Trong bối cảnh kinh tế tăng trưởng chậm lại và người tiêu dùng ngày càng thắt chặt chi tiêu, việc cân đối ngân sách nhưng vẫn đảm bảo chất lượng mua sắm trở thành ưu tiên của nhiều người. Chính trong giai đoạn này, các trung tâm mua sắm outlet nổi lên như một lựa chọn đặc biệt hấp dẫn. Mô hình này không chỉ giúp người tiêu dùng tiếp cận các sản phẩm chính hãng với giá ưu đãi, mà còn góp phần kích cầu tiêu dùng, thúc đẩy kinh tế địa phương và phát triển du lịch.
Tại Việt Nam, mô hình trung tâm mua sắm outlet cũng đang rất được quan tâm. Theo định hướng quy hoạch thương mại của Hà Nội đang được trưng bày tại Triển lãm Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, thành phố dự kiến phát triển 7 trung tâm mua sắm outlet tại Gia Lâm, Sóc Sơn, Chương Mỹ, Hòa Lạc (Thạch Thất), Phú Xuyên, Phúc Thọ và Sơn Tây. Cụ thể, khu outlet phía đông Thủ đô được quy hoạch tại Gia Lâm (khu vực xã Dương Xá cũ), phía bắc tại Sóc Sơn (xã Đông Xuân cũ), phía nam tại đô thị vệ tinh Phú Xuyên.
Trong khi đó, khu vực phía tây sẽ có nhiều outlet nhất với 4 trung tâm đặt tại Chương Mỹ (thị trấn Chúc Sơn cũ), Thạch Thất (xã Thạch Hòa cũ), Phúc Thọ (xã Hiệp Thuận và Phụng Thượng cũ) và Sơn Tây (xã Đường Lâm cũ).
CÔNG CỤ KÍCH CẦU TIÊU DÙNG
Outlet là mô hình bán lẻ chuyên kinh doanh các sản phẩm thuộc những bộ sưu tập gần đây hoặc hàng tồn kho với mức giá thấp hơn giá bán thông thường, tối thiểu khoảng 30%.
Khác với trung tâm thương mại truyền thống, outlet mang đến trải nghiệm mua sắm mới, nơi người tiêu dùng có thể sở hữu các sản phẩm chất lượng cao từ những thương hiệu nổi tiếng với mức giảm giá hấp dẫn quanh năm. Trước đây, ngành thời trang thường chỉ có bốn bộ sưu tập theo mùa. Hiện nay, mỗi mùa có thể xuất hiện ít nhất hai bộ sưu tập mới. Vì vậy, thay vì phân phối toàn bộ hàng hóa qua hệ thống cửa hàng bán lẻ, nhiều thương hiệu tập trung đưa các sản phẩm còn lại về outlet và bán với mức giảm giá tối thiểu 30% so với giá niêm yết ban đầu.
Không chỉ là nơi mua sắm, outlet còn trở thành điểm đến góp phần hồi sinh du lịch và tạo ra giá trị kinh tế cho khu vực xung quanh, đóng vai trò như một động lực phát triển kinh tế địa phương.
Nhiều người thường nhầm lẫn outlet với trung tâm thương mại do cả hai đều cung cấp dịch vụ mua sắm tương tự. Tuy nhiên, mô hình kinh doanh của hai loại hình này hoàn toàn khác nhau. Khác biệt lớn nhất nằm ở giá bán. Outlet giúp các sản phẩm thời trang và xu hướng mới trở nên dễ tiếp cận hơn nhờ mức giá thấp, qua đó giúp người tiêu dùng tiết kiệm đáng kể chi phí mua sắm.
