Trong những năm trở lại đây, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đã mạnh mẽ thúc đẩy các quy định yêu cầu loại bỏ dần các chất tạo màu tổng hợp khỏi thực phẩm. Bên cạnh đó, các khảo sát trên diện rộng cũng cho thấy nhu cầu của người tiêu dùng cũng đang đi theo hướng tương tự khi họ chuyển sang lựa chọn các sản phẩm sử dụng nguyên liệu tạo màu tự nhiên.
ÁP LỰC TỪ CHÍNH SÁCH ĐẾN NGƯỜI TIÊU DÙNG
Làn sóng thay đổi màu sắc thực phẩm đã xuất hiện tại nhiều nhà bán lẻ như Target, nơi loại bỏ toàn bộ ngũ cốc sử dụng màu nhân tạo vào tháng 5/2026. Walmart cũng lên kế hoạch loại bỏ tất cả phẩm màu tổng hợp khỏi các thương hiệu riêng của chuỗi vào tháng 1/2027. Kraft Heinz và General Mills đều tuyên bố hồi tháng 6/2025 rằng họ sẽ loại trừ phẩm màu nhân tạo khỏi các sản phẩm của mình vào năm 2027.
Theo một báo cáo mới của Hiệp hội Bánh kẹo Quốc gia Mỹ và công ty nghiên cứu RTI International, doanh số thực phẩm và đồ uống có ghi “màu tự nhiên” trên bao bì đã tăng 24,4% trong giai đoạn 2024 - 2025. Trong cùng khoảng thời gian, các sản phẩm có ghi “màu nhân tạo” trên bao bì chỉ tăng 0,1%. Doanh số của các sản phẩm sử dụng một số loại màu nhân tạo như Red No. 40, Yellow No. 5 và Yellow No. 6 đều ghi nhận đà suy giảm.
Ngược lại, mức tăng doanh số của các sản phẩm sử dụng màu tự nhiên có thể thấy rõ rệt nhất ở nhóm thực phẩm chế biến sẵn, cộng 52,5%; các sản phẩm dành cho chế độ ăn kiêng và dinh dưỡng, cộng 40,6%; cùng nhóm nguyên liệu làm bánh, gia vị và sản phẩm phủ, cộng 27,1%. Doanh số cũng tăng ở các nhóm như kẹo, với 19,1%, và đồ uống, với 12,1%.
Tính đến tháng 1/2026, 8 bang, trong đó có California và Texas, đã ban hành các quy định liên quan đến phẩm màu nhân tạo. Gần 2 chục bang khác cũng đang xem xét các quy định riêng theo sáng kiến “Vì một nước Mỹ khỏe mạnh trở lại” được chính phủ liên bang ban hành.
Tuy nhiên, nhu cầu của người tiêu dùng có thể mới là yếu tố quyết định cuối cùng. Nếu ngày càng nhiều người mua tìm kiếm các sản phẩm sử dụng chất tạo màu tự nhiên, lợi nhuận sẽ là động lực lớn nhất đối với các nhà sản xuất thực phẩm và đồ uống.
“Nhu cầu của người tiêu dùng đối với các nguyên liệu tự nhiên, nhãn sạch (clean label) và sự minh bạch về thành phần đã tăng trưởng đều đặn”, các tác giả báo cáo viết. Tuy nhiên, xu hướng chuyển dịch này không phải không có thách thức. “Nếu thiếu đi tính phối hợp, ngành thực phẩm sẽ phải đối mặt với nguy cơ chi phí cao hơn, nguồn cung thiếu ổn định và việc triển khai không đồng đều”, báo cáo nhận định.
Rõ ràng, đối với các nhà sản xuất, quá trình chuyển đổi không hề nhanh chóng hay dễ dàng.
Chẳng hạn, công ty Welch’s Fruit Snacks đã mất một thập kỷ để chuyển sang sử dụng chất tạo màu tự nhiên. Việc cải tiến công thức có thể là một quá trình khó khăn, bởi chất tạo màu tự nhiên thường kém đồng nhất và có thể có giá cao gấp 10 lần so với phẩm màu tổng hợp. Bên cạnh đó, nguồn cung hiện tại cũng chưa đủ.
Một nhà cung cấp nguyên liệu ước tính rằng nếu toàn bộ ngành thực phẩm Mỹ chuyển sang sử dụng chất tạo màu tự nhiên, nhu cầu đối với các chất này sẽ tăng 400 - 500%, qua đó đẩy giá lên cao.
