Unilever đang thực hiện một trong những bước đi chiến lược lớn nhất trong lịch sử doanh nghiệp khi sáp nhập mảng thực phẩm với Tập đoàn McCormick, tạo ra liên minh mới trị giá khoảng 65 tỷ USD.
Động thái này không chỉ phản ánh áp lực tái cấu trúc nội tại mà còn cho thấy làn sóng chuyển dịch mạnh mẽ của toàn ngành hàng tiêu dùng, khi các “ông lớn” buộc phải từ bỏ mô hình đa ngành để tập trung vào những lĩnh vực có khả năng tăng trưởng và sinh lời cao hơn.
CHI TIẾT THƯƠNG VỤ VÀ PHẢN ỨNG CỦA THỊ TRƯỜNG
Dù mảng thực phẩm có biên lợi nhuận cao, tăng trưởng doanh số lại chậm hơn so với mảng chăm sóc cá nhân và làm đẹp, ảnh hưởng đến mục tiêu tăng trưởng 4 - 6% của toàn tập đoàn. Áp lực từ nhà đầu tư ngày một gia tăng sau khi tỷ phú Nelson Peltz trở thành cổ đông của Unilever vào năm 2022, góp phần dẫn đến sự ra đi của các CEO trước đó như Alan Jope và Hein Schumacher.
Giới phân tích đánh giá, kế hoạch sáp nhập mảng thực phẩm với McCormick là bước đi táo bạo nhất của CEO Fernando Fernandez kể từ khi nhậm chức vào tháng 3/2025, sau khi hoàn tất việc tách mảng kem để tạo ra doanh nghiệp kem độc lập lớn nhất thế giới với Magnum.
Tuy nhiên, thị trường lại có phản ứng tiêu cực, cổ phiếu Unilever giảm 3% xuống mức thấp gần một năm, trong khi cổ phiếu McCormick mất 9% khi Phố Wall mở cửa.
Nhà phân tích James Edward Jones của RBC đặt câu hỏi về cấu trúc thương vụ, đặc biệt khi Unilever chỉ giữ 55% cổ phần trong một doanh nghiệp thực phẩm quy mô lớn, dù trước đó sở hữu hoàn toàn các thương hiệu chủ lực như Knorr và Hellmann’s.
Thương vụ được cấu trúc theo mô hình Reverse Morris Trust (RMT), giúp tối ưu thuế. Unilever sẽ tách mảng thực phẩm, sau đó sáp nhập với McCormick.
Hai bên cho biết Unilever và cổ đông sẽ nắm giữ 65% cổ phần công ty hợp nhất (tương đương 29,1 tỷ USD), đồng thời nhận thêm 15,7 tỷ USD tiền mặt. Tổng giá trị mảng thực phẩm của Unilever được định giá gần 45 tỷ USD, còn McCormick khoảng 21 tỷ USD.
Unilever vốn có nguồn gốc từ ngành thực phẩm, khi một gia đình sáng lập tại Hà Lan bắt đầu kinh doanh bơ vào năm 1860. Tập đoàn chính thức hình thành năm 1929 sau khi Margarine Unie sáp nhập với Lever Brothers - một trong những thương vụ công nghiệp lớn nhất châu Âu thời điểm đó.
Năm ngoái, mảng thực phẩm đóng góp hơn 1/4 tổng doanh thu 50,5 tỷ Euro của tập đoàn, với doanh số 12,9 tỷ Euro.
Tuy nhiên, trong thập kỷ qua, xu hướng tiêu dùng đã thay đổi khi người tiêu dùng ngày càng ưu tiên thực phẩm tươi thay vì đồ chế biến sẵn. Sự xuất hiện của các loại thuốc giảm cân nhóm GLP-1 càng làm suy giảm nhu cầu đối với thực phẩm đóng gói.
Trong năm qua, Unilever đã bán nhiều tài sản không cốt lõi như thương hiệu snack Graze và thương hiệu thịt thực vật The Vegetarian Butcher.
Theo bà Harsharan Mann từ Aviva Investors, việc thoái vốn mảng thực phẩm là hợp lý khi tăng trưởng sản lượng đã chững lại trong nhiều năm.
Thương vụ với McCormick diễn ra song song với chương trình cắt giảm chi phí của Unilever từ năm 2024, nhằm tiết kiệm khoảng 800 triệu Euro trong ba năm. Theo Reuters, công ty cũng đã áp dụng lệnh đóng băng tuyển dụng toàn cầu trong ít nhất ba tháng, do tác động từ xung đột ngày càng lan rộng tại Trung Đông.
