Quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc gỡ bỏ mức thuế 10% đối với rượu whisky Scotch xuất khẩu sang Mỹ đã mang lại sự nhẹ nhõm cho ngành công nghiệp đang gặp nhiều khó khăn này, đồng thời có thể tạo cú hích rất cần thiết cho một phân khúc đầu tư ngách của thị trường - whisky cao cấp.
Đầu tư whisky cao cấp là hình thức mua một thùng gỗ sồi chứa whisky Scotch ngay sau khi rượu được chưng cất hoặc sau khi đã được ủ một thời gian, rồi tiếp tục để rượu trưởng thành trong khoảng 10 - 20 năm trước khi bán lại.
Thông thường, các thùng whisky được giao dịch trong nội bộ ngành thông qua các hợp đồng riêng lẻ giữa nhà pha chế và nhà chưng cất, nhiều trường hợp là trao đổi thùng thay vì thanh toán bằng tiền mặt, hoặc thông qua các nhà môi giới whisky Scotch chuyên biệt. Nhưng nay các nhà đầu tư cá nhân cũng có thể mua thùng whisky Scotch mới chưng cất hoặc đang trong quá trình ủ, phục vụ mục đích cá nhân hoặc đầu cơ với kỳ vọng bán lại để kiếm lời trên thị trường thứ cấp.
Tương tự các loại tài sản sưu tầm khác như tranh, đồng hồ hiếm hay xe cổ, đầu tư whisky mang tính đầu cơ cao, dài hạn và rủi ro lớn, khi đầu tư vào một loại tài sản phần lớn không được quản lý và có tính thanh khoản thấp. Dù thường được xem là công cụ phòng hộ lạm phát, giá trị của loại tài sản này hoàn toàn phụ thuộc vào nhu cầu của thị trường thứ cấp.
KHẨU VỊ ĐẦU TƯ ĐƯỢC CẢI THIỆN
Theo Hiệp hội Whisky Scotch, Mỹ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của whisky Scotch với giá trị khoảng 1,27 tỷ USD trong năm 2025.
Ông John Kennedy, Giám đốc điều hành nền tảng giao dịch Decant Index, nơi cho phép nhà đầu tư mua bán các loại tài sản sưu tầm bao gồm whisky cao cấp, cho biết quyết định xóa bỏ thuế nhập khẩu của ông Trump sẽ giúp giảm bớt trở ngại cho các nhà nhập khẩu, nhà phân phối và các đơn vị đóng chai độc lập đang mua nguồn hàng từ Scotland, đồng thời củng cố niềm tin dài hạn đối với toàn ngành.
“Tác động lớn nhất nhiều khả năng sẽ xuất hiện ở phân khúc cao cấp của thị trường. Người tiêu dùng Mỹ từ lâu đã cho thấy nhu cầu mạnh mẽ đối với các dòng whisky Scotch lâu năm, có giá trị sưu tầm và thuộc phân khúc xa xỉ”, ông Kennedy lưu ý và nói thêm rằng việc gia tăng nhu cầu đối với các dòng whisky ủ lâu từ thị trường whisky cao cấp lớn nhất thế giới sẽ giúp cải thiện tính thanh khoản của các thùng whisky trưởng thành và hỗ trợ giá trị của chúng theo thời gian, đặc biệt với các nhà chưng cất danh tiếng có nhu cầu quốc tế cao.
Quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump được công bố vào ngày 1/5 sau chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ của Vua Charles III, và sẽ áp dụng cho toàn bộ các loại thuế đối với whisky, bao gồm cả whiskey Ireland, theo xác nhận của chính phủ Anh với CNBC hồi đầu tháng này.
Ông Mark Kent, Giám đốc điều hành của Hiệp hội Whisky Scotch Whisky tin rằng thỏa thuận này là một cú hích đáng kể đối với ngành whisky Scotch.
Dữ liệu cụ thể về thị trường đầu tư whisky cao cấp hiện còn khá hạn chế. Tuy nhiên, số liệu từ Whiskystats cho thấy thị trường whisky Scotch nói chung đã mất gần một phần ba giá trị sau ba năm đầy khó khăn. Chỉ số thị trường hàng tháng theo trọng số của 500 loại whisky Scotland được giao dịch nhiều nhất đã giảm 29,74% trong giai đoạn này, trong khi chỉ số chuẩn kết thúc tháng 4 thấp hơn khoảng 5,2%.