Bên cạnh đó còn có yếu tố tâm lý. Thực phẩm được tạo màu bằng chất màu tự nhiên có thể trông xỉn hoặc nhạt hơn, trong khi phẩm màu tổng hợp có màu sắc rực rỡ, bắt mắt - đây chính là yếu tố đánh lừa vị giác, khiến người ăn có cảm nhận rằng sản phẩm ngọt hơn hay đậm đà hơn. Từng có trường hợp của General Mills thử loại bỏ phẩm màu nhân tạo khỏi ngũ cốc Trix vào năm 2016, nhưng người tiêu dùng lại phản đối khiến công ty vội đưa phẩm màu trở lại vào năm sau đó.
Nhưng đến nay, sau 10 năm, bức tranh tiêu dùng đã hoàn toàn khác.
CÁC THƯƠNG HIỆU LẦN LƯỢT NHẬP CUỘC
Nhiều thương hiệu đã bắt đầu loại bỏ dần phẩm màu và chất tạo màu nhân tạo trong khoảng một năm trở lại đây, phù hợp với các yêu cầu của FDA, có hiệu lực từ năm ngoái, cấm 6 loại phẩm màu tổng hợp.
Tập đoàn Mars sẽ sớm giới thiệu các sản phẩm không sử dụng màu nhân tạo, được bán tại Mỹ trong các nhóm kẹo cao su, kẹo trái cây và chocolate của những thương hiệu như Extra, Skittles, Starburst và M&M’s.
Hershey lên kế hoạch loại bỏ phẩm màu tổng hợp khỏi các sản phẩm ăn vặt.
Nestlé USA cũng sẽ “khai tử” hoàn toàn phẩm màu khỏi danh mục thực phẩm và đồ uống tại Mỹ. Công ty cho biết hơn 90% các nhóm sản phẩm hiện đã không còn sử dụng phẩm màu.
Kraft Heinz sẽ không ra mắt sản phẩm mới sử dụng màu nhân tạo và đặt mục tiêu loại bỏ phẩm màu tổng hợp khỏi các sản phẩm hiện có.
Campbell’s sẽ loại bỏ toàn bộ màu FD&C khỏi các sản phẩm thực phẩm và đồ uống trong nửa cuối năm tài chính 2026.
Còn với Pepsi Co, tập đoàn đã tung ra thị trường các dòng sản phẩm mới cho 2 thương hiệu snack bán chạy nhất của mình là Cheetos và Doritos. Ngay từ cuối năm 2025, Pepsi Co đã công bố một chương trình “tái phát minh” với tên gọi Simply NKD Doritos và Cheetos, với hương vị, kết cấu y như cũ nhưng không thêm phẩm màu bổ sung.
Ông Hernán Tantardini, Giám đốc Marketing của PepsiCo Foods U.S., cho biết: “Doritos và Cheetos đang tiên phong trong một cuộc cách mạng, hay có thể gọi là một thời kỳ phục hưng, trong lĩnh vực đồ snack. Chúng tôi đang tái định hình những thương hiệu biểu tượng và nổi tiếng nhất của mình, tiếp tục mang đến các lựa chọn có hương vị đậm đà mà người hâm mộ biết đến và yêu thích nhưng không sử dụng bất kỳ chất tạo màu hay hương liệu nhân tạo nào”.
“Xin hãy yên tâm rằng những sản phẩm Cheetos và Doritos biểu tượng của chúng tôi vẫn không thay đổi. NKD là một lựa chọn bổ sung, không phải sản phẩm thay thế, được đưa ra thị trường nhằm đáp ứng mọi nhu cầu của người tiêu dùng”, bà Rachel Ferdinando, CEO PepsiCo Foods U.S., nói trong một tuyên bố.
Bà cũng chia sẻ thêm rằng điều này một lần nữa nhấn mạnh cam kết của tập đoàn về hương vị sản phẩm, cho thấy sản phẩm vẫn đậm đà ngay cả khi không còn các tín hiệu thị giác và đây là một phần trong quá trình chuyển đổi rộng hơn, mở rộng thêm lựa chọn nhưng vẫn bảo vệ những thương hiệu biểu tượng của mình.
Như vậy, có thể thấy cuộc chuyển đổi khỏi phẩm màu tổng hợp đang diễn ra đồng thời dưới tác động của chính sách, xu hướng tiêu dùng và động lực kinh doanh.