TẬP TRUNG VÀO DANH MỤC CỐT LÕI
Kế hoạch của Unilever sáp nhập mảng kinh doanh thực phẩm với nhà sản xuất gia vị McCormick là diễn biến mới nhất trong lĩnh vực vốn đang phải chật vật để duy trì sức hấp dẫn, khi mô hình tăng trưởng từng giúp các “ông lớn” hàng tiêu dùng phát triển trong nhiều thập kỷ đang dần suy yếu.
Khi “siêu chu kỳ” tăng giá hậu đại dịch dần kết thúc và tăng trưởng tại các thị trường lớn như Trung Quốc chững lại, các tập đoàn trong ngành có xu hướng rời bỏ mô hình tập đoàn đa ngành càng lớn càng tốt và chuyển sang chiến lược mà giới chuyên gia gọi là “quy mô có trọng tâm” (targeted scale).
Thương vụ giữa Unilever và McCormick cho thấy sự thay đổi chiến lược trong ngành hàng tiêu dùng - ưu tiên thống trị những phân khúc cụ thể thay vì sở hữu danh mục thương hiệu đa dạng nhưng rời rạc.
Với Unilever, điều này đồng nghĩa chuyển trọng tâm sang mảng chăm sóc sức khỏe và sắc đẹp - nơi tập đoàn sở hữu các thương hiệu lớn như Dove, Dermalogica và TRESemmé.
Tương tự, Nestlé, tập đoàn thực phẩm và đồ uống lớn nhất thế giới, cũng tiết lộ kế hoạch bán mảng kem để tập trung vào danh mục do các thương hiệu mạnh dẫn dắt.
Ngành hàng tiêu dùng cũng chứng kiến các thương vụ lớn khác như giữa Kimberly-Clark và Kenvue, kết hợp các thương hiệu như Huggies, Kleenex với Band-Aid và Tylenol nhằm chuyển hướng sang các mảng tăng trưởng cao và biên lợi nhuận tốt hơn.
Tháng 12/2025, giới chức châu Âu cũng đã phê duyệt thương vụ 36 tỷ USD của Mars mua lại Kellanova để tạo ra một “gã khổng lồ” tập trung vào ngành đồ ăn vặt.
“Luật chơi đã thay đổi và nhiều công ty hàng tiêu dùng lớn đang đối mặt với nguy cơ trở nên kém thống nhất”, tổ chức kiểm toán Ernst & Young nhận định trong báo cáo Tình hình Hàng tiêu dùng (State of Consumer Products) năm ngoái. Theo tổ chức này, quy mô không còn là yếu tố quyết định mà thành công giờ phụ thuộc vào mức độ phù hợp của doanh nghiệp với người tiêu dùng và thị trường vốn.
Theo ông Jens Weng tại EY-Parthenon, mục tiêu là giành được quyền chiến thắng trong một ngành hàng cụ thể.
Trong nhiều thập kỷ, cổ phiếu của các tập đoàn hàng tiêu dùng được xem là khoản đầu tư an toàn nhờ lợi nhuận ổn định. Tuy nhiên, theo ông Weng, vị thế này đang bị thách thức do thiếu tăng trưởng thực sự về sản lượng.
“ Khi tăng trưởng hữu cơ trở nên khó khăn hơn, các lựa chọn tăng trưởng vô cơ như M&A sẽ được đẩy mạnh”, ông nói, đồng thời cho biết hầu hết các doanh nghiệp FMCG lớn đều đang tích cực tìm kiếm cơ hội mua bán - sáp nhập.
Trong chiến lược quy mô có trọng tâm, doanh nghiệp không còn ưu tiên mở rộng theo địa lý mà tập trung đầu tư vào những ngành hàng nơi thương hiệu của họ có vị thế dẫn đầu.
Xu hướng này cũng diễn ra trong bối cảnh trỗi dậy của các thương hiệu nhãn riêng của nhà bán lẻ, như dòng Great Value của Walmart. Các sản phẩm này thường rẻ hơn nhưng vẫn mang lại biên lợi nhuận cao cho nhà bán lẻ. Sự phát triển của nhãn hàng riêng khiến thị trường hàng có thương hiệu bị thu hẹp, buộc các công ty tiêu dùng phải rút khỏi những ngành hàng không nắm vị thế dẫn đầu.
