Nếu hỏi một nhà đầu tư đâu là những đồng tiền trú ẩn an toàn, phần lớn sẽ nhắc tới đồng USD của Mỹ, đồng franc Thụy Sĩ và đồng yên Nhật Bản. Trong lịch sử, các đồng tiền này thường được kỳ vọng giữ giá trị ổn định trong những giai đoạn bất ổn địa chính trị hoặc kinh tế.
Tuy nhiên, thời gian gần đây, chính các đồng tiền này cũng trải qua biến động mạnh. USD và yên Nhật giảm sâu trong năm 2025 và kéo dài sang năm 2026. Trong khi đó, franc Thụy Sĩ tăng giá, nhưng điều này lại đặt ra thách thức cho một quốc gia có mức lạm phát vốn đã rất thấp và phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu.
USD SUY YẾU
Năm 2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump gần như đã tái cấu trúc hệ thống thương mại toàn cầu bằng việc áp thuế quan, làm bùng phát làn sóng “bán nước Mỹ” (Sell America) - tức là bán tháo tài sản Mỹ, bao gồm cả USD, đồng tiền dự trữ của thế giới.
Việc các mức thuế được áp đặt rồi rút lại một cách đột ngột tiếp tục duy trì áp lực lên thị trường.
Trong một báo cáo công bố tháng 12/2025, ngân hàng tư nhân Thụy Sĩ Julius Baer cho rằng các chính sách thương mại thất thường chỉ là một trong những nguyên nhân khiến USD suy yếu, đồng thời nhận định đạo luật “One Big Beautiful Bill Act” của ông Trump đã đẩy nước Mỹ vào quỹ đạo nợ không bền vững.
Báo cáo cũng cho biết việc ông Trump gây sức ép lên Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell đã làm suy giảm niềm tin của nhà đầu tư vào đồng USD.
Chỉ số USD Index, thước đo sức mạnh đồng bạc xanh so với rổ tiền tệ chủ chốt, đã giảm 1,3% trong ngày 29/1 sau khi ông Trump tuyên bố đồng USD đang hoạt động rất tốt. Đây là mức giảm sâu nhất trong một ngày kể từ khi ông lần đầu công bố chính sách thuế quan vào tháng 4, thời điểm đồng USD rơi xuống mức thấp nhất gần bốn năm.
Trong năm 2025, chỉ số này lao dốc 9,37% và tiếp tục giảm thêm trong năm 2026.
Ông George Saravelos, Trưởng bộ phận nghiên cứu ngoại hối tại Deutsche Bank, nhận định trong một báo cáo rằng vị thế trú ẩn an toàn của USD là một huyền thoại. Ông phản bác quan điểm cho rằng USD thường tăng giá khi nhà đầu tư né tránh rủi ro, đồng thời cho biết mối tương quan trung bình giữa USD và thị trường cổ phiếu gần bằng 0, và trong năm qua USD một lần nữa không còn đồng pha với chỉ số S&P 500.
Ông Cole Smead, CEO và Giám đốc quản lý danh mục của Smead Capital Management, chia sẻ trên CNBC hồi cuối tháng 1 rằng ông thấy triển vọng USD sẽ tiếp tục suy yếu. Theo ông, thị trường đang đối mặt với một chu “gấu” dài hạn của đồng USD. Ông dẫn lại các “cơn sốt” thị trường trước đây như bong bóng viễn thông và công nghệ cuối thập niên 1990, khi USD đạt đỉnh năm 2002 và chỉ trong sáu năm sau đó đã rơi xuống mức thấp nhất trong thời gian rất dài.
Trên thực tế, USD Index đã giảm khoảng 41% từ năm 2002 đến ngưỡng đáy năm 2008.
YÊN NHẬT BIẾN ĐỘNG MẠNH
Đồng yên Nhật dao động mạnh trong suốt năm 2025 và xuất hiện nhiều đồn đoán về khả năng can thiệp của các nhà chức trách.
Đầu năm 2025, tỷ giá ở mức khoảng 156 yên/USD. Đồng tiền này tăng giá khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản phát tín hiệu sẽ tiếp tục nâng lãi suất, nhưng phần lớn quý 2 và quý 3 vẫn duy trì quanh mốc 150.
Sau tháng 10, đồng yên bắt đầu suy yếu mạnh khi bà Sanae Takaichi trở thành Thủ tướng. Lập trường tài khóa mở rộng của bà đã kích hoạt làn sóng bán yên, đồng thời đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản dài hạn tăng lên.
Từ khi bà Takaichi nhậm chức đến ngày 23/1, đồng yên đã giảm 5,9%. Trước thông tin Cục Dự trữ Liên bang Mỹ chi nhánh New York (Fed New York) thực hiện một đợt kiểm tra tỷ giá với cặp USD/JPY ngày 23/1, đồng yên bất ngờ tăng mạnh lên khoảng 152.
Sau đó, đồng tiền này lại suy yếu, tiến sát mốc 157, rồi sau đó phục hồi khi đảng Dân chủ Tự do (LDP) giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử Hạ viện.
