Xung đột tại Iran đã bắt đầu gây tổn hại tới các nền kinh tế lớn trên toàn cầu, theo khảo sát doanh nghiệp mới của S&P Global, Reuters đưa tin. Kết quả cho thấy đà tăng mạnh của giá năng lượng cùng mức độ bất định đang làm suy giảm hoạt động kinh tế và đẩy dự đoán lạm phát lên cao.
Kết quả ban đầu từ những bảng câu hỏi gửi tới các nhà quản lý mua hàng tại doanh nghiệp ở Mỹ, châu Âu và Nhật Bản cho thấy bức tranh toàn diện về tác động kinh tế của cuộc xung đột kéo dài gần bốn tuần tại Trung Đông, vốn đã khiến một phần lớn nguồn cung năng lượng toàn cầu bị gián đoạn vô thời hạn.
Việc giá dầu, khí đốt và các sản phẩm liên quan tăng vọt đang tạo ra “cú sốc kép” đối với kinh tế thế giới, vừa thúc đẩy lạm phát lan rộng, vừa kìm hãm tăng trưởng.
Không chỉ gây khó khăn cho các nhà lãnh đạo kinh tế - trong đó có cả Tổng thống Mỹ Donald Trump - tình hình này còn khiến nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới tính tới việc thắt chặt chính sách tiền tệ nhằm kiểm soát áp lực giá.
Tại 21 nền kinh tế sử dụng đồng Euro, tăng trưởng khu vực tư nhân gần như đình trệ trong tháng này, khi doanh nghiệp cho biết thời gian giao hàng kéo dài và kỳ vọng chi phí tăng cao - những yếu tố mà họ dự kiến sẽ chuyển sang người tiêu dùng.
S&P Global cho biết chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tổng hợp sơ bộ của khu vực đồng Euro đã giảm xuống 50,5 điểm trong tháng 3 - mức thấp nhất trong 10 tháng và thấp hơn kỳ vọng - so với 51,9 điểm của tháng 2. Chỉ số trên 50 cho thấy khu vực tư nhân vẫn mở rộng.
Các chỉ số đo lường giá đầu vào và đầu ra trong lĩnh vực sản xuất của khu vực này ghi nhận mức tăng mạnh hơn nhiều. Ở cấp độ quốc gia, niềm tin kinh doanh tại Pháp giảm rõ rệt, trong khi tăng trưởng khu vực tư nhân tại Đức chậm lại xuống mức thấp nhất trong ba tháng.
Ông Chris Williamson, kinh tế trưởng phụ trách doanh nghiệp tại S&P Global Market Intelligence, nhận định các số liệu của khu vực đồng Euro đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về đình lạm - tức nguy cơ kết hợp giữa tăng trưởng trì trệ và lạm phát cao.
Khảo sát của S&P Global tại Mỹ cũng phản ánh bức tranh tương tự đối với nền kinh tế lớn nhất thế giới, khi giá năng lượng cao làm gia tăng lo ngại lạm phát trong bối cảnh niềm tin doanh nghiệp suy yếu, kéo theo triển vọng việc làm khu vực tư nhân kém khả quan hơn.
Chỉ số PMI tổng hợp sơ bộ của Mỹ giảm xuống 51,4 điểm trong tháng này - mức thấp nhất kể từ tháng 4/2025 - sau khi đạt 51,9 điểm trong tháng 2, đánh dấu hai tháng giảm liên tiếp. Sự suy giảm trong tháng này chủ yếu đến từ lĩnh vực dịch vụ.
Các nền kinh tế khác trong Nhóm G7 cũng không hề tích cực. Tại Anh, khảo sát của S&P Global cho thấy hoạt động kinh doanh tăng trưởng chậm nhất trong sáu tháng, trong khi chi phí đầu vào của các nhà sản xuất tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ năm 1992.
Tại Nhật Bản, chỉ số PMI tổng hợp sơ bộ - bao gồm cả sản xuất và dịch vụ - đã rơi xuống mức 52,5 điểm trong tháng 3 từ mức 53,9 của tháng 2, ghi nhận tốc độ tăng chậm nhất trong ba tháng.
Ngoài G7, Ấn Độ - quốc gia nhập khẩu khoảng 90% dầu thô và gần một nửa lượng khí đốt tự nhiên - chứng kiến tăng trưởng khu vực tư nhân giảm xuống mức thấp nhất trong ba năm trong tháng 3/2026. Chi phí đầu vào tăng nhanh nhất kể từ tháng 6/2022, một phần đã được doanh nghiệp chuyển sang khách hàng, đồng thời biên lợi nhuận cũng bị thu hẹp.
Cho đến nay, chưa có nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng cuộc chiến sẽ đẩy kinh tế toàn cầu vào suy thoái hoàn toàn, ngay cả khi cú sốc năng lượng từ việc eo biển Hormuz - nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu - bị đóng cửa trên thực tế đang trở nên nghiêm trọng hơn.
“Kịch bản phụ thuộc rất lớn vào thời gian kéo dài của xung đột và triển vọng giá năng lượng”, ông Nicola Nobile từ Oxford Economics nhận định khi đề cập tới tác động đối với khu vực đồng Euro.
Dù vậy, ngày càng có thêm những nhận định cho rằng hệ lụy kinh tế sẽ không chỉ mang tính ngắn hạn, do cơ sở hạ tầng năng lượng tại khu vực Vùng Vịnh đã bị tổn hại bởi các đợt tấn công trả đũa của Iran sau các cuộc không kích bằng tên lửa của Mỹ và Israel.
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) tuần trước cho biết còn quá sớm để định lượng tác động của xung đột đối với tăng trưởng toàn cầu, nhưng cảnh báo nền kinh tế thế giới đang đối mặt với mức độ rủi ro suy giảm đáng kể.
