Mặc dù chỉ số giá tiêu dùng tháng 7 của Mỹ cho thấy giá thực phẩm gần như đi ngang so với tháng trước đó, nhưng những mặt hàng nhạy cảm với thuế quan như hạt cà phê, trà đặc sản và gia vị lại đang có dấu hiệu tăng giá nhanh chóng, khiến các tiểu thương tại Mỹ ngày càng lo lắng.
Theo số liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ, giá cà phê trong tháng 7 đã tăng 14,5% so với cùng kỳ năm ngoái, đưa giá bán lẻ trung bình cho mỗi pound (khoảng 0,45 kg) cà phê xay lên mức 8,41 USD. Nhìn chung, giá thực phẩm không thay đổi từ tháng 6 sang tháng 7, nhưng vẫn cao hơn 2,9% so với một năm trước.
Bà Jessica Simons, chủ quán Bethany’s Coffee Shop tại bang Nebraska (Mỹ) chia sẻ trên đài CNBC rằng kể từ tháng 1 đến nay, giá nguyên liệu của quán đã tăng từ 18% đến 25%. “Chúng tôi buộc phải cộng thêm phí 3% vào giá cà phê khi đang chờ in lại thực đơn với giá thành mới”, bà Simons nói và than thở rằng giá thay đổi quá chóng mặt mà họ thì không thể cứ in đi in lại thực đơn mỗi lần tăng giá.
Ngoài cà phê, bà Simons cho biết quán cũng đang phải trả giá cao hơn cho bơ và cà chua.“Song song với đồ uống, chúng tôi còn phục vụ nhiều món ăn đi kèm. Với tổng cộng 24 nhân viên, cửa hàng buộc phải tăng giá sản phẩm nói chung vì biên lợi nhuận vốn đã rất mỏng. Các doanh nghiệp nhỏ đang phải vật lộn trước chi phí tăng cao do thuế quan”, bà cho biết.
Quỹ Thuế vụ (Tax Foundation) mới đây tính toán rằng gần 74% (tương đương 163 tỷ USD) lượng thực phẩm nhập khẩu vào Mỹ sẽ phải chịu thuế.
Ông Josh Teitelbaum, cố vấn cấp cao tại hãng luật Akin lưu ý rằng các công ty nhập khẩu nguyên liệu từ thiên nhiên, như cà phê hoặc nước dừa, không có khả năng sản xuất nội địa để tránh thuế.
Khả năng chuyển hướng nguồn cung sang các quốc gia khác là rất hạn chế. Họ rơi vào tình thế phải chịu mức thuế cao dù nhập từ bất cứ đâu. Chính quyền có chính sách điều chỉnh cho một số trường hợp, nhưng vẫn đang trong quá trình hoàn thiện”, ông Teitelbaum nhận định.
Trong một trường hợp khác, bà Anjali Bhargava, nhà sáng lập thương hiệu Anjali’s Cup chuyên sản xuất các gói gia vị pha chế trà và nghệ theo phong cách Ayurveda, cho biết gần như toàn bộ nguồn nguyên liệu chứa caffeine của công ty đều nhập khẩu. Gia vị được lấy từ Việt Nam, Thái Lan, châu Phi và Nam Mỹ; trà và hạt tiêu từ Ấn Độ; nghệ tây từ Afghanistan; và bao bì hộp thiếc đặc biệt được sản xuất tại Trung Quốc.
“Người tiêu dùng vẫn sẽ uống trà, nhưng có thể phải mua sản phẩm chất lượng thấp hơn từ những công ty vẫn đủ sức gánh thuế quan. Những thương hiệu nhỏ, tự gây dựng và đặt uy tín và chất lượng lên hàng đầu có nguy cơ bị loại khỏi thị trường”, bà Anjali Bhargava nhấn mạnh.
Bà Bhargava đặc biệt lo ngại mức thuế 50% đối với trà nhập từ Ấn Độ. Đặc biệt, ở các hệ thống bán lẻ lớn như Whole Foods – nơi sản phẩm của bà được bày bán – rất khó để có thể điều chỉnh giá.
“Tổng thống Trump cho rằng điều này là để trừng phạt Ấn Độ, nhưng thực chất nó sẽ gây hại cho các doanh nghiệp nhỏ, người lao động và cả người tiêu dùng Mỹ. Thuế 50% với trà, chưa kể thuế với gia vị và các nguyên liệu khác, sẽ bào mòn biên lợi nhuận vốn đã mỏng của chúng tôi và buộc chúng tôi phải tăng giá. Điều này sẽ khiến khách hàng ngần ngại và có thể chuyển sang mua hàng từ đối thủ lớn có lợi thế”, bà Bhargava buồn bã chia sẻ.
Doanh nghiệp của bà đã chấp nhận điều chỉnh ở phần bao bì sản xuất tại Trung Quốc, nhưng kiên quyết không thỏa hiệp về nguyên liệu. “Những hàng rào thuế quan mới buộc các doanh nghiệp phải chọn giữa việc giữ chất lượng hay tiếp tục tồn tại. Nhiều doanh nghiệp nhỏ sẽ không thể sống sót”, bà chỉ ra và giải thích thêm rằng doanh nghiệp của bà chưa tìm được nguồn cung thay thế, cũng khó có thể dữ trữ hàng như các đối thủ lớn. “Tình thế càng trở nên khó khăn hơn, nhất là khi sân chơi vốn đã không công bằng với những công ty nhỏ”, nhà sáng lập Anjali’s Cup phản ánh.
Một số chuyên gia lo ngại tác động của thuế quan sẽ lan sang các sản phẩm khác tại siêu thị. Điều này có thể trầm trọng hơn nếu chương trình hỗ trợ thực phẩm SNAP bị cắt giảm theo dự luật “Big Beautiful Bill” của chính quyền Donald Trump, dẫn đến dự báo tiêu thụ từ các nhà bán lẻ giảm, theo đánh giá của bà Heather Rice, Giám đốc mảng sản phẩm tại KPMG.
“Gần 9% chi tiêu đến từ những người hưởng trợ cấp này. Nguồn cung hàng hóa trên kệ sẽ thay đổi tùy thuộc vào nơi họ nhập sản phẩm. Hiện tại, nhờ cây trồng và nhập khẩu, chúng ta có thể có quả việt quất quanh năm. Nhưng với thuế quan, điều đó có thể thay đổi, và chúng ta sẽ không thiếu đi việt quất trong suốt 12 tháng nữa. Chắc chắn sẽ xuất hiện sự dịch chuyển về sản phẩm”, bà Heather Rice chỉ ra.
Nhiều người lo ngại, khi những sản phẩm chất lượng, chuẩn mực trở nên quá đắt đỏ, cả chuỗi cung ứng sẽ chịu ảnh hưởng. Thuế quan sẽ xóa sổ những doanh nghiệp đa dạng, uy tín - vốn làm nên sự sôi động của thị trường Mỹ.