Các nhà phân tích của Citi cho rằng đồng yên khó giảm sâu quá mốc 160, vì điều đó có thể kích hoạt sự can thiệp của nhà chức trách Nhật Bản hoặc Mỹ. Ngân hàng ING của Hà Lan cũng nhận định đồng yên có thể tiến gần lại mốc 160, nhưng sẽ có sự giằng co giữa thị trường và cơ quan quản lý quanh ngưỡng 159. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã bác bỏ thông tin cho rằng Mỹ can thiệp trước đợt kiểm tra tỷ giá hồi tháng 1.
FRANC THỤY SĨ VÀ BÀI TOÁN CHÍNH SÁCH
Khác với USD và yên Nhật, Thụy Sĩ không phải là nền kinh tế lớn, nhưng sự ổn định chính trị, mức nợ thấp và cơ cấu kinh tế đa dạng giúp đồng franc Thuỵ Sĩ trở thành tài sản trú ẩn. Xu hướng tìm kiếm tài sản an toàn trong năm qua đã mang lại lợi thế cho đồng tiền này. Franc Thụy Sĩ giữ giá tốt hơn đáng kể so với USD và yên.
Trong năm 2025, franc tăng gần 13% so với USD và tiếp tục đà tăng sang năm 2026, lên mức cao nhất 11 năm so với đồng bạc xanh. Đồng tiền này cũng chạm đỉnh 11 năm so với Euro trong tháng này.
Tuy nhiên, franc Thuỵ Sĩ không hoàn toàn miễn nhiễm với biến động. Ngày 30/1, khi giá vàng và bạc lao dốc, với bạc mất tới 30% giá trị, nhà đầu tư cũng rút khỏi franc Thuỵ Sĩ, khiến đồng tiền này giảm khoảng 1,2% so với USD. Dù vậy, đây cũng chỉ là một trong 10 phiên giao dịch trong năm qua mà đồng franc giảm giá so với USD.
Sự tăng giá mạnh của đồng franc đang gây ra vấn đề cho Thụy Sĩ. Nếu tiếp tục lên giá, điều này có thể buộc nhà chức trách phải can thiệp nhằm hạn chế tác động tiêu cực tới nền kinh tế.
Khác với nhiều nền kinh tế phát triển, Thụy Sĩ đang đối mặt với tăng trưởng giá trì trệ. Lạm phát hiện chỉ ở mức 0,1%, còn lãi suất điều hành của Ngân hàng Trung ương Thụy Sĩ (SNB) là 0%. Trong bối cảnh giới chức muốn tránh quay lại chính sách lãi suất âm giai đoạn 2015 - 2022, đồng franc Thuỵ Sĩ mạnh lên càng khiến bài toán điều hành tiền tệ thêm phức tạp.
Trước đây, SNB từng can thiệp thị trường ngoại hối bằng cách bán franc và mua ngoại tệ để hạ nhiệt tỷ giá. Tuy nhiên, việc này hiện tiềm ẩn rủi ro, khi chính quyền ông Trump, trong cả nhiệm kỳ trước và nay, đều từng chỉ trích các động thái can thiệp của SNB.
Chủ tịch SNB Martin Schlegel cho biết bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos tháng trước rằng ngân hàng trung ương sẵn sàng can thiệp thị trường ngoại hối nếu cần thiết.
Các chuyên gia kinh tế tại ngân hàng đầu tư Thụy Sĩ UBS - đơn vị đưa ra dự báo đồng franc có thể giảm khoảng 2% so với USD vào cuối năm 2026 - nhận định SNB khó có phản ứng mạnh trước đà tăng của đồng tiền này. Theo họ, các biện pháp can thiệp rải rác có thể xảy ra, nhưng chưa cần hành động quy mô lớn do rủi ro giảm phát còn hạn chế, triển vọng tăng trưởng toàn cầu tích cực và mức định giá franc chỉ ở mức cao vừa phải.
Trong khi đó, một khảo sát của Reuters cho thấy các nhà kinh tế dự báo USD có thể phục hồi khoảng 2,2% so với franc Thuỵ Sĩ vào cuối tháng 4.
Ông Matthew Ryan, Trưởng bộ phận chiến lược thị trường tại Ebury bình luận với CNBC rằng đồng USD và yên Nhật đã phần nào mất đi ánh hào quang trong thời gian gần đây, trong khi franc Thụy Sĩ đã củng cố vị thế là đồng tiền trú ẩn an toàn hàng đầu.
Ông Lee Hardman, chuyên gia phân tích tiền tệ tại ngân hàng Nhật Bản MUFG, cũng cho rằng sức hấp dẫn trú ẩn của cả USD và yên đã bị suy yếu bởi những biến động chính trị. Về dài hạn, ông nhận định franc Thụy Sĩ đã chứng minh là nơi lưu giữ giá trị tốt nhất trong nhóm các đồng tiền G10, bao gồm cả yên Nhật và USD.