Trong khi các cửa hàng và trung tâm thương mại truyền thống thường chỉ giảm giá vào những dịp khuyến mại như cuối mùa hoặc lễ hội mua sắm, outlet duy trì mức giá ưu đãi quanh năm và còn bổ sung thêm nhiều chương trình giảm giá vào các sự kiện như Black Friday. Một điểm khác biệt nữa là cơ cấu thương hiệu. Trước đây, outlet chủ yếu chỉ bán sản phẩm của một thương hiệu duy nhất, trong khi trung tâm thương mại tập hợp nhiều cửa hàng khác nhau. Tuy nhiên, xu hướng này đang thay đổi khi ngày càng nhiều outlet, như La Torre Outlet Zaragoza tại Tây Ban Nha, quy tụ hàng loạt thương hiệu cùng các khu vui chơi, giải trí và ẩm thực, mang đến trải nghiệm mua sắm toàn diện ngay trong một địa điểm. Dù khác biệt về mô hình, outlet và trung tâm thương mại đều phải tuân thủ các quy định giống nhau về quyền lợi người tiêu dùng.
Những outlet đầu tiên xuất hiện tại Mỹ vào thập niên 1930, thường nằm cạnh các nhà máy và ở khu vực ngoại ô.
Ban đầu, các cửa hàng này chuyên bán lượng hàng sản xuất dư thừa hoặc sản phẩm có lỗi nhỏ với mức giá rất thấp. Nhờ không phải chịu thêm chi phí vận chuyển hay phân phối, các thương hiệu có thể giảm đáng kể chi phí và nhanh chóng giải phóng hàng tồn kho. Ngày nay, mô hình outlet vẫn duy trì mục tiêu xử lý hàng tồn nhưng chất lượng sản phẩm đã thay đổi đáng kể. Hàng hóa tại outlet hiện có chất lượng tương đương, thậm chí không khác biệt so với sản phẩm bán tại các cửa hàng chính hãng, thay vì là hàng lỗi như trước.
Nhiều thương hiệu như Gap hay Nike không còn xem outlet là nơi chỉ để giải phóng hàng tồn. Thay vào đó, các nhà bán lẻ này cùng nhiều thương hiệu cao cấp và chuỗi trung tâm thương mại lớn như Saks hay Neiman Marcus xây dựng chiến lược riêng cho hệ thống outlet nhằm mở rộng tệp khách hàng, gia tăng doanh thu, cải thiện lợi nhuận và đóng góp trực tiếp vào kết quả kinh doanh. Dựa trên nhu cầu của người tiêu dùng, các outlet hiện nay cũng đang học theo mô hình "lifestyle center" (trung tâm phong cách sống) khi nâng cấp không gian và bổ sung nhiều tiện ích giải trí như sân bowling, sân trượt băng hay rạp chiếu phim ngoài trời. Nhờ đó, outlet không còn chỉ xuất hiện ở vùng ngoại ô mà ngày càng được phát triển gần các thành phố lớn và những điểm du lịch nổi tiếng để thu hút cả người dân địa phương lẫn khách du lịch.
Theo nhiều chuyên gia, outlet là giải pháp hiệu quả để thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng, khuyến khích người dân chi tiêu nhiều hơn thông qua các sản phẩm giảm giá sâu. Để một trung tâm outlet thành công, cần có 4 yếu tố chính bao gồm hội tụ, chuyên nghiệp, kết nối và quản trị. Yếu tố hội tụ là việc tập trung hàng trăm cửa hàng của nhiều thương hiệu trong cùng một khu outlet nhằm gia tăng sự đa dạng và nâng cao hiệu quả lựa chọn sản phẩm cho người tiêu dùng.
Chuyên nghiệp thể hiện ở chất lượng dịch vụ và cách phục vụ khách hàng theo các tiêu chuẩn cao, qua đó góp phần thúc đẩy doanh số bán hàng. Kết nối là lợi thế về vị trí khi outlet nằm gần các điểm du lịch, khu vui chơi giải trí hoặc đầu mối giao thông. Điều này giúp các trung tâm mua sắm dễ dàng thu hút du khách. Cuối cùng, quản trị nhấn mạnh việc xây dựng quy tắc ứng xử cho nhân viên cùng các tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, góp phần bảo vệ cả doanh nghiệp và người tiêu dùng, đồng thời nâng cao uy tín của mô hình.
