Token trí tuệ nhân tạo (AI) - thuật ngữ trước đây chỉ quen thuộc với những người làm công nghệ - đang nhanh chóng bước vào đời sống hàng ngày tại Trung Quốc.
Các ngân hàng, nhà mạng cùng nhiều doanh nghiệp lớn nhỏ khác cùng đang cung cấp token AI miễn phí như một ưu đãi để thu hút thêm khách hàng. Một số doanh nghiệp bán token tương tự như các gói dữ liệu di động, cung cấp token dưới dạng phần thưởng khi sử dụng thẻ tín dụng hoặc phát miễn phí như Wi-Fi.
Token AI có thể hiểu là đơn vị đo lượng dữ liệu mà một mô hình AI xử lý, tương tự như cách gigabyte đo lượng dữ liệu trong các gói Internet; người dùng càng yêu cầu AI xử lý nhiều nội dung hoặc tác vụ phức tạp thì càng tiêu tốn nhiều token.
Sự phổ biến mạnh mẽ của AI đã khiến lượng token được tiêu thụ trên toàn cầu tăng vọt. Riêng lượng token được tiêu thụ tại Trung Quốc mỗi ngày đã tăng từ mức 100 tỷ vào đầu năm 2024 lên 500 nghìn tỷ vào giữa năm 2026.
PHẦN THƯỞNG TOKEN AI
Giá token AI đã trở thành một mặt trận cạnh tranh mới trong cuộc đua AI toàn cầu, khi các công ty AI của Mỹ và Trung Quốc liên tục giảm giá để cạnh tranh mở rộng mức độ sử dụng các mô hình của mình.
Các mô hình mã nguồn mở và trọng số mở của Trung Quốc, dù vẫn tụt hậu so với các đối thủ Mỹ ở một số thước đo năng lực, nhưng lại có chi phí thấp hơn 60-90% so với các mô hình tương đương của OpenAI và Anthropic. Token rẻ hơn cho phép các doanh nghiệp Trung Quốc thử nghiệm nhiều cách tiếp thị và quảng bá token tới người tiêu dùng phổ thông.
Hồi tháng 7 vừa qua, start-up AI Trung Quốc Moonshot AI ra mắt một thẻ tín dụng mang tên Kimi, hợp tác với Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc và American Express. Người dùng được nhận token AI Kimi, cùng hạn mức sử dụng các tác vụ AI và lập trình, dựa trên mức chi tiêu, tương tự cách thẻ tín dụng thưởng cho người tiêu dùng bằng dặm bay hoặc hoàn tiền.
Xu hướng này bắt đầu từ tháng 6, khi Ngân hàng Thương mại Trung Quốc ra mắt một thẻ tín dụng nhắm tới các nhà phát triển AI. Chủ thẻ mới được cung cấp tối đa 1,8 tỷ token để sử dụng cho các mô hình của start-up AI Trung Quốc MiniMax.
Ngân hàng Phát triển Phố Đông Thượng Hải cũng ra mắt một thẻ tín dụng dành cho các nhà phát triển AI, cung cấp khoản trợ cấp tương đương tối đa 3 tỷ token cho các mô hình Qwen của Alibaba.
Ba nhà mạng lớn của Trung Quốc đã đóng gói việc sử dụng AI tương tự như các gói dữ liệu di động. China Telecom cung cấp gói dành cho người tiêu dùng với mức giá từ 9,9 nhân dân tệ (1,40 USD) mỗi tháng cho 10 triệu token, đồng thời có các gói dung lượng lớn hơn dành cho người dùng có nhu cầu cao và doanh nghiệp. Công ty này cũng vận hành nền tảng TokenHub, cung cấp các gói thuê bao trên 142 mô hình lớn, trong bối cảnh nhà mạng quốc doanh đang tìm cách mở rộng sang cung cấp dịch vụ tính toán và dịch vụ AI.