Dù vậy, đã xuất hiện những tín hiệu cho thấy khẩu vị đầu tư đang cải thiện trở lại.
Cổ phiếu của tập đoàn đồ uống khổng lồ Anh Diageo, sở hữu các thương hiệu Johnnie Walker, Bell’s, Talisker và Cragganmore, đã tăng mạnh sau quyết định của Tổng thống Mỹ.
Trước đó, cổ phiếu Diageo đã lao dốc gần 28% trong vòng một năm sau khi các mức thuế diện rộng “Ngày Giải phóng” được áp lên phần lớn hàng xuất khẩu của Anh sang Mỹ, bao gồm cả rượu mạnh, với mức thuế 10%.
Ông John Kennedy cho biết các khoản đầu tư ở phân khúc cơ bản có thể bắt đầu từ khoảng 2.000 bảng Anh đối với các dòng whisky trẻ từ các nhà chưng cất mới nổi. Trong khi đó, các thùng whisky từ những thương hiệu danh tiếng hơn như Macallan, Dalmore hoặc Springbank có thể được giao dịch ở mức hàng trăm nghìn bảng Anh tùy thuộc vào niên vụ, thời gian ủ và loại thùng.
Ông nhận định việc thị trường Mỹ trở nên dễ tiếp cận hơn sau khi thuế quan được gỡ bỏ sẽ giúp đẩy mạnh nhu cầu whisky tại Mỹ và hỗ trợ giá trị tài sản tăng cao hơn trong dài hạn: “Về lâu dài, chúng tôi kỳ vọng điều này sẽ tiếp tục hỗ trợ nhu cầu đối với các dòng whisky ủ lâu năm, các sản phẩm đóng chai độc lập và những phiên bản sưu tầm giới hạn”.
RỦI RO ĐẦU TƯ
Tuy nhiên, cũng giống các thị trường tài sản sưu tầm khác, người mua phải đối mặt với nhiều rủi ro trong loại tài sản đặc thù này.
Các thùng whisky Scotch không được giao dịch như hàng hóa trên một sàn giao dịch tập trung và cũng không nằm dưới sự quản lý của Cơ quan Quản lý Tài chính Anh (Financial Conduct Authority).
Mỗi năm, khoảng 2% lượng rượu trong thùng sẽ bay hơi tự nhiên trong quá trình trưởng thành bên trong các thùng gỗ sồi có độ thẩm thấu cao và phần hao hụt được gọi là “angels’ share”. Theo thời gian, hiện tượng này có thể khiến nồng độ cồn giảm xuống dưới 40%, đồng nghĩa sản phẩm sẽ không còn đủ điều kiện pháp lý để được gọi là whisky Scotch.
Ngoài ra, ngành còn có các quy định nghiêm ngặt liên quan đến kho lưu trữ chịu thuế và cấu trúc sở hữu.
Ông John Kennedy cho biết: “Không giống các thị trường niêm yết công khai, thùng whisky không thể bán ngay lập tức và tính minh bạch về giá có thể khác biệt rất lớn giữa các nhà chưng cất cũng như các niên vụ”.
Ông nói thêm rằng yếu tố khan hiếm và thời gian trưởng thành từ lâu đã là nền tảng tạo nên giá trị cho thị trường whisky. “Đây vẫn là một loại tài sản sưu tầm chuyên biệt, dài hạn và nhà đầu tư cần tiếp cận một cách thận trọng. Những rủi ro lớn nhất nằm ở nguồn gốc sản phẩm, cấu trúc sở hữu, lưu kho, bảo hiểm và kỳ vọng lợi nhuận phi thực tế”.
Hiệp hội Whisky Scotch không phản hồi yêu cầu bình luận của CNBC nhưng tổ chức này đã nhấn mạnh trên website rằng các nhà đầu tư tiềm năng cần nhận thức rõ những rủi ro liên quan đến việc đầu tư thùng whisky, cả về giá trị tiềm năng của khoản đầu tư lẫn khả năng bán lại.
“Chưa hề tồn tại một thị trường được quản lý đối với các thùng whisky Scotch đã hoặc đang trong quá trình ủ trưởng thành, không có bảng giá mua bán chính thức được công bố cho các thùng rượu từ những nhà chưng cất khác nhau hoặc ở các độ tuổi khác nhau, đồng thời cũng không có cơ chế giao dịch được thiết lập rõ ràng”, tổ chức này lưu ý và cảnh báo người tiêu dùng về nguy cơ gian lận trên thị trường đầu tư thùng whisky.
