Chỉ trong 1 tháng vừa qua, thế giới đã chứng kiến hàng loạt diễn biến địa chính trị căng thẳng liên quan trực tiếp đến Mỹ, từ việc Washington bắt Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro và giành quyền kiểm soát ngành dầu mỏ của quốc gia này, Tổng thống Donald Trump tìm cách sáp nhập Greenland, cho tới đe dọa áp thuế mới đối với tám đồng minh châu Âu. Đến cuối tháng, Nhóm tác chiến tàu sân bay Abraham Lincoln đã tiến về phía Iran sau khi ông Trump phát tín hiệu có thể tiến hành các cuộc tấn công quân sự nhằm vào nước này. Cùng lúc, Tổng thống Mỹ còn tuyên bố sẽ áp thuế 100% đối với hàng hóa Canada nếu Thủ tướng Mark Carney ký thỏa thuận thương mại với Trung Quốc.
Những biến động này đã làm gia tăng căng thẳng quan hệ giữa Mỹ với các đồng minh chủ chốt trong Liên minh châu Âu (EU), Anh và Canada. Tuy nhiên, đối với giới đầu tư, điều đáng chú ý hơn là sự mở rộng của xu hướng đầu tư vào các tài sản bên ngoài nước Mỹ, trong bối cảnh niềm tin vào độ bền vững của các liên minh hậu Thế chiến 2 đang bị đặt dấu hỏi.
Trong tháng đầu năm 2026, cổ phiếu tại cả các thị trường phát triển lẫn mới nổi đều có mức sinh lời vượt trội hơn so với chứng khoán Mỹ. Trong khi chỉ số S&P 500 chỉ tăng hơn 1%, quỹ ETF iShares MSCI Emerging Markets (EEM) tăng khoảng 8% tính theo USD, còn quỹ iShares Core MSCI International Developed Markets ETF (IDEV) thêm hơn 4%. Quỹ iShares MSCI ACWI ex U.S. ETF (ACWX) cũng leo 5%.
GỐC RỄ CỦA SỰ BẤT ĐỊNH
Khi đưa ra nhận định về các chính sách chiến lược của Mỹ, ông Stephen Kolano, Giám đốc đầu tư của Integrated Partners chia sẻ với CNBC rằng Mỹ đang trở thành một yếu tố bất định quá lớn. “Ít nhất trong 3 năm tới, người ta sẽ luôn có cảm giác rằng sẽ chẳng còn ai dự đoán được Mỹ sẽ làm gì tiếp theo”, ông Kolano lưu ý.
Các nhà quản lý tiền tệ giờ đây buộc phải tính đến những thay đổi mang tính cấu trúc trong cục diện thương mại toàn cầu, trong đó có hiệp định thương mại tự do EU - Ấn Độ, được Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen (Đức) gọi là “mẹ của mọi thỏa thuận”. Trong khi đó, theo cựu Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jose Manuel Barroso quan sát, quan hệ giữa Mỹ và châu Âu đang ở thời điểm căng thẳng nhất kể từ khi NATO được thành lập.
“Mỹ rút lui khỏi NATO, rút lui khỏi vai trò hỗ trợ các đồng minh - ít nhất là về mặt hình ảnh - đã buộc các quốc gia khác phải tự nhủ rằng “được rồi, chúng ta cần tự sắp xếp lại mọi thứ”, ông Stephen Kolano nói thêm, đồng thời chỉ ra việc các thành viên NATO cam kết nâng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035. “Các cơ chế an ninh sẽ không quay lại thời kỳ “Mỹ lo cho tất cả”. Con tàu đó đã rời bến”, ông Kolano nhấn mạnh.
Hệ quả là các dòng vốn từng chủ yếu xoay quanh việc đầu tư vào Mỹ đang dần được tái định hình. “Giờ đây, dòng vốn bắt đầu phân tán”, ông Kolano nói.
RỜI XA ĐỒNG BẠC XANH
Các tài sản của Mỹ, bao gồm cả đồng USD, đã chịu áp lực sau khi ông Trump đe dọa áp thuế liên quan đến Greenland. Diễn biến này như kích hoạt trở lại chiến lược “bán nước Mỹ” (sell America) và đẩy mạnh nhu cầu đối với các tài sản trú ẩn an toàn như vàng. Trong tháng 1, đồng USD giảm hơn 1% và hiện thấp hơn khoảng 11% so với đỉnh 52 tuần, dù đã phục hồi vào phiên 30/1 khi ông Trump đề cử cựu Thống đốc Kevin Warsh làm Chủ tịch tiếp theo của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
Tổng thống Trump đã nhiều lần đánh giá thấp mức độ suy yếu của đồng USD. Khi được hỏi về giá trị của đồng tiền này vào tuần trước, ông khẳng định rằng “mọi thứ đều rất tuyệt”. Tuy nhiên, phản ứng của thị trường lại đi theo chiều ngược lại khi đồng USD lao dốc trong phiên 27/1, ghi nhận phiên giảm mạnh nhất kể từ tháng 4/2025.
“Những gì ông Trump đang làm, liên quan đến các cuộc truy quét của ICE, động thái thương mại, hay loạt hành động xoay quanh Greenland… tất cả đều tạo tiền đề cho đà gia tăng biến động”, ông Lawrence McDonald, nhà phân tích từng làm việc tại Lehman Brothers và Morgan Stanley, nhận định.
