Ấn Độ đang trở thành một thị trường trọng điểm đối với cả Mỹ và Nga, khi hai đối thủ tìm cách giành thị phần lớn hơn trong “hầu bao” của quốc gia tiêu thụ năng lượng lớn thứ ba thế giới.
Trong khi Nga muốn Ấn Độ tiếp tục mua dầu thô của mình bất chấp sức ép ngày càng lớn từ các mức thuế của Mỹ, Washington lại đang thúc đẩy New Delhi mua dầu Venezuela để thay thế nguồn dầu từ Nga.
Các chuyên gia nói với CNBC rằng việc thay thế dầu thô Nga trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Đông đang bị hạn chế sẽ là một thách thức đối với New Delhi, ngay cả khi Ấn Độ cũng chủ động tăng cường mua dầu thô Venezuela.
Ông Sumit Ritolia, chuyên gia phân tích nghiên cứu trưởng tại công ty cung cấp dữ liệu thị trường Kpler, nói với CNBC rằng các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ khó thể thay thế dầu thô từ Nga hoặc Trung Đông bằng dầu Mỹ, bởi dầu Mỹ thuộc loại tương đối nhẹ, trong khi một số nhà máy lọc dầu của Ấn Độ được thiết kế để xử lý dầu thô loại trung bình và nặng hơn. Tuy nhiên, dầu thô Venezuela có chất lượng nặng hơn, qua đó giải quyết được vấn đề này.
Theo dữ liệu của Kpler, lượng dầu thô Venezuela nhập khẩu vào Ấn Độ đã tăng từ mức 0 vào tháng 3/2026 lên 383.000 thùng/ngày tính đến thời điểm hiện tại của tháng 8. Cùng với dầu thô nhập khẩu từ Mỹ, hai nguồn cung này chiếm khoảng 11% tổng lượng dầu thô nhập khẩu của Ấn Độ trong giai đoạn nêu trên.
Nga hiện là nhà cung cấp dầu thô lớn nhất cho Ấn Độ, chiếm hơn 50% tổng lượng dầu nhập khẩu của nước này trong tháng 6 và tháng 7, và gần 43% trong tháng 8 tính đến nay.
Trích dẫn số liệu thương mại mới nhất của Ấn Độ, trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 7/2026, xuất khẩu của Nga sang Ấn Độ tăng gần 60% so với cùng kỳ năm trước. Nhưng Moscow không phải bên duy nhất đang giành được thị phần lớn hơn trên thị trường năng lượng Ấn Độ. Mỹ đã trở thành nhà cung cấp LPG lớn nhất của Ấn Độ, loại nhiên liệu được sử dụng chủ yếu để nấu ăn tại nước này, đồng thời cũng là nhà cung cấp LNG, loại nhiên liệu được sử dụng trong các hoạt động công nghiệp. Theo dữ liệu của Kpler, trong tháng 7, hơn 70% lượng LPG nhập khẩu của Ấn Độ và gần 1/3 nguồn cung LNG của nước này có nguồn gốc từ Mỹ.
“Trung Đông, đặc biệt là Qatar, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Ả Rập Xê Út, từ lâu đã chiếm ưu thế trong hoạt động nhập khẩu LPG của Ấn Độ nhờ lợi thế về logistics. Tuy nhiên, cuộc chiến Iran đã khiến họ mất đi lợi thế này”, ông Pankaj Srivastava, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách thị trường hàng hóa - dầu mỏ tại Rystad Energy, bình luận và giải thích thêm rằng kể từ khi cuộc chiến bắt đầu vào cuối tháng 2/2026, Mỹ đã nổi lên như một nhà cung cấp hàng đầu, được hỗ trợ bởi các thỏa thuận năng lượng song phương, sản lượng cao hơn của Mỹ và những hạn chế đối với nguồn cung từ Trung Đông.
Ấn Độ là nhà nhập khẩu dầu thô lớn thứ ba thế giới, nhà nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn thứ tư và nhà nhập khẩu khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) lớn thứ hai thế giới.
Tuy nhiên, Mỹ vẫn muốn giành thị phần lớn hơn trong toàn bộ cơ cấu nhập khẩu dầu thô của Ấn Độ. Trong 12 tháng qua, Washington đã sử dụng cả biện pháp đe dọa áp thuế cũng như lời hứa về một thỏa thuận thương mại hấp dẫn để gây sức ép buộc Ấn Độ cắt giảm nhập khẩu dầu thô từ Nga. Cụ thể, vào tháng 8/2025, Washington áp thuế 25% đối với hàng nhập khẩu từ Ấn Độ như một hình thức trừng phạt vì nước này mua dầu Nga, trước khi hủy bỏ mức thuế này hồi tháng 2 năm nay.
Phía Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ đã đồng ý giảm thuế đối với Ấn Độ xuống 18%, sau khi nước này đồng ý ngừng mua dầu Nga và mua nhiều hơn từ Mỹ và có khả năng từ Venezuela. Dù vậy, Ấn Độ chưa xác nhận những chi tiết mà ông Trump đưa ra và vẫn khẳng định rằng bảo đảm an ninh năng lượng là động lực duy nhất đứng sau các quyết định của nước này.
Các mức thuế cao có thể quay trở lại khi dự luật trừng phạt Nga, trong đó đề xuất mức thuế lên tới 100% đối với các quốc gia mua nguồn cung năng lượng của Nga, sẽ được đưa lên Hạ viện Mỹ để phê duyệt lần cuối vào tháng 9/2026.
Lần gần nhất Ấn Độ phải đối mặt với mức thuế trừng phạt 25% của Mỹ, nhập khẩu dầu Nga của nước này đã giảm hơn 13% xuống mức thấp nhất trong hơn 3 năm là 1,06 triệu thùng/ngày trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2026; còn nhập khẩu từ Mỹ tăng gần 16%.
Diễn biến này rõ ràng là không thoát khỏi sự chú ý của giới lãnh đạo Nga. Trong cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ S. Jaishankar hồi đầu tuần, Tổng thống Nga Vladimir Putin đề cập đến tình hình sụt giảm thương mại giữa hai nước trong năm ngoái nhưng nói thêm rằng năm nay thương mại đã tăng đều đặn.
Ở thời điểm hiện tại, giới chuyên gia nhận định trên CNBC rằng đề xuất đánh thuế mới nhất của Mỹ khó có khả năng khiến Ấn Độ ngay lập tức giảm mua dầu Nga, đơn giản vì nguồn cung dầu thô toàn cầu đang quá hạn chế. “Hiện tại, chúng tôi không kỳ vọng nhập khẩu từ Nga sẽ giảm”, ông. Sumit Ritolia của Kpler nói, đồng thời cho biết việc thay thế dầu Nga về mặt kỹ thuật là khả thi, nhưng sẽ gặp nhiều trở ngại về kinh tế và chính trị.