Công ty tên lửa và vệ tinh của tỷ phú Elon Musk đang chuẩn bị cho màn ra mắt thị trường chứng khoán có thể được xem là quan trọng nhất lịch sử. SpaceX được cho là đang nhắm tới việc niêm yết tại Phố Wall ngay trong tháng tới, với số vốn huy động có thể lên tới 75 tỷ USD - con số đủ để vượt qua mọi kỷ lục IPO từng được ghi nhận trước đây.
Để hình dung quy mô đó lớn đến mức nào, hãy cùng điểm qua danh sách những doanh nghiệp đang nắm giữ các kỷ lục IPO từ trước đến nay.
Saudi Aramco - công ty dầu mỏ có lợi nhuận lớn nhất thế giới - hiện giữ kỷ lục IPO “khủng” nhất lịch sử với thương vụ huy động được 25,6 tỷ USD trên Sở giao dịch chứng khoán Riyadh vào tháng 12/2019. Đây được xem là dấu mốc quan trọng trong chiến lược “Tầm nhìn 2030” của Ả Rập Xê Út nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn thu từ dầu mỏ và mở cửa nền kinh tế cho nhà đầu tư nước ngoài. Kế hoạch này được Thái tử Mohammed bin Salman khởi động từ năm 2016, với Aramco - “viên ngọc quý” của nền kinh tế Ả Rập Xê Út - đóng vai trò trung tâm.
Dù vậy, quy mô IPO của Aramco vẫn chưa bằng một phần ba mục tiêu huy động vốn mà SpaceX đang kỳ vọng.
Vị trí thứ hai trong danh sách thuộc về tập đoàn công nghệ Trung Quốc Alibaba. “Đế chế” thương mại điện tử của tỷ phú Jack Ma đã huy động 21,8 tỷ USD trên Sở giao dịch chứng khoán New York vào tháng 9/2014. Khi đó, đây được xem là màn ra mắt công nghệ được chú ý nhiều nhất và giữ kỷ lục suốt nhiều năm.
Một thương vụ công nghệ nổi bật khác là Meta, khi còn mang tên Facebook, với số vốn huy động 16 tỷ USD. Màn “chào sàn” Nasdaq của Facebook vào tháng 5/2012 từng gây xôn xao vì hàng loạt sự cố kỹ thuật khiến cổ phiếu biến động hỗn loạn và mở đầu cho nhiều tuần đầy khó khăn đối với các nhà đầu tư ban đầu. Tuy nhiên, công ty của tỷ phú Mark Zuckerberg sau đó đã trở thành một trong những doanh nghiệp giá trị nhất thế giới.
Trong danh sách cũng có một số tên tuổi lớn đến từ Nhật Bản. SoftBank Corp đã huy động được 21,3 tỷ USD tại Sở giao dịch chứng khoán Tokyo vào tháng 12/2018. Nhà sáng lập Masayoshi Son cũng được đánh giá là một trong những “tay cược” nổi tiếng nhất ngành công nghệ, đặc biệt với khoản đầu tư sớm vào Alibaba sau này mang lại giá trị lên tới hàng chục tỷ USD.
Ngoài SoftBank, NTT DoCoMo - công ty di động thuộc tập đoàn viễn thông được nhà nước Nhật Bản hậu thuẫn Nippon Telegraph and Telephone - đã có thương vụ IPO thành công, trị giá 18,1 tỷ USD, tại Tokyo vào tháng 10/1998. Sự kiện diễn ra đúng giai đoạn bùng nổ của ngành di động trên toàn cầu, khi giới đầu tư đổ xô tìm kiếm cơ hội trong lĩnh vực này.
Hai ngân hàng quốc doanh Trung Quốc cũng nằm trong danh sách kỷ lục IPO, cho thấy mức độ thống trị của các định chế tài chính trong giai đoạn hậu khủng hoảng tài chính 2008.
Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc đã huy động được 19,2 tỷ USD trên hai sàn Thượng Hải và Hồng Kông vào tháng 7/2010. Đây được xem là một trong những thương vụ IPO lớn nhất xuất phát từ làn sóng mở rộng kinh tế do chính phủ Trung Quốc dẫn dắt.
Trong khi đó, Ngân hàng Công thương Trung Quốc (ICBC) - ngân hàng lớn nhất thế giới tính theo tổng tài sản, với bảng cân đối kế toán lớn hơn GDP của nhiều quốc gia - đã huy động được 19,1 tỷ USD trên cùng hai sàn giao dịch vào năm 2006.
Những thương vụ đáng chú khác còn bao gồm Visa, AIA và Enel.
Visa đã huy động được 17,9 tỷ USD khi niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán New York vào tháng 3/2008, đúng thời điểm cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu lên tới đỉnh điểm. Đây được xem là minh chứng đáng chú ý cho niềm tin của nhà đầu tư trong lúc Phố Wall đang chao đảo.
AIA Group, tập đoàn bảo hiểm châu Á được tách ra từ AIG sau “cú sập” trong cùng giai đoạn khủng hoảng, đã huy động được 17,8 tỷ USD tại Hồng Kông vào tháng 10/2010.
Trong khi đó, Enel, hiện là một trong những tập đoàn năng lượng lớn nhất châu Âu và đóng vai trò quan trọng trong xu hướng chuyển đổi sang năng lượng tái tạo toàn cầu, vào tháng 11/1999 đã huy động được 16,5 tỷ USD khi niêm yết tại Milan và New York.
Để nói tóm lại, nếu đạt đúng mục tiêu được đồn đoán, SpaceX sẽ không chỉ đứng đầu danh sách những thương vụ IPO lớn nhất trong lịch sử mà thậm chí còn có quy mô gần gấp ba lần kỷ lục hiện tại của Saudi Aramco.