Có một trái tim khỏe mạnh đóng vai trò then chốt đối với chất lượng cuộc sống hàng ngày cũng như tuổi thọ lâu dài. Tuy nhiên, không ít người lại vô tình làm tổn hại đến sức khỏe tim mạch của mình.
1. Ăn quá nhiều muối
Ăn quá nhiều muối là một trong những sai lầm phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ. Muối xuất hiện âm thầm trong chế độ ăn hàng ngày, có mặt ở khắp nơi từ súp, thịt nguội đến bánh mì và các loại gia vị.
Thành phần chính của muối là natri chiếm khoảng 40% bên cạnh clo. Dù cơ thể cần một lượng natri nhất định để duy trì các chức năng sinh lý bình thường, việc nạp quá nhiều natri có thể làm tăng huyết áp. Huyết áp cao lại là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến bệnh tim mạch bao gồm cả đau tim và suy tim.
Để hạn chế tác động tiêu cực này, việc kiểm soát lượng natri tiêu thụ là rất quan trọng. Cần chú ý đến thông tin trên nhãn dinh dưỡng và cố gắng không vượt quá mức khuyến nghị là 2.300 miligam, tương đương khoảng một thìa cà phê muối.
Do hơn 70% lượng natri trong khẩu phần ăn đến từ thực phẩm chế biến sẵn hoặc các bữa ăn ngoài hàng, việc nấu ăn tại nhà và ưu tiên thực phẩm nguyên chất có thể giúp giảm đáng kể lượng muối nạp vào cơ thể.
2. Ngồi quá nhiều
Ngồi quá nhiều là một thói quen phổ biến khác đang âm thầm gây hại cho sức khỏe tim mạch. Các chuyên gia cho rằng phần lớn mọi người cần vận động nhiều hơn bởi hiện chỉ khoảng 1/4 người trưởng thành đáp ứng được khuyến nghị về hoạt động thể chất, bao gồm ít nhất 150 phút vận động aerobic cường độ vừa mỗi tuần cùng hai ngày tập luyện sức mạnh.
Việc thiếu vận động khiến cơ thể tiêu hao ít năng lượng hơn, làm tăng nguy cơ thừa cân, dẫn đến huyết áp cao, tiểu đường và nhiều vấn đề khác có thể gây tổn hại cho tim.
Theo bác sĩ Brian Downey, giám đốc Dịch vụ Tim mạch Tổng quát tại Tufts Medical Center, mức độ nguy hiểm của lối sống ít vận động ngày nay lớn đến mức xuất hiện quan niệm rằng ngồi nhiều chính là hút thuốc kiểu mới.
Để khắc phục tình trạng này, điều quan trọng là thường xuyên đứng dậy và di chuyển. Việc đến phòng tập là một lựa chọn tốt nhưng duy trì vận động không nhất thiết phải quá phức tạp.
Với những người làm việc văn phòng, chỉ cần đứng dậy và đi bộ vài phút mỗi giờ cũng đã góp phần đáng kể vào tổng lượng vận động trong ngày. Những hoạt động đơn giản như đi bộ cùng bạn bè, tranh thủ đi lại trong giờ nghỉ trưa hay dắt chó đi dạo đều mang lại lợi ích cho sức khỏe tim mạch.
3. Lướt điện thoại trước khi ngủ
Các nghiên cứu cho thấy hành vi này có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng giấc ngủ. Ánh sáng xanh từ màn hình có khả năng ức chế melatonin (hormone giúp cơ thể buồn ngủ), trong khi các nội dung kích thích lại làm tăng cortisol (hormone liên quan đến căng thẳng). Bên cạnh đó, khoảng thời gian dành cho việc lướt điện thoại vào ban đêm thường vô tình lấy đi thời gian nghỉ ngơi cần thiết.
Theo bác sĩ tim mạch Harmony Reynolds thuộc NYU Langone và là tình nguyện viên của Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ, huyết áp có xu hướng giảm tự nhiên trong lúc ngủ. Khi giấc ngủ không đủ hoặc bị gián đoạn, huyết áp sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian dài hơn, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim và đột quỵ.
Để cải thiện tình trạng này, việc hạn chế sử dụng điện thoại trước khi đi ngủ là điều cần thiết, thậm chí nên để thiết bị này hoàn toàn bên ngoài phòng ngủ. Thay vào đó, đọc sách trước giờ đi ngủ và xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh có thể giúp cải thiện giấc ngủ bao gồm việc tiếp xúc đủ ánh sáng tự nhiên và vận động vào ban ngày, giữ không gian phòng ngủ mát mẻ, tối và yên tĩnh vào ban đêm.
4. Giữ đồ ăn vặt không lành mạnh trong nhà
Việc giữ các loại đồ ăn vặt không lành mạnh trong nhà là một sai lầm khá phổ biến. Nhiều người thường cho những món ăn này vào giỏ hàng khi đi chợ với suy nghĩ rằng chỉ ăn một chút thì sẽ không ảnh hưởng gì. Trên thực tế, dù một lần sử dụng không gây hại ngay lập tức nhưng với đa số người, đồ ăn vặt rất dễ trở thành thói quen khó bỏ.
