15 năm sau khi rời Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), ông Kevin Warsh nay quay trở lại vai trò lãnh đạo với một chương trình cải cách sâu rộng, dù kết quả có thể sẽ cần nhiều thời gian mới có thể được hiện thực hóa.
Kế hoạch của ông Warsh đối với Fed trải dài trên nhiều lĩnh vực, từ cách ngân hàng trung ương theo dõi lạm phát, mức độ sẵn sàng giải cứu thị trường tài chính cho tới chiến lược truyền thông. Các thay đổi mà ông theo đuổi không chỉ dừng ở cải cách kỹ thuật trong phân tích kinh tế, mà còn có thể bao gồm những điều chỉnh nhạy cảm trong cách Fed giao tiếp với thị trường tài chính và công chúng - những vấn đề vốn đã được tranh luận suốt nhiều năm và được xem là rất khó thay đổi trong ngắn hạn.
Ông Kevin Warsh, 56 tuổi, là luật sư và nhà tài chính có tiếng. Ông có thể nhanh chóng thay đổi định hướng điều hành và tùy ý cắt giảm các hoạt động như họp báo, một động thái được xem là đưa Fed quay lại phong cách ngân hàng trung ương kín tiếng và thận trọng hơn, từng tồn tại trước cuộc suy thoái và khủng hoảng tài chính giai đoạn 2007-2009.
Thời điểm đó Fed bắt đầu đẩy mạnh việc giải thích công khai và sử dụng định hướng tương lai để báo hiệu chính sách cho thị trường. Ông Kevin Warsh không phải người ủng hộ cách tiếp cận này, nhưng ông cũng không muốn gây xáo trộn thị trường.
Theo ông Randall Kroszner, giáo sư kinh tế tại Đại học Chicago và từng cùng ông Kevin Warsh làm Thống đốc Fed giai đoạn 2006-2009, ông Warsh có rất nhiều việc muốn làm và sẽ cần thời gian để xử lý từng vấn đề. “Đây không phải kiểu “một phát làm luôn” hay sáng mai thức dậy là bảng cân đối kế toán của Fed giảm ngay xuống còn 4.000 tỷ USD,” ông Kroszner nói.
KHÔNG CHỈ LÀ CÂU CHUYỆN LÃI SUẤT
Thách thức trước mắt của ông Kevin Warsh sẽ là xử lý chính xung đột mà ông Jerome Powell từng phải đối mặt - sức ép từ ông Trump yêu cầu Fed cắt giảm lãi suất trong bối cảnh dữ liệu kinh tế lại không tạo nhiều dư địa cho điều đó.
Tỷ lệ thất nghiệp tại Mỹ hiện vẫn ở mức tương đối thấp, khoảng 4,3%, trong khi lạm phát - yếu tố quan trọng còn lại mà Fed phải kiểm soát - vẫn cao hơn đáng kể so với phạm vi mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương và có khả năng tiếp tục tăng.
Trên thực tế, tại cuộc họp chính sách đầu tiên do ông Kevin Warsh chủ trì vào tháng 6 tới, một “chiến thắng” đối với ông có thể đơn giản là ngăn được các đồng nghiệp trong Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) công khai đề cập khả năng tăng lãi suất.
Tại cuộc họp ngày 28 - 29/4 vừa qua, đã có ba quan chức Fed phản đối quan điểm chung và ủng hộ việc bổ sung hướng dẫn cho thấy Fed có thể phải nâng lãi suất. Xu hướng này có thể còn mở rộng hơn nữa khi lạm phát vượt ra hơn cả tác động từ thuế quan hay giá dầu tăng cao.
Khi ông Donald Trump bổ nhiệm ông Jerome Powell làm Chủ tịch Fed vào năm 2018, phải mất khoảng sáu tháng sau đó Tổng thống Mỹ mới bắt đầu công khai chỉ trích ông. Nhưng hiện tại, giới đầu tư thậm chí không kỳ vọng Fed sẽ cắt giảm lãi suất trước năm 2028.
Trong các bài phát biểu, phỏng vấn và điều trần công khai suốt một năm qua, ông Kevin Warsh đã đưa ra nhiều lập luận để giải thích vì sao lãi suất vẫn có thể giảm bất chấp dữ liệu hiện nay. Theo ông, năng suất lao động tăng nhờ AI có thể khiến mọi thứ trở nên rẻ hơn; việc Fed thu hẹp lượng trái phiếu nắm giữ dài hạn có thể tạo cơ sở để hạ lãi suất ngắn hạn; và các thước đo lạm phát thay thế, chính xác hơn, thực tế cho thấy giá cả đang tăng chậm hơn so với các chỉ số hiện được Fed nhấn mạnh.
