Nhật Bản vừa công bố một kế hoạch mới nhằm tái sinh ngành công nghiệp chip và trí tuệ nhân tạo nội địa với khoản hỗ trợ tài chính lên đến hơn 10 nghìn tỷ yên (trên 65 tỷ USD) từ nay cho đến năm 2030.
Trong một tuyên bố chính thức, Thủ tướng Shigeru Ishiba nhấn mạnh: "Chính phủ Nhật Bản sẽ xây dựng một khuôn khổ hỗ trợ mới để thu hút hơn 50 nghìn tỷ yên đầu tư công và tư nhân trong 10 năm tới”.
Đây cũng là một phần trong các nỗ lực phục hồi quy mô lớn của Nhật Bản, còn được gọi là gói kinh tế toàn diện và được tài trợ thông qua các khoản trợ cấp, đầu tư từ tổ chức chính phủ và bảo lãnh nợ, theo các phương tiện truyền thông địa phương đưa tin.
NỖ LỰC HỒI SINH NGÀNH CHIP
Động thái này diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản đang nỗ lực củng cố và đa dạng hóa chuỗi cung ứng bán dẫn của mình, với mục tiêu tăng gấp ba doanh thu từ chip sản xuất trong nước lên hơn 15 nghìn tỷ yên vào năm 2030.
Một trong những công ty có thể hưởng lợi từ khoản tài trợ là Rapidus, một doanh nghiệp bán dẫn do nhà nước hậu thuẫn, đóng vai trò trung tâm trong nỗ lực phục hồi ngành chip của Nhật Bản.
Ra đời vào năm 2022 do chính phủ Nhật Bản sáng lập, Rapidus nhận được sự hỗ trợ từ một loạt các công ty lớn của Nhật Bản, bao gồm Toyota Motor và Sony Group. Rapidus hiện cũng đang hợp tác với “ông lớn” công nghệ IBM của Mỹ.
Công ty này đã nhận được hơn 2 tỷ USD hỗ trợ từ chính phủ, với mục tiêu sản xuất thương mại các con chip logic tiên tiến 2 nanomet vào năm 2027.
Ngoài ra, chip logic được sử dụng để xử lý thông tin và thực hiện các tác vụ trong thiết bị điện tử. Những loại chip logic tiên tiến nhất là rất quan trọng trong các công nghệ đột phá như trí tuệ nhân tạo, máy tính lượng tử và học máy.
Chủ tịch Rapidus Tetsuro Higashi, đã coi công ty là cơ hội cuối cùng của Nhật Bản để lấy lại vị thế dẫn đầu trong ngành bán dẫn toàn cầu khi nước này đang cố gắng bắt kịp hai đối thủ láng giềng như Đài Loan và Hàn Quốc.
Vào những năm 1980, Nhật Bản là quốc gia thống trị ngành công nghiệp bán dẫn và chiếm lĩnh hơn một nửa thị phần bán dẫn toàn cầu.
Tuy nhiên, quốc gia này bắt đầu mất vị thế dẫn đầu khi các đối thủ nước ngoài như TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Co.), hiện là nhà sản xuất chip hợp đồng thống trị thế giới, và Samsung của Hàn Quốc nổi lên. Cả Samsung và TSMC đều đã công bố kế hoạch bắt đầu sản xuất thương mại các chip 2 nanomet vào năm 2025.
Trong khi đó, Mỹ đã trở thành một “người chơi” quan trọng trong lĩnh vực thiết kế chip, với các công ty như Intel và Micron Technology, trong khi Hà Lan lại đứng đầu trong phân khúc sản xuất thiết bị chế tạo chip tiên tiến nhất thế giới thông qua công ty ASML.
“CƠ HỘI VÀNG"
Mặc dù đã mất vị thế dẫn đầu trong sản xuất và chế tạo chip, nhưng Nhật Bản vẫn là một quốc gia vượt trội về một số vật liệu và thiết bị bán dẫn, ông Michael Yang, giám đốc cấp cao về bán dẫn tại công ty phân tích và tư vấn Omdia chia sẻ với CNBC.
Do đó, thông qua các khoản trợ cấp dành cho chip, chủ yếu nhằm tăng cường công suất sản xuất, xứ sở mặt trời mọc sẽ có thể mở rộng sang các lĩnh vực khác của chuỗi cung ứng và nâng cao danh tiếng của mình, ông Yang bổ sung thêm.
Tuy nhiên, việc khôi phục thị trường chip sẽ là một cuộc chiến khó khăn đối với Nhật Bản, đồng thời yêu cầu Rapidus phải tìm ra "lối tắt" trong thiết kế và sản xuất chip để có thể đuổi kịp được các công ty bán dẫn hàng đầu, ông Brady Wang, nhà phân tích bán dẫn tại Counterpoint Research nhận xét.
Đại diện của Rapidus cho biết kiến trúc của chip 2 nanomet khác biệt so với các chip 3 nanomet, khiến việc sản xuất hàng loạt loại chip này đều là thử thách đối với tất cả các doanh nghiệp. Vì vậy, không thể phủ nhận đây là một cơ hội vàng để gia nhập và chiếm ưu thế trên thị trường.
Trong nỗ lực này, trợ cấp tài chính là điều cần thiết nhưng không thể đảm bảo thành công, ông Brady Wang lưu ý và nhấn mạnh rằng TSMC đã mất hơn một thập kỷ để bắt kịp các công ty chip toàn cầu và xây dựng các mối quan hệ với khách hàng.
"Trợ cấp chỉ là yêu cầu cơ bản để gia nhập ngành công nghiệp bán dẫn, nhưng thành công đòi hỏi những biện pháp hỗ trợ khác, chẳng hạn như nhân tài, công nghệ và chiến lược”, ông Ken Kuo, phó giám đốc nghiên cứu cao cấp tại công ty phân tích thị trường công nghệ TrendForce chỉ ra.
Ngoài việc cố gắng xây dựng một nhà sản xuất chip mang tầm vóc quốc tế tại Nhật Bản, các khoản trợ cấp của chính phủ cũng nhằm thu hút các doanh nghiệp nước ngoài, với các công ty sản xuất chip như TSMC, Samsung Electronics và Intel Corp đã đồng ý đầu tư hàng tỷ USD vào Nhật Bản.
Các công ty này là những nhà lãnh đạo trong sản xuất chip nhớ dùng để lưu trữ dữ liệu, thành phần thiết yếu trong các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo và điện toán đám mây.
TSMC đã công bố kế hoạch xây dựng một nhà máy chế tạo chip thứ hai tại Nhật Bản trước khi hoàn thành nhà máy đầu tiên.
Theo ông Brady Wang của Counterpoint, việc thu hút các công ty như vậy vào Nhật Bản có thể giúp quốc gia này nhanh chóng tăng cường tính tích hợp dọc trong chuỗi cung ứng và xây dựng hệ sinh thái bán dẫn một cách nhanh chóng.
Nhật Bản cũng đã ký các thỏa thuận hợp tác - với các đồng minh như Mỹ, Anh, Đài Loan và một số quốc gia EU - nhằm thúc đẩy nghiên cứu và phát triển các bán dẫn thế hệ tiếp theo.