Những thực phẩm không lành mạnh, đặc biệt là đồ ăn vặt và bánh kẹo chế biến sẵn, có thể làm tăng huyết áp, cholesterol và góp phần gây tăng cân. Chúng còn khiến cơ thể nhanh chóng rơi vào trạng thái mệt mỏi sau 1 – 2 giờ do đường huyết giảm, tạo ra vòng lặp tiếp tục tìm đến đồ ăn vặt để bù đắp năng lượng.
Để hạn chế tác động tiêu cực này, cách hiệu quả nhất là không mua và không trữ sẵn đồ ăn vặt trong nhà. Khi cảm thấy uể oải hoặc cần tỉnh táo hơn, việc đứng dậy vận động nhẹ trong vài phút hoặc uống một cốc nước có thể mang lại hiệu quả tích cực.
5. Thiếu kết nối xã hội
Nhiều nghiên cứu cho thấy việc thiếu các mối quan hệ xã hội có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh tim, đau tim và đột quỵ. Theo bác sĩ Baljash Cheema, chuyên gia về suy tim nặng và ghép tim tại Northwestern Medicine, những yếu tố như căng thẳng kéo dài, lo âu, thiếu kết nối xã hội và cảm giác cô đơn đều được xem là các yếu tố nguy cơ mềm nhưng đáng lưu ý của bệnh tim. Dù không biểu hiện rõ ràng như các chỉ số sinh học, chúng vẫn âm thầm ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tim mạch theo thời gian.
Việc duy trì và ưu tiên các mối quan hệ xã hội vì thế đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe tim. Dành thời gian mỗi tuần để gặp gỡ bạn bè, liên lạc với người thân hoặc tham gia các hoạt động cộng đồng, tình nguyện có thể mang lại lợi ích rõ rệt.
Trong trường hợp các rào cản như vấn đề thể chất gây khó khăn cho việc giao tiếp xã hội, sự hỗ trợ từ bác sĩ hoặc nhân viên y tế có thể giúp tìm ra những giải pháp phù hợp.
6. Không nắm rõ các chỉ số sức khỏe
Việc không nắm rõ các chỉ số sức khỏe tim mạch của bản thân là một thiếu sót thường gặp, đặc biệt ở nhóm người trẻ. Các buổi kiểm tra sức khỏe đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm những yếu tố nguy cơ có thể phòng ngừa của bệnh tim bao gồm huyết áp cao, cholesterol cao và đường huyết tăng.
Không ít người cho rằng những vấn đề này chỉ xuất hiện ở tuổi trung niên hoặc cao tuổi nhưng tình trạng tăng huyết áp và tiểu đường đang ngày càng phổ biến ở người trẻ. Việc chủ quan trước các chỉ số sức khỏe có thể khiến nguy cơ bệnh tim mạch bị bỏ sót trong thời gian dài.
Để hạn chế rủi ro, việc khám sức khỏe định kỳ và theo dõi các chỉ số quan trọng như huyết áp, cholesterol và đường huyết là điều cần thiết. Đây cũng là dịp để trao đổi với bác sĩ về nguy cơ tim mạch cá nhân, từ đó có định hướng điều chỉnh lối sống và chăm sóc sức khỏe phù hợp.
7. Nghĩ rằng mình không thể thay đổi lối sống
Nhiều bệnh nhân cảm thấy nản lòng trước những thói quen đã duy trì trong thời gian dài và lo ngại rằng mọi nỗ lực đều đã quá muộn. Những suy nghĩ như hút thuốc quá lâu, thừa cân quá lâu hay bỏ bê việc tập luyện trong nhiều năm thường khiến họ tự đặt câu hỏi về ý nghĩa của việc bắt đầu thay đổi ở thời điểm hiện tại.
Cảm giác chán nản này xuất hiện rõ rệt khi kết quả không đến nhanh như mong đợi. Giải pháp nằm ở việc bắt đầu từ những thay đổi nhỏ và thực tế. Những điều tưởng chừng đơn giản như cắt bỏ thói quen ăn vặt sau bữa tối hoặc giảm khẩu phần ăn hàng ngày (nếu được duy trì đều đặn) vẫn có thể tạo ra sự khác biệt rõ rệt theo thời gian.
Theo các chuyên gia, ngay cả khi chưa từng thực hiện bất kỳ thay đổi nào trước đó, hiện tại vẫn luôn là thời điểm phù hợp để bắt đầu, bởi mọi nỗ lực dù nhỏ đều góp phần cải thiện sức khỏe.
8. Phớt lờ dấu hiệu cảnh báo sớm
Phớt lờ các dấu hiệu cảnh báo sớm là một trong những sai lầm nguy hiểm nhất liên quan đến sức khỏe tim mạch. Nhiều người có xu hướng xem nhẹ những biểu hiện bất thường, đặc biệt là cơn đau ngực, cho rằng đó chỉ là vấn đề nhỏ như ợ nóng hay mệt mỏi thoáng qua. Trong khi đó, theo các bác sĩ tim mạch, đau ngực lại là triệu chứng phổ biến nhất của cơn đau tim.
Việc nhận biết và xử lý sớm các dấu hiệu bất thường của tim có ý nghĩa sống còn bởi điều trị kịp thời các biến cố tim mạch nghiêm trọng có thể làm giảm đáng kể nguy cơ tàn tật và tử vong. Càng trì hoãn việc thăm khám, mức độ tổn thương tim càng có thể gia tăng và những tổn thương do cơn đau tim gây ra là không thể phục hồi.