DU LỊCH OUTLET TĂNG TRƯỞNG MẠNH TRÊN TOÀN CẦU
Theo báo cáo nghiên cứu thị trường của IMARC Group, quy mô ngành du lịch mua sắm outlet toàn cầu đạt 68,4 tỷ USD trong năm 2025 và được dự báo tăng trưởng với tốc độ kép hằng năm (CAGR) 7,3% giai đoạn 2026 - 2034, đạt khoảng 128,7 tỷ USD vào năm 2034.
Động lực tăng trưởng đến từ sự kết hợp của lượng khách du lịch quốc tế gia tăng, sự phát triển của các "làng outlet" cao cấp và xu hướng tiêu dùng ưu tiên trải nghiệm, giá trị thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm. Những điểm đến như Bicester Village tại Anh, Woodbury Common Premium Outlets tại Mỹ và Changi City Point tại Singapore mỗi năm thu hút hàng triệu du khách đến mua sắm.
Thị trường nằm ở giao điểm giữa ngành bán lẻ và du lịch - hai lĩnh vực đang phục hồi mạnh sau những gián đoạn vì đại dịch Covid-19. Việc mở rộng các đường bay quốc tế, phát triển khu mua sắm miễn thuế và số hóa quá trình lập kế hoạch du lịch đã giúp việc kết hợp mua sắm outlet trong hành trình trở nên thuận tiện hơn.
Một khảo sát toàn cầu năm 2025 cho thấy hơn 42% khách du lịch quốc tế chủ động đưa các điểm mua sắm outlet hoặc factory outlet vào lịch trình của mình. Trong 5 năm qua, nhiều thương hiệu ở phân khúc đắt đỏ hơn như Gucci, Burberry, Michael Kors cũng mở rộng mạnh mạng lưới outlet tại châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ, tạo nên các điểm đến có sức hút đối với du khách.
Tầng lớp trung lưu ngày càng đông tại Đông Nam Á, Ấn Độ và các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) cũng đang tạo thêm động lực tăng trưởng cho du lịch mua sắm outlet. Bên cạnh đó, các chương trình khách hàng thân thiết, nền tảng tìm kiếm trên thiết bị di động và các gói du lịch kết hợp mua sắm của công ty lữ hành trực tuyến tiếp tục tạo nền tảng để thị trường duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong thập niên tới.
Năm 2025, khu vực châu Á - Thái Bình Dương chiếm 24,7 tỷ USD, tương đương 36,1% doanh thu toàn cầu của ngành du lịch outlet, trở thành thị trường lớn nhất thế giới. Trung Quốc hiện có hơn 180 trung tâm outlet, trong khi Hàn Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ cũng đang mở rộng nhanh hệ thống này. Khu vực được dự báo tăng trưởng với tốc độ 8,6% mỗi năm, cao nhất thế giới trong giai đoạn 2026 - 2034.
Bắc Mỹ là thị trường lớn thứ hai, chiếm 26,8% doanh thu toàn cầu năm 2025. Mỹ sở hữu mạng lưới outlet phát triển nhất thế giới với hơn 70 trung tâm Premium Outlets, thu hút khoảng 110 triệu lượt khách mỗi năm. Riêng Woodbury Common Premium Outlets gần thành phố New York đón hơn 13 triệu lượt khách hằng năm, trong đó phần lớn là lượng khách quốc tế.
Châu Âu chiếm 21,4% doanh thu toàn cầu với các điểm đến nổi tiếng như Bicester Village, La Vallée Village và Fidenza Village. Riêng Bicester Village đón khoảng 7,2 triệu lượt khách trong năm 2024, trong đó 61% là khách quốc tế.
Thị trường Mỹ Latin chiếm khoảng 9,8% doanh thu toàn cầu và dự kiến tăng trưởng 7,8%/năm, trong khi khu vực Trung Đông và châu Phi chiếm 5,9%, nhưng có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất sau châu Á - Thái Bình Dương với 9,2%/năm, nhờ các khoản đầu tư vào du lịch theo chương trình Vision 2030 của Ả Rập Xê Út và sự phát triển hạ tầng du lịch mua sắm tại UAE.