Dù những lập luận này có thể hợp lý ở một số khía cạnh, việc củng cố chúng bằng các nghiên cứu đủ sức thuyết phục và khiến các nhà hoạch định chính sách khác đồng thuận sẽ cần nhiều thời gian, nếu điều đó thực sự khả thi.
Các cựu quan chức và nhân sự Fed cho biết bước đi đầu tiên của ông Warsh nhiều khả năng sẽ là yêu cầu tiến hành hàng loạt cuộc rà soát nội bộ, sau đó là các cuộc tranh luận trong FOMC, trước khi tính tới những thay đổi như điều chỉnh quy định về dự trữ ngân hàng - một hướng đi có thể giúp Fed thu hẹp bảng cân đối kế toán - hoặc đưa thêm các loại dữ liệu lạm phát khác vào quá trình hoạch định chính sách.
Ông Kevin Warsh cũng nhiều lần nhấn mạnh mong muốn thay đổi một số công cụ truyền thông lâu nay của Fed, chẳng hạn Báo cáo Dự báo Kinh tế Hàng quý (SEP), trong đó có biểu đồ “dot plot” thể hiện dự báo lãi suất của các quan chức Fed. Nhiều ý kiến trong Fed hiện không hài lòng với một số khía cạnh của SEP, khiến đây có thể trở thành lĩnh vực cải cách diễn ra nhanh hơn.
Tuy nhiên, cả SEP lẫn các cuộc họp báo của Chủ tịch Fed hiện đều đã trở thành công cụ quan trọng trong việc định hình kỳ vọng của công chúng. Trong một khảo sát gần đây của Viện Brookings đối với giới học giả và chuyên gia về Fed trong khu vực tư nhân, gần như toàn bộ 29 người tham gia đều cho rằng họp báo sau các cuộc họp chính sách là hữu ích hoặc cực kỳ hữu ích, trong khi hơn một nửa cũng đánh giá tích cực SEP và biểu đồ dot plot.
Ông James Bullard, hiện là Hiệu trưởng Trường Kinh doanh Mitch Daniels thuộc Đại học Purdue, cho rằng riêng các cuộc họp báo đã trở thành “chuẩn mực quốc tế” để giải thích quyết định chính sách và triển vọng kinh tế.
“Tôi nghĩ sẽ rất khó để thay đổi điều đó”, ông Bullard nhận xét.
NHỮNG QUAN ĐIỂM PHẢN BIỆN
Những quan điểm phản biện đã bắt đầu xuất hiện.
Ở nhiều vấn đề khác, các cựu quan chức Fed cho rằng những đề xuất của ông Kevin Warsh cũng sẽ phải trải qua quá trình đánh giá như bất kỳ ý tưởng chính sách nào khác.
Hiện đã xuất hiện nhiều đề xuất về cách thu hẹp bảng cân đối kế toán của Fed, nhưng không ít ý kiến hoài nghi lập luận của ông Warsh rằng việc giảm lượng trái phiếu nắm giữ sẽ tạo điều kiện để hạ lãi suất.
Các phát biểu của ông Kevin Warsh về tác động của việc cải thiện năng suất đối với lạm phát nhìn chung được giới chuyên gia chấp nhận về mặt lý thuyết, nhưng vẫn tồn tại nhiều nghi ngờ về khung thời gian và tác động thực tế đối với lãi suất.
Tuần trước, Chủ tịch Fed chi nhánh Chicago Austan Goolsbee đã đưa ra một kịch bản khác, tức là cuộc cách mạng AI có thể được kỳ vọng lớn đến mức người dân bắt đầu chi tiêu trước dựa trên dự báo tài sản và cổ phiếu sẽ tăng giá trong tương lai, từ đó đẩy lạm phát đi lên và buộc Fed phải tăng lãi suất.
Theo ông Austan Goolsbee, khác biệt trong quan điểm không nằm ở việc AI sẽ tác động thế nào tới nền kinh tế, mà là ở yếu tố thời gian và rủi ro - tức năng suất cải thiện cần bao lâu để kéo giảm lạm phát, trong khi nhu cầu chi tiêu có thể bùng nổ ngay từ hiện tại, và liệu Fed có thể đủ an tâm để đặt cược vào khả năng giảm phát trong tương lai nhằm cắt giảm lãi suất ngay lúc này hay không.
“Ông ấy có thể đúng về tác động của nhu cầu so với tác động của nguồn cung. Tôi nghĩ đây là điều đáng để suy nghĩ… Tôi chưa biết các nguyên tắc tranh luận sẽ như thế nào… nhưng với tôi, hy vọng rằng mọi thứ sẽ dựa trên các nghiên cứu kinh tế nghiêm túc”, ông Goolsbee nói với các phóng viên sau một hội nghị tại Los Angeles (Mỹ).