Các đối thủ của China Telecom cũng cung cấp những gói sản phẩm tương tự. China Mobile từng cung cấp 400.000 token với giá 1 nhân dân tệ (14 cent) tại Thượng Hải và người dùng có thể thanh toán thông qua hóa đơn điện thoại. China Unicom giới thiệu các gói hàng tháng từ 15 nhân dân tệ (2,10 USD) cho 6 triệu token đến 45 nhân dân tệ (6,30 USD) cho 18 triệu token dành cho khách hàng doanh nghiệp.
TOKEN AI THÀNH HÀNG HOÁ TIÊU DÙNG
Thay vì cung cấp Wi-Fi miễn phí, ngày càng nhiều nhà hàng, quán cà phê và quán bar tại Trung Quốc đang thu hút khách hàng bằng dịch vụ tính toán AI miễn phí.
Tại AGI Bar ở Bắc Kinh, khách hàng mua đồ uống và kết nối Wi-Fi có thể sử dụng không giới hạn DeepSeek V4 Flash. Quán bar này hướng tới nhóm khách hàng là lập trình viên và nhà sáng lập start-up AI, đồng thời chạy mô hình trực tiếp tại chỗ bằng một máy trạm Nvidia DGX Spark.
Gần đó, nhà hàng bánh bao Jingu Yuan ở Bắc Kinh còn tặng khách hàng khoản tín dụng tính toán trị giá 10 nhân dân tệ (1,40 USD) sau mỗi bữa ăn. Những tấm thẻ đặt trên bàn ăn nhắn nhủ thực khách rằng: “Bạn đã no sau khi ăn bánh bao. Hãy đến quầy thu ngân nhận một ít token để “nuôi” tác nhân AI của bạn”. Hai địa điểm của chuỗi nhà hàng này phát hơn 100 phiếu mỗi ngày.
Một quán bar mở cửa 24 giờ sắp khai trương cũng áp dụng cách thức tương tự để quảng bá, tặng token AI cho khách hàng khi mua cà phê.
Đáng chú ý, token AI cũng đã xuất hiện trên một trong những sàn giao dịch đồ cũ lớn nhất Trung Quốc. Trên Xianyu thuộc Alibaba, nền tảng nổi tiếng với hoạt động mua bán điện thoại, nội thất và quần áo đã qua sử dụng, người bán đang quảng cáo quyền truy cập giá rẻ vào các mô hình AI dưới dạng những gói được tính bằng token.
Các tin đăng cung cấp hàng triệu token với giá vài USD, dưới dạng vé sử dụng trong ngày hoặc gói thuê bao hàng tháng, cũng như quyền truy cập dùng chung vào các tài khoản AI. Một số người bán chia nhỏ hạn mức sử dụng mô hình rồi bán lại cho sinh viên, nhà phát triển độc lập và doanh nghiệp nhỏ. Những người khác tìm cách kiếm lời từ chênh lệch giữa giá token chính thức và quyền truy cập được giảm giá hoặc miễn phí mà họ có được từ những nguồn khác.
Poe Zhao, một nhà phân tích sống tại Bắc Kinh và là nhà sáng lập bản tin Hello China Tech, nói với trang Rest of World rằng nỗ lực đưa token vào thị trường tiêu dùng của Trung Quốc cho thấy một cách tiếp cận khác lạ trong việc thương mại hóa AI.
Xét ở một khía cạnh khác, số lượng start-up AI ngày càng đông đảo tại Trung Quốc đang tạo ra một thách thức đối với các ngân hàng, khiến họ gặp khó khăn trong việc đánh giá tình hình tài chính của những công ty trẻ dựa trên các tiêu chí truyền thống như tài sản hữu hình. Do vậy, nhiều ngân hàng tại thành phố Quảng Châu ở miền Nam Trung Quốc đang thử nghiệm sử dụng token để thúc đẩy hoạt động kinh doanh với các start-up AI. Quận Hải Châu của thành phố đã triển khai một sản phẩm tài chính mang tên “khoản vay token” vào tháng 8/2026. Sản phẩm này cho phép các ngân hàng, trong đó có Bank of China, China CITIC Bank và Bank of Guangzhou, đo lường lượng token mà một doanh nghiệp tạo ra và tiêu thụ để quyết định quy mô khoản vay mà doanh nghiệp đó có thể được cấp.