NYSE và Nasdaq, theo Audit Analytics. Và với thương vụ Twitter, khoản nợ đó có thể tăng cao hơn nữa.
Tất nhiên, Elon Musk có rất nhiều cơ hội, đặc biệt là khi ông tiếp tục nhận được các lựa chọn cổ phiếu mới như một phần trong kế hoạch trả thưởng năm 2018 của mình. 170 triệu cổ phiếu Tesla sở hữu hoàn toàn của ông, kết hợp với 73 triệu quyền chọn cổ phiếu, mang lại cho Elon Musk 23% cổ phần tiềm năng trong Tesla, với giá trị hơn 214 tỷ USD. Phần còn lại của giá trị tài sản ròng đến từ hơn 50% cổ phần của ông trong SpaceX và các dự án kinh doanh khác.
Elon Musk đã nhận được 25 triệu cổ phiếu tùy chọn khác trong tháng này khi Tesla tiếp tục đạt được các mục tiêu về hiệu suất. Mặc dù Musk không thể bán các tùy chọn mới nhận được trong 5 năm, nhưng ông có thể dùng chúng để đi vay.
Tuy nhiên, các khoản vay cổ phiếu 11 con số của Elon Musk thể hiện một cấp độ rủi ro và đòn bẩy hoàn toàn mới cho vị CEO. Những rủi ro đã được nêu rõ trong tuần này khi giá cổ phiếu của Tesla giảm 12% vào 26/4, “phủi sạch” 20 tỷ USD trong giá trị tài sản ròng của Musk. Cổ phiếu của Tesla đã giảm dưới 1% vào chiều 28/4.
Quyết định “cá cược” của Elon Musk cũng diễn ra khi các công ty khác đang cắt giảm mạnh hoặc hạn chế việc vay cổ phần của các giám đốc điều hành. Hơn 2/3 số công ty thuộc S&P 500 hiện có chính sách chống cầm cố nghiêm ngặt, cấm tất cả các giám đốc điều hành cầm cố cổ phiếu công ty để vay, theo dữ liệu từ ISS Corporate Solutions. Hầu hết các công ty khác đều có chính sách chống cam kết nhưng cho phép các trường hợp ngoại lệ hoặc miễn trừ, như Oracle. Chỉ 3% các công ty trong S&P tương tự như Tesla cho phép các giám đốc điều hành cam kết cổ phần, theo ISS.
Những lo ngại về việc dư thừa đòn bẩy cổ phiếu xảy ra sau một số vấn đề lớn, trong đó các giám đốc điều hành đã phải bán phá giá cổ phiếu sau các cuộc gọi ký quỹ từ những người cho vay của họ. Green Mountain Coffee Roasters vào năm 2012 đã cách chức người sáng lập kiêm chủ tịch, Robert Stiller, và giám đốc William Davis, sau khi hai người đàn ông buộc phải bán để đáp ứng các cuộc gọi ký quỹ. Vào năm 2015, Giám đốc điều hành của Valeant, Michael Pearson đã buộc phải bán cổ phiếu do Goldman Sachs nắm giữ làm tài sản thế chấp khi gọi cho khoản vay 100 triệu USD.
Jun Frank, giám đốc điều hành của ICS Advisory, ISS Corporate Solutions, cho biết các công ty hiện nhận thức rõ hơn về rủi ro của việc cầm cố cổ phiếu và đối mặt với áp lực lớn hơn từ các nhà đầu tư trong việc hạn chế vay vốn điều hành. “Việc cầm cố cổ phiếu của các giám đốc điều hành được coi là một rủi ro quản trị công ty đáng kể. Nếu một giám đốc không đáp ứng được lệnh gọi ký quỹ, điều đó có thể dẫn đến việc bán tháo cổ phiếu, điều này có thể khiến giá cổ phiếu giảm mạnh”.
Trong hồ sơ SEC của mình, Tesla tuyên bố rằng việc cho phép các giám đốc điều hành sử dụng cổ phiếu để đi vay là chìa khóa cho cơ cấu bồi thường của công ty. “Khả năng các giám đốc và quan chức điều hành của chúng tôi cầm cố cổ phiếu Tesla cho các khoản vay và đầu tư cá nhân vốn có liên quan đến khoản bồi thường của họ do việc chúng tôi sử dụng các giải thưởng cổ phần, thúc đẩy chủ nghĩa dài hạn và văn hóa sở hữu. Hơn nữa, việc cung cấp cho những cá nhân này sự linh hoạt trong việc lập kế hoạch tài chính mà không cần phải dựa vào việc bán cổ phiếu sẽ phù hợp với lợi ích của những người sở hữu cổ phiếu của chúng tôi.”
Số tiền chính xác mà Elon Musk vay với số cổ phiếu của mình vẫn còn là một bí ẩn. Hồ sơ SEC của Tesla cho thấy con số 88 triệu cổ phiếu, nhưng không phải là số tiền mặt mà Elon Musk thực sự vay. Nếu Musk cầm cố số cổ phiếu vào năm 2020 khi cổ phiếu Tesla giao dịch ở mức 90 USD, thì vị CEO đã có thể vay khoảng 2 tỷ USD vào thời điểm đó. Ngày nay, sức vay của số cổ phiếu đó đã tăng gấp 10 lần, vì vậy Elon Musk có thể có chỗ để vay thêm 20 tỷ USD hoặc hơn nữa. Trong trường hợp đó, chỉ khoảng một phần ba cổ phần Tesla của ông sẽ được cầm cố sau thương vụ Twitter. Tuy nhiên, nếu Elon Musk tăng khoản vay của mình khi cổ phiếu Tesla tăng giá trị, ông có thể phải cầm cố thêm cổ phiếu. Các nhà phân tích nói rằng nếu Musk đã đi vay tối đa trong khoảng 88 triệu cổ phiếu (điều này rất khó xảy ra) và phải cầm cố thêm 60 triệu cổ phiếu để trả cho thỏa thuận Twitter, thì đến hơn 80% số cổ phần Tesla mà ông sở hữu sẽ được đi thế chấp. Điều đó sẽ khiến Elon Musk còn khoảng có khoảng 25 tỷ USD cổ phiếu Tesla chưa được phân chia. Nếu Musk cũng phải bán 21 tỷ USD cổ phiếu Tesla để trả phần tiền mặt của thương vụ Twitter, cũng như các khoản thuế thu nhập vốn kèm theo, thì hầu như toàn bộ số cổ phiếu thuộc sở hữu hoàn toàn còn lại của ông cũng sẽ được cầm cố.
Dù bằng cách nào đi chăng nữa, Elon Musk cũng sẽ đặt một phần lớn tài sản Tesla của mình vào rủi ro. Việc vay nợ bằng cổ phiếu sẽ khiến các cổ đông của công ty gặp rủi ro đáng kể về giá cổ phiếu do các quyết định tài trợ cá nhân của một giám đốc điều hành.