Như ông McDonald nêu rõ, mối đe dọa áp thuế liên quan đến Greenland đã mở ra “làn sóng thứ ba” rút khỏi đồng USD, sau hai làn sóng trước đó là việc tài sản của Nga bị đóng băng vào năm 2022 sau cuộc xung đột tại Ukraine, và việc ông Trump áp đặt các mức thuế toàn cầu vào tháng 4/2025.
Chế độ thuế quan mới mà ông Trump công bố hồi tháng 4 năm ngoái đã khiến các nhà đầu tư toàn cầu thay đổi quan điểm đối với tài sản Mỹ, ngay cả khi nhà đầu tư cá nhân trong nước thúc đẩy đà phục hồi của thị trường chứng khoán sau một đợt bán tháo mạnh, theo ông Dario Perkins, Giám đốc điều hành phụ trách kinh tế vĩ mô toàn cầu tại TS Lombard.
Trái lại, các nhà đầu tư nước ngoài tỏ ra thận trọng trước việc tăng nắm giữ tài sản định giá bằng USD, đồng thời cân nhắc các biện pháp phòng hộ để bảo vệ danh mục trước nguy cơ đồng bạc xanh tiếp tục suy yếu, ông Perkins cho biết.
Theo số liệu từ Ngân hàng Trung ương Đan Mạch, các công ty bảo hiểm và quỹ hưu trí của nước này đã nâng tỷ lệ phòng hộ đối với các khoản đầu tư bằng USD lên khoảng 74% vào tháng 4/2025, so với gần 68% trong tháng trước đó và xấp xỉ 62% vào đầu năm.
Mặc dù hiện chưa có hiện tượng tháo chạy hàng loạt khỏi các tài sản định giá bằng USD, song rõ ràng đang xuất hiện sự do dự trong việc nắm giữ tài sản bằng đồng USD. Trước đây, giới đầu tư từng tin rằng đồng USD sẽ đóng vai trò như một lớp bảo hiểm bổ sung và có xu hướng tăng giá khi các nhà quản lý tiền tệ giảm mức độ rủi ro. “Điều khiến nhà đầu tư lo ngại là họ đã chứng kiến hai trường hợp gần đây khi mối tương quan đó bị phá vỡ, thậm chí đảo chiều hoàn toàn”, ông Perkins nói.
VIỄN CẢNH TƯƠNG LAI
Ngay cả sau khi nhiệm kỳ Tổng thống thứ hai của ông Trump kết thúc vào tháng 1/2029, thì rủi ro địa chính trị vẫn có thể duy trì ở mức cao. “Việc phòng hộ nhiều khả năng sẽ tiếp tục ở một mức độ nhất định”, ông Paul Christopher, Trưởng bộ phận chiến lược đầu tư toàn cầu của Wells Fargo Investment Institute, nhận xét.
Còn theo ông Marko Papic, chuyên gia chiến lược vĩ mô và địa chính trị tại BCA Research, đồng USD nhiều khả năng sẽ tiếp tục suy yếu, kéo theo xu hướng đa dạng hóa sang những khu vực có định giá rẻ hơn. Ông Papic đánh giá tích cực cổ phiếu châu Âu, Trung Quốc và Nhật Bản.
“Chỉ số S&P 500 hoàn toàn có thể tăng rất mạnh mỗi năm, nhưng nếu đồng tiền giảm giá ở mức hai chữ số hàng năm, thì rõ ràng nhà đầu tư nên nắm giữ tài sản ngoài nước Mỹ”, ông Papic khuyến nghị thêm. Thay vì chiến lược “bán nước Mỹ”, ông cho rằng nhà đầu tư nên cân nhắc chiến lược “mua phần còn lại của thế giới”. “Cứ lấy một cây phi tiêu, phi vào bản đồ và mua những tài sản ở đó”, ông hài hước ví von.
Tuy nhiên, quan điểm của các nhà quản lý tiền tệ đối với tài sản Mỹ và mức độ biến động sẽ khác nhau, còn tùy thuộc vào độ gắn kết kinh tế hoặc quân sự giữa quốc gia của họ với Mỹ.
Ngay cả giữa Mỹ và Châu Âu, thì rạn nứt hiện nay sẽ không bao giờ được hàn gắn hoàn toàn, ông Matthew Aks, chiến lược gia cấp cao về các vấn đề chính trị quốc tế và chính sách công tại Evercore ISI, cho biết. Trong khi đó, các đồng minh châu Á có thể sẽ hy vọng rằng sự biến động chính sách hiện nay chỉ là một giai đoạn nhất thời. “Các quỹ hưu trí lớn tại Nhật Bản, vốn là những nhà đầu tư quốc tế khổng lồ, có lẽ sẽ không nhìn nhận chiến lược “bán nước Mỹ” như những nơi khác, xét đến mức độ gắn kết an ninh sâu rộng đã tồn tại giữa Mỹ và Nhật Bản trong nhiều năm”, ông nói.
Một rủi ro tiềm tàng khác đối với cách thế giới nhìn nhận tài sản Mỹ có thể đến từ những đe dọa đối với tính độc lập của Fed. Ông Matthew Aks cho rằng Chủ tịch Fed tiếp theo có thể làm gia tăng biến động chính sách và khiến nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu giá tài sản đã phản ánh đầy đủ phần bù rủi ro gia tăng hay chưa.
Nếu được Thượng viện phê chuẩn, ông Kevin Warsh, từng là Thống đốc Fed dưới thời các Tổng thống George W. Bush và Barack Obama, sẽ bắt đầu nhiệm kỳ vào tháng 5 tới.
